Uzasadnienie
Zarząd Dzielnicy [...] W. uchwałą z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia sposobu zadysponowania mieszkaniowym zasobem [...] W., wyraził zgodę na wydanie skierowania do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego nr [...] przy ul. [...] w W. na okres [...] lat na rzecz U. G. oraz małoletniej Z. S. reprezentowanej przez U. G. Z uzasadnienia przedmiotowej uchwały wynika, że wobec U. G. oraz małoletniej Z. S. reprezentowanej przez U. G. zapadł wyrok orzekający eksmisję z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. z jednoczesnym przyznaniem uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego. W wyniku realizacji wyroku ww. otrzyma lokal socjalny nr [...] przy ul. [...] w W. o powierzchni mieszkalnej [...] cm2 i powierzchni użytkowej [...] cm2, wpisany do ewidencji lokali socjalnych.
Skierowaniem nr [...] z [...] lutego 2016 r. U. G. oraz małoletnia Z. S. reprezentowana przez U. G. zostały skierowane do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego nr [...] przy ul. [...] w W. na czas oznaczony – [...] lat.
Pismem z dnia [...] lipca 2016 r., zaadresowanym do Urzędu Dzielnicy [...] W., U. G. wniosła o uchylenie przedmiotowej uchwały i przydział innego lokalu socjalnego, dostosowanego dla potrzeb osoby niepełnosprawnej, z uwagi na stan zdrowia córki.
W odpowiedzi na ww. pismo Zastępca Burmistrza Dzielnicy [...] W. pismem z dnia [...] września 2016 r. poinformował U. G. o braku możliwości pozytywnego załatwienia prośby oraz że organ nie dysponuje innym wolnym lokalem socjalnym, który spełniałby oczekiwania strony.
Pismem z dnia [...] października 2016 r. U. G. wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa w zakresie uchwały Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] (10 października 2016 r. – data wpływu pisma do organu).
W odpowiedzi na powyższe wezwanie Zastępca Burmistrza Dzielnicy [...] W. pismem z dnia [...] listopada 2016 r. poinformował stronę, że poprzednie wystąpienie strony zostało potraktowane przez organ jako wezwanie usunięcia naruszenia prawa w zakresie ww. uchwały, na które organ pismem z dnia [...] września 2016 r. udzielił odpowiedzi, natomiast pismo strony z dnia [...] października 2016 r. nie wnosi żadnych nowych okoliczności mogących wpłynąć na zmianę stanowiska organu.
Strona otrzymała ww. pismo organu w dniu 18 listopada 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach administracyjnych sprawy).
Pismem z dnia 12 grudnia 2106 r. (12 grudnia 2016 r. – data wpływu pisma do organu) U. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...], wnosząc o jej uchylenie, zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o uznanie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, jako wniesionego w terminie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, jako wniesionej po upływie terminu do jej wniesienia, ewentualnie o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Wyjaśnić należy, iż ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: ppsa, w art. 3 § 2 zawiera zamknięty katalog aktów i czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, natomiast w § 3 tego artykułu znajduje się odesłanie do regulacji szczególnych, które przewidują drogę sądowoadministracyjną.
Kwestie związane z zawieraniem umów najmu lokali, od wejścia w życie ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 105, poz. 509 ze zm.) poddane zostały instrumentom prawa cywilnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Ustawę tę z kolei zastąpiła ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71, poz. 733 ze zm.), która jeszcze pełniej wspomnianą zasadę realizuje. Tworzenie warunków do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy, która - na zasadach przewidzianych w ustawie - zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw o niskich dochodach (art. 4 ust. 1 i 2 ustawy).
Na podstawie delegacji określonej w art. 20 ust. 3 i art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ww. ustawy, Rada miasta stołecznego Warszawy podjęła w dniu 9 lipca 2009 r. uchwałę nr LVIII/1751/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, która - jako prawo miejscowe - określa zasady, na jakich są wynajmowane mieszkańcom Warszawy lokale, znajdujące się w dyspozycji Miasta.
Powyższa uchwała nr LVIII/1751/2009 określa tryb rozpoznawania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu lokalu, w tym reguluje również sposób poddania tego rodzaju spraw kontroli społecznej. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosków o zawarcie umowy najmu lokalu komunalnego, organ gminy (w tym przypadku dzielnicy miasta) realizuje zadania wykraczające poza typowe prawa i obowiązki wynajmującego, wynikające z przepisów prawa cywilnego. W tym przypadku należy bowiem zbadać, czy dana osoba może uzyskać pomoc gminy w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych. Stwierdzenie, że wnioskodawca spełnia określone wymagania (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) - winno prowadzić do umieszczenia kandydatury takiego wnioskodawcy na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego.
W uchwale z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publ.: ONSAi WSA 2008/6/90), Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że przedmiotem uchwały organu wykonawczego jednostki samorządu gminnego (jej jednostki pomocniczej) jest zakwalifikowanie i umieszczenie na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Uchwała ta, niebędąca decyzją administracyjną, a aktem organu jednostki samorządu terytorialnego, innym niż akt prawa miejscowego, jest aktem z zakresu administracji publicznej i kończy pierwszy etap postępowania obowiązującego przy udzielaniu pomocy mieszkaniowej przez gminę (w pierwszym etapie wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega przeanalizowaniu i weryfikacji przez pracownika organu i zaopiniowaniu przez komisję lokalową, a następnie wniosek rozpatruje zarząd dzielnicy, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście oczekujących na najem lokalu).
Działanie organu wykonawczego jednostki samorządowej (w tym wypadku zarządu dzielnicy) nie stanowi więc oferty zawarcia umowy najmu ani negocjacji i nie ma charakteru cywilnoprawnego, a jedynie charakter administracyjnoprawny. Taka uchwała rozstrzyga o tym, czy określonej osobie może być przyznana pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Dopiero po skierowaniu przez zarząd dzielnicy do zawarcia umowy najmu lokalu następuje drugi etap postępowania, w którym wnioskodawca zawiera z zarządcą nieruchomości umowę najmu konkretnego lokalu i ten etap, z uwagi, że kończy go zawarcie umowy, ma już zdecydowanie charakter cywilnoprawny.
W rozpoznawanej sprawie uprawnienie skarżącej do lokalu socjalnego wynikało z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego dla [...] w W. Wydział [...] z dnia [...] listopada 2007 r. sygn. akt [...], którym Sąd: I nakazał pozwanym E. G. (skarżąca w 2010 r. dokonała zmiany imienia z E. na U.) oraz małoletniej Z. S., aby opuściły, opróżniły i wydały powodowi – Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w W. lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w W.; II orzekł o uprawnieniu pozwanej E. G. oraz małoletniej pozwanej Z. S. do otrzymania lokalu socjalnego; IV wstrzymał wykonanie pkt I wyroku do czasu przedstawienia pozwanym przez [...] W. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.
W przedmiotowej sprawie wniosek strony skarżącej nie dotyczył zatem zakwalifikowania jej do umieszczenia na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z zasobu mieszkaniowego gminy na ogólnie obowiązujących zasadach, o których mowa w ww. uchwale z 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08. Treścią żądania było skierowanie do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.
Skarżony akt – wyrażający wolę Zarządu Dzielnicy [...] W. w przedmiocie skierowania do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego ma charakter cywilnoprawnej oferty. Wskazuje na to cywilnoprawna regulacja w art. 22-25 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Stąd przedmiot zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie nie mieści się w zakresie kognicji wyznaczonej przez ustawodawcę w art. 3 ppsa. Nie jest też aktem, o którym mowa w art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, gdyż przepis ten odnosi się do aktów administracyjnoprawnych.
W konsekwencji skarga wniesiona na tego rodzaju uchwałę nie podlega kognicji sądu administracyjnego i jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 oraz § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.