Uzasadnienie
Komendant Wojewódzki Policji w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2008r. nr [...] orzekł o przekazaniu do zniszczenia broni palnej gazowej – [...]. Powyższa decyzja została doręczona P. G., który nie wniósł od niej odwołania.
Pismem z dnia 20 października 2009 r. P. G., reprezentowany przez B. K., wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż przekazana do zniszczenia broń palna była własnością A. G. Zgodnie z postanowieniem Sądu z dnia [...] listopada 2000 r. spadek po zmarłym A. G. nabyły jego dzieci: P. G. i K. B. W świetle powyższego organ błędnie ustalił krąg stron postępowania co spowodowało, że K. B. bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, które zakończyło się wydaniem decyzji o zniszczeniu należącego do niej składnika majątku.
Pismem z dnia [...] listopada 2008 r. Komendant Główny Policji wezwał wnioskodawcę do sprecyzowania pisma z dnia 20 października 2009 r. poprzez wskazanie czy jest to wniosek o wznowienie postępowania czy też wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji.
W odpowiedzi na powyższe pismo, pełnomocnik skarżącego wskazała, iż pismo z dnia 20 października 2008 r. stanowi wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r.
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], na podstawie art. 157 § 3 kpa, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r.
W uzasadnieniu organ podał, iż okoliczności powołane we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie stanowią żadnej z przesłanek wymienionych w art. 156 kpa. Z tych względów brak jest podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
We wniosku do Komendanta Głównego Policji o ponowne rozpatrzenie sprawy, pełnomocnik P. G. powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazał iż skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną jest poważną wadą stanowiącą przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 kpa.
Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] Komendant Główny Policji utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] stycznia 2009 r., nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku.
W uzasadnieniu organ podał, iż pominięcie strony postępowania administracyjnego, a zatem okoliczność, iż bez własnej winy nie brała ona w nim udziału, nie jest tożsame z błędnym ustaleniem strony postępowania. Są to zupełnie odrębne stany faktyczne, przy czym pierwszy stanowi przesłankę wznowienia postępowania na wniosek strony pominiętej (art. 145 § 1 pkt 4 kpa), a drugi – wadę kwalifikowaną nakazującą stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 4 kpa). Są to więc dwa odrębne nadzwyczajne tryby wzruszania decyzji administracyjnych, w których organ administracji działa i rozstrzyga w zupełnie innym zakresie. Nie jest przy tym możliwe badanie w trybie stwierdzenia nieważności decyzji ewentualnych przesłanek wznowienia postępowania. Niedopuszczalne jest więc wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, jeżeli inicjator postępowania powołuje się na okoliczności wskazane w art. 145 § 1 kpa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. G. wniósł o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Komendanta Głównego Policji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 w zw. z art. 80 kpa, a także art. 156 § 1 pkt 2 i 4 kpa poprzez jego błędną wykładnię.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż Komendant Główny Policji wbrew zasadzie prawdy obiektywnej, w sposób tendencyjny i stronniczy dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego. Organ pominął okoliczność, iż z racji braku samodzielnego tytułu własności i niepodzielności broni, skarżący nie był legitymowany do samodzielnego podjęcia decyzji co do dalszych losów zdeponowanej broni. Zdaniem skarżącego postępowanie zakończone wydaniem decyzji o zniszczeniu przedmiotowej broni gazowej od początku do końca było nieważne. W efekcie błędnego ustalenia strony postępowania wydana została decyzja, która dotknięta jest istotną wadą prawną, gdyż skierowana została do osoby, która zdała broń do depozytu, podczas gdy postępowanie dotyczyło interesu prawnego spadkobierców, którzy tylko i wyłącznie zgodną wolą mogli skutecznie podejmować decyzje w sprawie zdeponowanej broni, za które to działania bądź zaniechania, wspólnie winni ponosić odpowiedzialność prawną i solidarnie odpowiedzialność finansową.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, prezentując argumenty przedstawione w wydanych decyzjach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, co nie pozostało bez wpływu na wynik sprawy.
W świetle art. 157 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przy tym nie ma tu zastosowania ogólna reguła wyrażona w art. 61 § 3 kpa, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, ponieważ według art. 157 § 3 kpa ("odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji") wszczęcie tego postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Na podstawie tego przepisu orzeka się co do niedopuszczalności z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest wynikiem oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej podanie, legitymacji strony, wykazania tego, że nie istnieje decyzja, której ważność należy poddać ocenie (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1998, s. 829).
Postępowanie wyjaśniające, poprzedzające odmowę wszczęcia, może dotyczyć jedynie kwestii formalnych, np. czy żądanie zostało wniesione przez legitymowany podmiot, mający zdolność do czynności prawnych. Nie może ono natomiast dotyczyć wyjaśnienia kwestii, czy przyczyny nieważności decyzji rzeczywiście miały miejsce. To może być bowiem dopiero wyjaśnione po wszczęciu postępowania w sprawie nieważności decyzji. Podkreślał to wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach: "Organ administracji nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (art. 157 § 3 kpa), uzasadniając odmowę brakiem podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności. O tym, czy zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane w art. 156 § 1 kpa, organ może zadecydować dopiero po przeprowadzeniu stosownego postępowania" (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 1994 r., sygn. akt I SA 1143/93, ONSA 1995, nr 3, poz. 145).
W niniejszej sprawie Komendant Główny Policji odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. uzasadnił faktem niewykazania przez pełnomocnika skarżącego przesłanek z art. 156 § 1 kpa. Tymczasem, jak wskazano powyżej, okoliczność ta nie daje podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w oparciu o art. 157 § 3 kpa. Oznacza ona w istocie uznanie braku materialnoprawnych podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, co uzasadniałoby odmowę stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 158 § 1 kpa. Tym samym Komendant Główny Policji wkroczył w problematykę oceny przyczyn nieważności, co było niedopuszczalne na tym etapie postępowania. Dlatego też Sąd uchylił obie wydane w sprawie decyzje.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. W oparciu o art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.