Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] października 2009 r. J.L. zwróciła się do Rady [...] Uniwersytetu [...] w W. o przeprowadzenie procedury nostryfikacji uzyskanego przez nią w 2009 r. dyplomu [...] nr [...], wydanego przez [...] Uniwersytet [...] w M. na [...].
Uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. w sprawie wszczęcia postępowania nostryfikacyjnego J.L. oraz zdania egzaminów, Rada [...] Uniwersytetu [...], na podstawie § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 24 lutego 2006 r. w sprawie nostryfikacji dyplomów ukończenia studiów wyższych uzyskanych za granicą (Dz. U. Nr 37, poz. 255 ze zm.) oraz § 53 ust. 1 pkt 17 Statutu [...] Uniwersytetu [...]:
- 1) zobowiązała J.L. do zdania egzaminów potwierdzających wiedzę kandydata równorzędną z wiedzą absolwenta kierunku [...] Uniwersytetu [...],
- 2) do sprawdzenia wiadomości teoretycznych i umiejętności praktycznych, o których mowa w ust. 1, zobowiązała następujące jednostki organizacyjne [...] Uniwersytetu [...].
Następnie uchwałą nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. Rada [...] Uniwersytetu [...], na podstawie § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 24 lutego 2006 r. w sprawie nostryfikacji dyplomów ukończenia studiów wyższych uzyskanych za granicą oraz § 53 ust. 1 pkt 17 Statutu [...] Uniwersytetu [...], odmówiła uznania dyplomu [...] uzyskanego przez J.L. w [...] Uniwersytecie [...] w M. za równorzędny z dyplomem ukończenia studiów wyższych w Uniwesytecie.
W uzasadnieniu podała, iż w dniu [...] stycznia 2010 r. Rada podjęła uchwałę o konieczności zdania następujących egzaminów potwierdzających wiedzę kandydata równorzędną z wiedzą absolwenta kierunku [...] Uniwersytetu [...], których zainteresowana nie zaliczyła.
W odwołaniu od powyższej uchwały J.L. wniosła o jej uchylenie i ponowne dopuszczenie do egzaminu nostryfikacyjnego.
W uzasadnieniu zwróciła uwagę na wątpliwości związane z procesem egzaminowania przejawiające się przekazaniem wyników egzaminu dopiero po ponad dwóch miesiącach, nieotrzymaniem po egzaminie ustnym informacji o warunkach cząstkowych z poszczególnych przedmiotów oraz niezapoznaniem jej z treścią protokołu z egzaminu ustnego. Ponadto zarzuciła brak podstawy prawnej egzaminu, brak uzasadnienia uchwały w zakresie procedury egzaminu oraz błędne podanie daty ukończenia przez nią studiów.
[...] Uniwersytetu [...] w W. uchwałą nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. podjętą po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz w związku z § 4 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 24 lutego 2006 r. w sprawie nostryfikacji dyplomów ukończenia studiów wyższych uzyskanych za granicą, utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę.
W uzasadnieniu stwierdził, że:
- 1) rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 24 lutego 2006 r. w sprawie nostryfikacji dyplomów ukończenia studiów wyższych uzyskanych za granicą, nakładając rygor czasowy wykonywania czynności w postępowaniu nostryfikacyjnym, obliguje uczelnie do ich niezwłocznego wykonywania,
- 2) osoba, która występuje o uznanie dyplomu, powinna posiadać niezbędną wiedzę teoretyczną i umiejętności praktyczne porównywalne z absolwentem kierunku [...]już na etapie składania podania do rady wydziału,
- 3) wpisanie błędnej daty stanowi oczywistą omyłkę pisarską, a uchwała w tym zakresie została sprostowana,
- 4) proces egzaminacyjny został przeprowadzony zgodnie ze standardami egzaminacyjnymi w tym zakresie,
- 5) różnice programowe są zbyt duże, a ponadto sposób realizowania zajęć jest różny i nie odpowiada standardom nauczania w [...] Uniwersytecie [...] realizującym nauczanie zgodnie z obowiązującym w Rzeczypospolitej Polskiej rozporządzeniem z dnia 12 lipca 2007 r. w sprawie standardów kształcenia dla poszczególnych kierunków oraz poziomów kształcenia, a także trybu tworzenia i warunków, jakie musi spełniać uczelnia, by prowadzić studia międzykierunkowe oraz makrokierunki (Dz. U. Nr 164, poz. 1166 ze zm.).
Stąd też, zdaniem organu, nie można wyrównać powyższych braków w trybie jedynie zajęć wyrównujących różnice programowe.
W skardze na wyżej wymienioną uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.L. zarzuciła jej naruszenie:
- 1) Dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (Dz. U. UE L z dnia 30 września 2005 r.) poprzez zastosowanie wobec niej egzaminu z całego programu studiów [...] obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej w sytuacji, gdy uznanie dyplomu [...] wydanego przez inne państwo niż państwo członkowskie UE, zgodnie z odrębnymi przepisami, powinno nastąpić pod warunkiem spełnienia minimalnych wymogów kształcenia określonych w przepisach ww. dyrektywy, a program nauczania osoby ubiegającej się o nostryfikację należy porównać z wymogami kształcenia określonymi w tej dyrektywie,
- 2) przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 9 w związku z art. 107 § 3 kpk, wskutek niepoinformowania skarżącej w zakresie egzaminu poprzedzającego wydanie uchwały w sprawie nostryfikacji dyplomu, a także zbyt ogólnikowego uzasadnienia przedmiotowej uchwały, jeśli chodzi o przyczyny odmowy nostryfikacji dyplomu.
W uzasadnieniu wskazała, że z powołanej Dyrektywy 2005/36/WE nie wynika, iż przy uznawaniu dyplomu [...] uzyskanego za granicą przez daną placówkę szkolnictwa [...], program studiów tej placówki ma się pokrywać z programem studiów [...] państwa, które dyplom [...] wydało, a w szczególności nie przewiduje ona przeprowadzenia egzaminu obejmującego program całych studiów [...]. Ponadto skarżąca podniosła, że w trakcie postępowania nostryfikacyjnego nie była informowana, co będzie przedmiotem egzaminu. Zgodnie bowiem z pismem [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...]listopada 2009 r. zgłosiła się do wskazanych jednostek uniwersytetu i odpowiedziała na zadane jej pytania. Poinformowano ją również o egzaminie, lecz nie wskazano jego zakresu, deklarując jednocześnie poparcie jej wniosku o nostryfikację dyplomu. Takie postępowanie, zdaniem skarżącej, uniemożliwiło jej należyte przygotowanie się do egzaminu obejmującego cały program studiów w [...].
Powyższe oznacza naruszenie prawa materialnego sformułowane w pkt 1 skargi. Odnosząc się do uzasadnienia zaskarżonej uchwały, skarżąca stwierdziła, że nie precyzuje ono jaki był wynik egzaminu i jaki był wpływ tego wyniku na uchwałę.
W odpowiedzi na skargę [...] Uniwersytetu [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. W odniesieniu zaś do zarzutów skargi wskazał, że stosowanie przedmiotowej dyrektywy w stosunku do osób, które uzyskały dyplomy w państwach niebędących państwami członkowskimi UE, oparte jest na zasadzie dobrowolności, co wynika z pkt 10 i 12 dyrektywy. Ponadto egzamin nie obejmował wszystkich przedmiotów obowiązujących w [...] na kierunku [...], ale jedynie te, o których mowa w uchwale Rady [...] nr [...]. Z kolei poprzez odniesienie do jednostek mających przeprowadzić egzamin możliwe jest ustalenie, z jakich dziedzin będzie przeprowadzony, zaś zadane na egzaminie pytania dotyczyły zagadnień podstawowych, z których wiedzę powinien posiadać każdy absolwent kierunku [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana według powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek także z powodów innych niż sformułowane w jej zarzutach. W myśl bowiem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do treści art. 192 ust. 2 ustawy z dna 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), zasady uznawania dyplomów ukończenia studiów uzyskanych za granicą za równorzędne z dyplomami uzyskiwanymi w kraju określają umowy międzynarodowe. Zgodnie zaś z brzmieniem ust. 3 ww. przepisu, w przypadku braku umów międzynarodowych dyplomy ukończenia studiów uzyskane za granicą mogą być uznane, w drodze nostryfikacji, za równorzędne z dyplomami uzyskiwanymi w kraju, z zastrzeżeniem ust. 4 pkt 1 i 3. Natomiast w myśl przepisu art. 192 ust. 4, minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego określi, w drodze rozporządzenia:
- 1) tryb nostryfikacji, uwzględniając w szczególności możliwość i warunki zwalniania z całości lub części postępowania nostryfikacyjnego,
- 2) organy przeprowadzające postępowanie nostryfikacyjne,
- 3) warunki, w których dla celów dalszego kształcenia dyplomy mogą być uznawane bez przeprowadzania postępowania nostryfikacyjnego,
- 4) rodzaje dokumentów, które powinny być dołączone do podań o nostryfikację dyplomu ukończenia studiów,
- 5) terminy, w których należy przeprowadzić postępowanie nostryfikacyjne,
- 6) warunki ustalenia odpłatności za przeprowadzenie postępowania nostryfikacyjnego, uwzględniając możliwość obniżania lub zwalniania z opłat oraz sposób wnoszenia opłat,
- 7) wzór zaświadczenia wydawanego po przeprowadzeniu postępowania nostryfikacyjnego – uwzględniając konieczność zapewnienia sprawnego przeprowadzenia postępowań oraz przejrzyste zasady ich prowadzenia.
W wykonaniu zawartego w przepisie art. 192 ust. 4 powołanej ustawy upoważnienia, Minister Edukacji i Nauki wydał rozporządzenie z dnia 24 lutego 2006 r. w sprawie nostryfikacji dyplomów ukończenia studiów wyższych uzyskanych za granicą (Dz. U. z 2006 r. Nr 37, poz. 255 ze zm.).
Zgodnie z § 1 pkt 1 tego rozporządzenia, nostryfikacji dyplomu ukończenia studiów wyższych uzyskanego za granicą dokonuje rada jednostki organizacyjnej uczelni, uprawnionej do nadawania stopnia doktora określonej dziedziny nauki lub dziedziny sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych, odpowiadających kierunkowi studiów wyższych, którego ukończenie potwierdzono dyplomem uzyskanym za granicą. W myśl natomiast jego § 4, postępowanie nostryfikacyjne kończy się uchwałą rady w sprawie:
- 1) uznania dyplomu uzyskanego za granicą za równorzędny z dyplomem ukończenia studiów wyższych uzyskanym w kraju;
- 2) odmowy uznania dyplomu uzyskanego za granicą (ust. 2).
Rada przed podjęciem uchwały, o której mowa w ust. 1, w terminie trzech miesięcy od dnia przedstawienia przez kandydata niezbędnych dokumentów, może podjąć uchwałę o konieczności zaliczenia przez komendanta zajęć dydaktycznych lub zdania określonych egzaminów (ust. 2).
Od uchwał, o których mowa w ust. 1, kandydatowi przysługuje odwołanie do senatu uczelni (ust. 5).
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, iż J.L. przedstawiła niezbędne dokumenty pozwalające na wszczęcie postępowania nostryfikacyjnego o uznanie dyplomu [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., uzyskanego przez nią w [...] Uniwersytecie [...] w M. Nie jest ponadto kwestionowana okoliczność, iż pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a [...] nie została zawarta umowa międzynarodowa, o jakiej mówi przepis art. 192 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym.
Zatem do przedmiotowego postępowania nostryfikacyjnego należało stosować przepisy wspomnianego rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 24 lutego 2006 r.
Rada [...] Uniwersytetu [...], powołując się na przepis § 4 ust. 2 powyższego rozporządzenia, podjęła w dniu [...] listopada 2009 r. uchwałę nr [...] w sprawie wszczęcia postępowania nostryfikacyjnego J.L. oraz zdania egzaminów. Z jej treści wynika jedynie, że skarżąca została zobowiązana do zdania egzaminów "potwierdzających wiedzę kandydata równorzędną z wiedzą absolwenta kierunku [...] Uniwersytetu [...]", natomiast do sprawdzenia "wiadomości teoretycznych i umiejętności praktycznych", o których mowa wyżej, zobowiązano wymienione jednostki organizacyjne [...].
W ocenie Sądu powyższa uchwała nie spełnia wymogów określonych w § 4 ust. 2 wskazanego rozporządzenia, gdyż nie precyzuje o jakie wiadomości teoretyczne i praktyczne oraz egzaminy chodzi, nie określa też ich zakresu, o czym przepis ten wyraźnie stanowi.
W konsekwencji skarżąca egzaminu nie zaliczyła, co skutkowało odmową uznania dyplomu [...] uzyskanego za granicą. Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 7 i 8, decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz przepisy o zaskarżeniu decyzji do sądu administracyjnego.
Niewątpliwie uchwała o odmowie uznania dyplomu uzyskanego za granicą może być uznana za decyzję podjętą przez organ uczelni w indywidualnej sprawie studenta, a zatem jej uzasadnienie winno spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.
Zarówno uzasadnienie uchwały Rady [...] Uniwersytetu [...], jak i uchwały [...], tych wymogów nie spełniają, ograniczając się w istocie do podkreślenia, że skarżąca nie zaliczyła egzaminów, na co wyłącznie powołała się Rada [...], natomiast [...] wskazał dodatkowo na zbyt duże różnice programowe oraz różny sposób realizowania zajęć na uczelni, którą ukończyła skarżąca, w porównaniu z [...] Uniwersytetem [...]. Ponadto organ odwoławczy w istocie nie odniósł się do zarzutów odwołania, stwierdzając lakonicznie, że proces egzaminacyjny był zgodny ze standardami egzaminacyjnymi w tym zakresie. Natomiast nie wiadomo, o jakie standardy egzaminacyjne chodzi, ponieważ nie zostało to w ogóle wyjaśnione.
Jednocześnie należy zauważyć, że zgodnie z przepisem art. 9 k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych oraz prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
W niniejszej sprawie zarówno organ pierwszej instancji, jak też organ odwoławczy w toku postępowania nostryfikacyjnego, nie przestrzegały powyższych obowiązków, o czym świadczą podnoszone przez skarżącą okoliczności dotyczące w szczególności braku informacji o zakresie egzaminu oraz przesłanek, którymi kierowały się organy, podejmując decyzję o konieczności ich zaliczenia.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia Dyrektywy 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (Dz. U. UE L z dnia 30 września 2005 r.), należy wskazać, że zgodnie z pkt 10 preambuły, nie stanowi ona przeszkody dla uznawania przez Państwa Członkowskie, zgodnie z własnymi przepisami, kwalifikacji zawodowych zdobytych poza terytorium Unii Europejskiej przez obywateli państw trzecich. Uznawanie kwalifikacji powinno być w każdym przypadku uzależnione od spełnienia minimalnych wymogów w zakresie wykształcenia, przewidzianych dla danego zawodu.
Wobec wspomnianej już wyżej lakoniczności uzasadnień uchwał obydwu organów, nie sposób odnieść się do kwestii, czy skarżąca spełnia minimalne wymogi w zakresie wykształcenia, przewidziane dla zawodu [...].
Rozpoznając ponownie sprawę, właściwy organ [...] winien uwzględnić powyższe rozważania, w tym przede wszystkim dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów prawa materialnego, poprzez wyraźne określenie, jakie egzaminy, z jakich przedmiotów i dziedzin oraz w jakim zakresie skarżąca musi zaliczyć, by mogła skutecznie ubiegać się o nostryfikację dyplomu [...].
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej uchwały Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 152, zaś o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi z urzędu, na podstawie art. 250 powołanej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).