Uzasadnienie
A. G. wystąpiła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku na rzecz małoletniej córki E. G., urodzonej w dniu [...] października 2005 r., po ojcu B. G., urodzonym w 1957 r. i zmarłym w dniu [...] września 2009 r.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. odmówił przyznania świadczenia i po rozpatrzeniu wniosku A. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. utrzymał w mocy swoją decyzję poprzedzającą.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż B. G. legitymował się łącznym okresem ubezpieczenia społecznego w rozmiarze 15 lat i 7 miesięcy i 6 dni, co stanowi okres nieadekwatny do jego wieku. W latach 1978-1985, 1988-1990, 1992-1995, 2001-2005 i 2007-2008 nie odnotowano wpłat z tytułu ubezpieczenia społecznego. Przy czym okres 1995-2007 to nieopłacanie składek na własne ubezpieczenie społeczne związane z własną działalnością gospodarczą. Organ podkreślił, iż z materiału sprawy nie wynika aby brak ubezpieczenia był spowodowany szczególnymi okolicznościami, zatem zgodnie z treścią art. 83 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), należało odmówić przyznania świadczenia.
A. G., działając w imieniu swojej małoletniej córki E., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zakwestionowała zasadność podjętych wyżej decyzji. Twierdziła, iż w niniejszej sprawie występują szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku. Przyczyną przerw w zatrudnieniu była choroba alkoholowa. Od 2007 r. stan zdrowia B. G. był zły. Skarżąca wskazywała, iż ma trudności w udowodnieniu podjętego i kontynuowanego przez B. G. leczenia, gdyż zakłady lecznicze odmawiają ich udostępnienia w związku z brakiem udzielenia przez B. G. odpowiedniego upoważnienia.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w uzasadnieniach obu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania niniejszej sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Badana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, rozpoznając niniejszą sprawę, dokonał istotnych dla wyniku sprawy naruszeń prawa, to jest rozpoznając wniosek skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy, naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 Kpa. Zaskarżoną decyzję z dnia [...] stycznia 2011 r. wydała bowiem ta sama osoba, która brała udział w wydaniu decyzji w pierwszej instancji w dniu [...] grudnia 2010 r.
Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 Kpa pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu decyzji w niższej instancji. W doktrynie przyjmuje się, że reguła określona w art. 24 § 1 pkt 5 Kpa ma zastosowanie także do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, o którym mowa w art. 127 § 3 Kpa, a więc do sytuacji, w której pracownik naczelnego organu administracji publicznej lub samorządowego kolegium odwoławczego brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji w pierwszej instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy (tak m.in. A. Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, oraz: J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 183; podobnie: Cz.
Martysz w: G. Łaszczyca, Cz. Martysz i A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I Zakamycze 2005). Pogląd ten znajduje potwierdzenie także w orzecznictwie sądów administracyjnych, np. w wyroku NSA z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 213/06 (LEX nr 235133); w wyroku z dnia 18 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1507/08; w wyroku z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 36/10; w wyroku z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1164/10 oraz w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06, w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 13/09.
Zatem organ powinien ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy i w tym postępowaniu powinien odnieść się do podniesionych w skardze zarzutów merytorycznych i zobowiązać stronę do złożenia dodatkowych dokumentów na poparcie jej twierdzeń, w tym wskazania konkretnych szpitali lub innych placówek opieki zdrowotnej, w których B. G. leczył się. W przypadku odnalezienia dokumentacji potwierdzającej takie leczenie, organ winien, w kontekście art. 83 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zbadać jakiego okresu leczenie dotyczy i czy było ono nieprzerwane.
Wskazując na wyżej opisane uchybienia organu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 152 oraz art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.