Uzasadnienie
Zaskarżonym aktem utrzymano w mocy - na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775), zwanej dalej "K.p.a." - orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (dalej jako "Komisja Rejonowa") z [...] sierpnia 2023 r. r. w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej przez szer. J.G., zwaną dalej "Kandydatką". Uznano nim Kandydatkę niezdolną do zawodowej służby wojskowej - kategoria "N", w grupie III (tak: pkt 9).
W uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia organ – zwany dalej "Centralną Komisją" - przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:
- - Komisja Rejonowa wydała orzeczenie na podstawie rozpoznania:
- - w pkt 8.1. Hiperprolaktynemia - § 54 pkt 7 - załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2022 r., poz. 1243 ze zm.), zwanych dalej odpowiednio: "Rozporządzeniem" i "Załącznikiem",
- - w pkt 8.2. tatuaże obrazowe tułowia i przedramienia lewego - § 2 pkt 8 Załącznika;
w uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, że schorzenia wskazane w pkt 8.1. powodują niezdolność do zawodowej służby wojskowej - na podstawie wykazu stanowiącego Załącznik,
- - w skutecznie wniesionym odwołaniu Kandydatka podniosła, że błędnie rozpoznano schorzenie, powodujące niezdolność do zawodowej służby wojskowej; zwięźle uzasadniła to stanowisko i wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy; do odwołania dołączyła nową dokumentację medyczną - w postaci komercyjnie wykonanej konsultacji ginekologicznej z 29 sierpnia 2023 r. (przez specjalistę A.M.) - z rozpoznaniem braku zaburzeń w funkcjonowaniu układu rodnego,
- - sprawę rozpatrzono w II. instancji,
- - wojskowe komisje lekarskie - I jak i II. instancji - orzekając o zdolności do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego są zobowiązane ściśle stosować obowiązujące przepisy - zawarte w Rozporządzeniu,
- - co wynika z analizy dokumentacji orzeczniczej, Kandydatkę skierowano do Komisji Rejonowej w celu ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej; przeprowadziła ona wszelkie stosowne badania i konsultacje specjalistyczne – m.in. wywiad lekarski, w jego czasie zgłosiła, że przyjmuje preparat "Dostinex", zwany dalej "Preparatem" - z powodu Hiperprolaktynemii; na podstawie powyższego wywiadu oraz przeprowadzonych badań i konsultacji specjalistycznych, lekarz orzecznik stwierdził Hiperprolaktynemię; prawidłowo zakwalifikowano ją do § 53 pkt 7 Załącznika; konieczne jest też wykonania dalszej pogłębionej diagnostyki przyczyn Hiperpolaktynemii,
- - prawidłowo przypisano schorzeniu opisanemu w pkt 8.1 zaskarżonego orzeczenia - § 53 pkt 7 Załącznika, uznając z tego powodu Kandydatkę za aktualnie niezdolną do zawodowej służby wojskowej (kategoria "N" w grupie III (kolumna 6 wykazu) w Załączniku; prawodawca nie przewidział innej możliwości kwalifikacji tego schorzenia,
- - pozostałe rozpoznanie - w pkt 8.2 - nie powoduje aktualnie niezdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej,
- - Hiperprolaktynemia jest najczęściej schorzeniem czynnościowym, zmiany w przysadce mózgowej występują zaś niezwykle rzadko – niekiedy, jako gruczolak przysadki mózgowej; dokładną przyczynę ustala się w trakcie obserwacji na oddziale endokrynologicznym,
- - organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego orzeczenia; uwzględniając całość dokumentacji medycznej, oraz w oparciu o najnowszą wiedzę medyczną Komisja Rejonowa prawidłowo ustaliła niezdolność Kandydatki do zawodowej służby wojskowej; zaskarżone orzeczenie wydano bowiem po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu orzeczniczym - na podstawie wywiadu lekarskiego, badań i konsultacji specjalistycznych oraz zgromadzonej dokumentacji w tym odwoławczej, potwierdzonych w toku dalszego postępowania, w oparciu o aktualną wiedzę medyczną z zakresu endokrynologii oraz obowiązujące przepisy orzecznicze; w trakcie redagowania orzeczenia nie pominięto też żadnych istotnych faktów i wiarygodnych argumentów; właściwie ustalono rozpoznanie opisanych schorzeń i nieprawidłowych wyników badań; przypisano im stosowną kwalifikację oraz konieczność przeprowadzenia dalszej, specjalistycznej pogłębionej diagnostyki i leczenia w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia - pod kontrolą endokrynologa.
W skardze Kandydatka, reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego, zarzuciła wydanie kwestionowanego aktu z naruszeniem przepisów:
- - postępowania - art. 7 i 77 K.p.a., w zw. z "§ 18 ust. 4 rozporządzenia MON z dnia 24 stycznia 2018 r.", poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenie przez organ II instancji całego materiału dowodowego; nie przeprowadzono zwłaszcza badania specjalistycznego bądź nie skierowano na tego rodzaju badanie; orzeczenie oparto jedynie na dotychczas wewnętrznie sprzecznych ze sobą, zebranych dokumentach i przeprowadzonych badaniach – z pominięciem dowodów wyartykułowanych przez Kandydatkę w odwołaniu, zwłaszcza opisu badań lekarza i badań obrazowych przysadki mózgowej; wskutek tego nie uwzględniono, że nie musi ona przyjmować leku, zaś parametry i ocena medyczna organu nie ujawniają schorzenia w postaci Hiperprolaktynemi,
- - wskutek tego także § 54 pkt 7 Rozporządzenia (w kontekście wywodów skargi oczywistą omyłką było przywołanie w jej petitum "§ 57") i uznanie Kandydatki za niezdolną do zawodowej służby wojskowej.
W uzasadnieniu skargi rozwinięto powyższe zarzuty.
Wniesiono o uchylenie orzeczeń organów obu instancji oraz zwrotu kosztów postępowania sadowego.
W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Sąd zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Byłoby jednak przedwczesnym odnoszenie się do zarzutów Kandydatki w kontekście ewentualnej wadliwej jej kwalifikacji, jako niezdolnej do zawodowej służby wojskowej (kategoria "N"). Wydanego w sprawie orzeczenia nie uzasadniono natomiast tak, aby możliwe było zrozumienie – przez stronę postępowania (tu Kandydatkę), jak i kontrolujący legalność działania administracji Sąd - przesłanek, jakimi kierował organ odwoławczy. Uchybiono tym powinności właściwego uzasadnienia orzeczenia (tak art. 107 § 3, w zw. z art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a.), co nie pozwala także uznać sprawy za stosowanie wyjaśnioną (niedochowanie wymagań, wynikających z art. 7, 77 §. 1 oraz art. 80 K.p.a.). Mogło mieć to istotne znaczenie dla wyniku sprawy - dotyczyło wszak kwestii prawidłowej kwalifikacji Kandydatki.
Centralna Komisja realizowała kompetencje wynikające z art. 84 ust. 8 i art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie ojczyzny (Dz.U. poz. 655, ze zm.). Jej zadaniem było ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie zdolności Kandydatki do służby. W danym przypadku rozpatrywała odwołanie od orzeczenia, w którym stwierdzono, że Kandydatka nie jest zdolna do zawodowej służby wojskowej (kategoria "N"). Jako przyczynę przywołano tam: Hiperprolaktynemia – tak: w pkt 8.1 orzeczenia Komisji Rejonowej.
Wnosząc odwołanie Kandydatka kwestionowała prawidłowość diagnozy jej schorzeń bądź ułomności, wywodząc brak występowania u niej danej choroby.
W takiej sytuacji rolą ponownie rozpatrującego sprawę w jej całokształcie organu odwoławczego było także wnikliwe odniesienie się do sformułowanych w środkach zaskarżenia zarzutów. Dotyczyły one - co do meritum - właściwej diagnozy chorób i ułomności.
Organ nie ustosunkował się zaś stosownie szczegółowo do argumentacji odwołania. Wskazano jedynie, że dokonane rozpoznanie i kwalifikacja są trafne.
W kwestii wystąpienia choroby Hiperprolaktynemia - zaliczonej do określonych w § 54 pkt 7 Załącznika (klasyfikacji w danym zakresie nie kwestionowano) - wywodzono, że podstawą diagnozy mógł być wywiad lekarski, gdzie – zdaniem organu - Kandydatka przywołała fakt pobierania Preparatu oraz potwierdziła leczenie. Wskazano też, że wystąpienie schorzenia potwierdzają wyniki badań jak i diagnoza lekarza orzecznika. Uczyniono tak, mimo podnoszenia przez Kandydatkę w odwołaniu argumentacji, że nie cierpi aktualnie na dane schorzenie, oraz załączenia przez nią zaświadczenia od lekarza, gdzie wskazano, że Preparatu nie musi przyjmować (tak k. 11 akt adm.). Z treści uzasadnienia nie wynika równocześnie, czy zdiagnozowane u Kandydatki schorzenie ma – ze swojej istoty, czy w przedmiotowym wypadku - charakter nieuleczalny. Nie wskazano też, które - spośród przeprowadzonych na etapie postępowania orzeczniczego - wyniki badań, potwierdzają występowanie konkretnego schorzenia, bądź na podstawie jakiego dokumentu w aktach sprawy stwierdzono, że lekarz orzecznik - analizując poszczególne wyniki badań - zdiagnozował dane schorzenie, jako aktualnie występujące u Kandydatki.
Uchybienie, co do prawidłowego - stosownie szczegółowego - uzasadnienia, może mieć w danym przypadku istotne znaczenie dla wyniku sprawy. W aktach sprawy znajdują się wprawdzie wyniki badań, z których wynika, że pewne wskaźniki u Kandydatki wykraczają poza normy (tak np. k. 23 i 24 akt adm.). Rozpoznający sprawę Sąd nie dysponuje jednak wiedzą medyczną, aby je zinterpretować - w kontekście diagnozy, sformułowanej przez organy obu instancji. Nie sprecyzowano przy tym, gdzie w aktach administracyjnych - w oparciu o które orzekano w II. instancji, zaś przedłużonych Sądowi - znajduje się opinia lekarza specjalisty w stosownej dziedzinie, którą potwierdzono aktualne występowanie u Kandydatki zdiagnozowanego schorzenia.
Nie może mieć przy tym kluczowego znaczenia samo odniesienie się do przedłożonych przez Kandydatkę wyników badań rezonansu magnetycznego przysadki mózgowej. Wyjaśnienie organu w tym względzie, potwierdza jedynie, że prawidłowy obraz rezonansu magnetycznego nie wyklucza danego schorzenia. Nie jest to jednak wystarczająca argumentacja dla wykazania jego wystąpienia. W tym zaś względzie - jak wskazano wyżej - nie sformułowano w uzasadnieniu skarżonego aktu (ani też orzeczenia wydanego w I. instancji) stosownej argumentacji.
Wobec takich uwarunkowań organ w uzasadnieniu skarżonego aktu w istocie nie zajął stanowiska w kwestii zarzutów Kandydatki - nie odnosząc się do kwestii, czy w danym przypadku występuje zdiagnozowane schorzenie.
Brak zajęcia stanowiska przez organ, co do meritum sprawy – prawidłowości diagnozy - przesądza o przedwczesności ewentualnej oceny przez Sąd zarzutu bezpodstawnego uznania Kandydatki za niezdolną do zawodowej służby wojskowej (kategoria "N"). Co do zarzutów odwołania - wedle reguły dwuinstancyjności postępowania - musi wpierw wypowiedzieć się właściwy, wyspecjalizowany organ. Wówczas dopiero orzeczenie może być poddane kontroli przez sąd administracyjny - po kątem legalności.
Zasadny jest natomiast – co wskazano wcześniej - zarzut skargi naruszenia przepisów postępowania w zakresie powinności właściwego wyjaśnienia sprawy, co winno było znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego aktu.
Nie może mieć znaczenia w sprawie, że w skardze (w jej petitum) przywołano przepisy nie obowiązującego w sprawie aktu normatywnego - rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 stycznia 2018 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2018 r., poz. 258). Sąd nie jest bowiem związany wnioskami i zarzutami skargi.
W tej sytuacji przedwczesna byłaby ocena przez Sąd legalności orzeczenia wydanego w I. instancji. Organ odwoławczy rozważy natomiast – w zakresie swojej kompetencji - czy w sprawie nie zachodzą podstawy wydania decyzji kasatoryjnej – w sprawie nie wystąpiły przesłanki, wymienione w art. 138 § 2 K.p.a.
Z przytoczonych wyżej przyczyn - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - orzeczono jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania rozstrzygnięto w pkt 2 sentencji, w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Kosztów stanowiło wynagrodzenie pełnomocnika.
Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.