Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] odmówił J.W. przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Pismem z dnia [...] marca 2024 r., które wpłynęło do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. w dniu [...] marca 2024 r., J.W. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...].
Następnie pismem z dnia [...] marca 2024 r. J.W. skierowała, za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Wpłynęła ona do organu w dniu [...] marca 2024 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi lub ewentualnie o jej oddalenie.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...], wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lutego 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Przystępując do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia.
Zgodnie z art. 52 § 1 i § 3 zd. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa.
Jak wynika z powyższego, ustawodawca wprowadził wybór sposobu zaskarżenia decyzji organu pierwszej instancji, albo poprzez złożenie do organu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, albo wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Prawo wyboru środka zaskarżenia zostało pozostawione stronie, powyższe nie oznacza jednak, że strona może wnieść zarówno wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i skargę do sądu administracyjnego. Skargę do sądu administracyjnego wnosi strona wyłącznie wówczas, gdy nie korzysta z prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prawidłowa wykładnia art. 52 § 3 P.p.s.a. prowadzi zatem do konkluzji, że jeżeli stronie przysługuje prawo złożenia od decyzji wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję "bez skorzystania z tego prawa". Zwrot ten wskazuje nie tylko na możliwość zaskarżenia do sądu decyzji bez wcześniejszego wykorzystania wniosku określonego w art. 127 § 3 K.p.a., lecz trzeba go też traktować jako sformułowanie ustanawiające warunek dopuszczalności skargi.
Treść art. 52 § 3 P.p.s.a. powinna być zatem interpretowana w ten sposób, że jeżeli strona skorzysta z prawa zwrócenia się do organu, który wydał decyzję, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, to przestaje być uprawniona do wniesienia skargi na decyzję zaskarżoną tym wnioskiem. Można więc stwierdzić, że w sytuacji gdy strona zdecydowała się zakwestionować decyzję przez złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie zaskarżyła tę decyzję do sądu administracyjnego, skarga będzie musiała zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.
Treść art. 54a P.p.s.a. świadczy przy tym, że wolą ustawodawcy było nadanie prymatu trybowi weryfikacji decyzji w toku instancji administracyjnych.
W rozpoznawanej sprawie J.W. po otrzymaniu decyzji z dnia [...] lutego 2024 r., zawierającej właściwe pouczenie o przysługujących jej środkach odwoławczych, pismem z dnia [...] marca 2024 r. zwróciła się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie wniosła do Sądu skargę na powyższą decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Decyzja skarżącej o wyborze środka zaskarżenia determinuje dalsze postępowanie w sprawie. W przypadku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Sąd nie może rozpoznać skargi, która dotyczy rozstrzygnięcia wydanego w pierwszej instancji. Dopiero akt administracyjny wydany po rozpatrzeniu złożonego przez stronę środka zaskarżenia, jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, otwiera stronie drogę do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 4285/17, publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. sąd odrzuci skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Wśród tych "innych przyczyn" wskazuje się w orzecznictwie między innymi przedwczesność skargi, przez co rozumie się zarówno sytuację, gdy strona w ogóle nie wniosła przysługujących jej w postępowaniu administracyjnym środków zaskarżenia, jak również, gdy strona składa skargę do sądu administracyjnego po uprzednim wniesieniu środka zaskarżenia, ale przed jego rozpoznaniem przez właściwy organ (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt l OSK 811/18, LEX nr 2470785 oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt l SA/Kr 336/18, LEX nr 2493742).
W tym stanie sprawy skarga J.W. złożona [...] marca 2024 r. na decyzję z dnia [...] lutego 2024 r. podlega odrzuceniu. Skarżącej przysługuje natomiast prawo do złożenia skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2024 r.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.