Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia[...]lutego 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...], którą odmówił S. K. przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji podał m.in., że renta rodzinna jest pochodną świadczenia osoby zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności bada się uprawnienia, jakie przysługiwałoby tej osobie. Również szczególna okoliczność, o której mowa w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) odnosi się do osoby zmarłej. Zmarły ojciec dziecka w okresie od dnia [...] lipca 2001r. do dnia [...] maja 2003 r. posiadał 21 miesięczną przerwę w wykonywaniu zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. W tym okresie, zmarły ojciec dziecka był osobą zdolną do pracy i nie była wobec niego orzeczona całkowita niezdolność do pracy.
Udokumentowany łączny okres składkowy, wynoszący tylko 7 miesięcy i 11 dni był nieadekwatny do wieku zmarłego, który w chwili śmierci miał 21 lat. Za szczególną okoliczność należy uznać wyłącznie zdarzenie, bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków.
Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, utrzymująca w mocy decyzję o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia stała się przedmiotem skargi złożonej przez S.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której podniosła, że znajduje się razem z dzieckiem w bardzo trudnej sytuacji życiowej i wyjaśniła, że zmarły ojciec dziecka był osobą odpowiedzialną, chciał pracować, a w dniu w którym pracę utracił odebrał sobie życie. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskowanego świadczenia
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i 3 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Skarga rozpoznawana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 118 z późn. zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.
Do przyznania tego świadczenia wszystkie wymienione w przytoczonym przepisie przesłanki muszą być spełnione łącznie. Podkreślić należy, iż pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji organu nie oznacza, iż ma on całkowitą swobodę w tym względzie. Podejmując decyzję w ramach uznania administracyjnego, organ jest zobowiązany do bezwzględnego przestrzegania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Z mocy art. 7 tej ustawy zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jest także zobowiązany do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz do uzasadnienia według wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa.
W rozpatrywanej sprawie, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych naruszył powyżej określone reguły procesowe w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, czego dowodem są w szczególności uzasadnienia obu decyzji.
Odmawiając wnioskowanego świadczenia Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie poparł swojego rozstrzygnięcia wyczerpującymi ustaleniami, nie poddał szczegółowej analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak również nie ustosunkował się do całokształtu argumentacji skarżącej. W szczególności organ nie rozważył, iż w dniu [...] czerwca 2003 r., kiedy M.K. odebrał sobie życie, był osobą ubezpieczoną. Właśnie w tym dniu upływał termin umowy o pracę zawartej na czas określony. Faktem jest, że w wieku 21 lat miał udowodniony łączny okres składkowy w wymiarze 7 miesięcy i 11 dni, ale art. 83 ustawy o o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie uzależnia przyznania świadczenia w drodze wyjątku od stażu ubezpieczeniowego i dlatego ta okoliczność nie ma sprawie znaczenia. Oczywistym jest, że młody człowiek, tracący pracę, będący ojcem dwuletniego dziecka, decydując się na odebranie sobie życia znalazł się w sytuacji, z którą sobie nie poradził. Ponadto dodać należy, że był on wychowankiem domu dziecka.
W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, organ powinien ponownie dokonać oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak również, o ile uzna to za konieczne uzupełnić go i rozstrzygnąć, czy w niniejszej sprawie nie została jednak spełniona przesłanka szczególnych okoliczności, uzasadniająca przyznanie wnioskowanej renty rodzinnej w drodze wyjątku.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, orzekł jak w sentencji.