Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] grudnia 2005 r. i odmówił przyznania A. C. świadczenia w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu do w/w decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z roku 2004 Nr 39 poz. 353) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki:
- 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym;
- 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności;
- 1. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek;
- 2. nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. W ocenie Prezesa ZUS pan A. C. nie spełnia warunków do przyznania świadczenia z art. 83 cyt. ustawy. Z akt sprawy nie wynikają, bowiem szczególne okoliczności na skutek, których strona nie nabyła uprawnień do świadczenia ustawowego. Organ wskazał, że za szczególną okoliczność uważa się zdarzenia lub trwały stan, które wykluczają aktywności zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia jej skutków. Prezes ZUS wskazał, iż orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] października 2005 r. strona została uznana za całkowicie niezdolną do pracy od 2001 r. i niezdolną do samodzielnej egzystencji od stycznia 2002 r. do października 2007 r..
Jednak z dokumentacji zawartej w aktach rentowych sprawy wynika, iż w okresach od [...] do [...] r. oraz od [...] r. do [...] r. wystąpiły nieuzasadnione przerwy w pracy. We wskazanych okresach nie była wobec wnioskodawcy orzeczona całkowita niezdolność do pracy, a zatem mógł on wykonywać zatrudnienie. Organ wskazał, że w ostatnim dziesięcioleciu przed wystąpienie całkowitej niezdolności do pracy nie ma on udowodnionego, co najmniej 5-cio letniego okresu składkowego. W uzasadnieniu wskazano także, że na przestrzenie 51 lat, które w chwili wystąpienia całkowitej niezdolności do pracy miał pan A. C. udowodniony okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 21 lat, 6 miesięcy i [...] dzień, który to okres jest nieadekwatny do wieku ubezpieczonego.
Ponadto Prezes ZUS stwierdził, że podnoszone przez odwołującego, trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, gdyż świadczenie to nie ma charakteru socjalnego.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi pana A. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podniósł zarzut, że organ nie wziął pod uwagę, iż był zarejestrowany w charakterze bezrobotnego, ale nie mógł podjąć pracy mimo, iż regularnie stawiał się w PUP. W sytuacji, gdy przebywał w szpitalu nie mógł być zarejestrowany, czego organ nie wziął pod uwagę. Prezes ZUS, zadaniem skarżącego, podnosi się, że wiek skarżącego nie odpowiada ilości zatrudnienia, ale organ nie zbadał przyczyn, dla których skarżący nie nabył świadczenia, co zdaniem skarżącego nosi znamiona dowolności.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie, dodatkowo wyjaśniając, że sam fakt zarejestrowania w Powiatowym Urzędzie Pracy nie wyczerpuje wszystkich możliwości podjęcia pracy. Organ stwierdził ponadto, że obie przyczyny podnoszone przez skarżącego jako podstawy braku wypracowania świadczenia były w toku postępowania badane przez organ, ale nie usprawiedliwiły one przerw w zatrudnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zaznaczyć, że świadczenie z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest umiejscowione w systemie ubezpieczeń społecznych. Wynika z tego, że musi być ono w określony sposób powiązane z występowaniem określonego okresu ubezpieczenia połączonego z należytym opłacaniem składek. Sam fakt podejmowania pracy, ale bez ubezpieczenia nie uprawnia do nabycia świadczenia. Tak samo nie uprawnia do nabycia świadczenia sama trudna sytuacja materialna wnioskodawcy, gdyż świadczenie nie ma charakteru socjalnego. Organ podejmując decyzję o przyznaniu lub odmowie świadczenia powinien wziąć pod uwagę odpowiednio długi okres opłacania składki i powody, dla których osoba uprawniona nie otrzymałaby świadczenia w trybie zwykłym. W sprawie bezspornym jest, że pan A. C. w chwili, gdy orzeczono wobec niego całkowitą niezdolność do pracy miał 51 lat, jednak łączny okres składkowy i nieskładkowy skarżącego w tym okresie wynosi 21 lat, 6 miesięcy i [...] dzień i jest zbyt krótki w stosunku do wieku skarżącego.
Skarżący całe swoje życie pracował nieregularnie i nawet przed przemianami ustrojowymi z roku 1989 jego okresy ubezpieczenia są przerywane kilku miesięcznymi okresami pozostawania bez pracy. Następnie po roku 1989 okresy składkowe skarżącego są krótkie, nieregularne i nie przekraczają 10 miesięcy. W tym czasie jak wynika z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS pan A. C. był osobą zdrową, zdolną do podjęcia pracy. Jednak jak wynika z wyjaśnień złożonych na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym przez pełnomocnika skarżącego panią B. C. skarżący był w tym czasie [...] i nie podejmował żadnych kroków zmierzających do podjęcia leczenia. W takich sprawach orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje, że skutków [...] nie można uznać za okoliczność usprawiedliwiającą bezczynność zawodową (orzeczenie NSA z dnia 13 grudnia 2000 r. sygn. akt II SA 1936/00, LEX nr 51005). Tak, więc skoro skarżący nie mógł podjąć zatrudnienia na skutek uzależnienia [...], to brak jest przesłanek do przyznania mu świadczenia z art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Podnoszony w skardze przez skarżącego zarzut, że Prezes ZUS nie wziął pod uwagę faktu, iż był on zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy i chciał podjąć pracę, ale nie mógł jej podjąć ze względu na wysokie bezrobocie również nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący jak wynika z akt sprawy rejestrował się jako bezrobotny nieregularnie. Ponadto zamieszkuje na terenie powiatu p., niedaleko W. a więc w miejscu, w którym stopa bezrobocia jest o wiele niższa niż na terenie całego kraju i są znacznie mniejsze trudności w znalezieniu pracy. Sam fakt zarejestrowania mógłby być brany pod uwagę jedynie w sytuacji, gdyby skarżący zamieszkiwał na terenie powiatu dotkniętego strukturalnym bezrobociem, a z innych dowodów zebranych w sprawie wynikałoby, że podejmował także inne działania zmierzające do znalezienia pracy.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.