Uzasadnienie
E. B. pismem z dnia [...] listopada 2004 r. zwróciła się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie renty w drodze wyjątku, uzasadniając wniosek tym, że jako sierota zupełna, studiując na Uniwersytecie S. i w Wyższej Szkole [...] w S., otrzymywała rentę rodzinną do ukończenia 25 roku życia. Po przerwie, kontynuuje naukę i przyznanie renty umożliwi jej ukończenie studiów.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, podając w uzasadnieniu, iż wnioskodawczyni jest osobą pełnoletnią i zdolną do pracy, a zatem nie spełnia wszystkich przesłanek z art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity z 2004 r. Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm.) warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku.
W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2005 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, postanowił utrzymać w mocy decyzję podjętą w dniu [...] stycznia 2005 r. Poza przedstawioną już argumentacją stwierdził, iż w sprawie nie został spełniony także inny warunek wynikający z art. 83 ustawy, dotyczący szczególnych okoliczności, które spowodowały brak uprawnień do świadczenia ustawowego. Zgodnie z przepisami ustawy emerytalnej, renta rodzinna przysługuje dzieciom na czas trwania nauki w szkole, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 roku życia. Nie jest zatem szczególną okolicznością w rozumieniu wymienionej ustawy fakt, że wnioskodawczyni utraciła prawo do renty rodzinnej z powodu ukończenia 25 lat. Podnoszone zaś trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku.
Świadczenie z przepisu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione.
Na powyższą decyzję E. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia i przyznania jej prawa do świadczenia w drodze wyjątku od dnia 1 sierpnia 2004 r. do czasu ukończenia studiów dziennych potwierdzonych zaświadczeniem Uniwersytetu S. z dnia [...] lutego 2005 r.
Zdaniem skarżącej, została ona bezpodstawnie pozbawiona renty rodzinnej od dnia [...] sierpnia 2004 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w S. nie uwzględnił faktu, iż w dalszym ciągu jest ona studentką studiów dziennych i wieczorowych.
Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumenty o braku podstaw do renty rodzinnej w drodze wyjątku.
Organ wskazał, iż świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane wyłącznie osobie całkowicie niezdolnej do pracy ze względu na wiek - niższy niż 18 lat lub emerytalny lub stan zdrowia - potwierdzoną orzeczeniem lekarza orzecznika całkowitą niezdolność do pracy. Skarżąca nie spełnia żadnej z tych przesłanek. Studia nie czynią jej niezdolną do pracy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku stanowiącego przedmiot postępowania administracyjnego, a w szczególności nie przyznaje odpowiednich praw lub świadczeń, jak też nie nakłada obowiązków, a jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Analizując skargę pod tym kątem, uznano, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity z 2004 r. Dz. U. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Podkreślić należy, iż do przyznania świadczenia, wszystkie przesłanki określone w tym przepisie powinny być spełnione łącznie.
Na odmowę przyznania skarżącej dochodzonego świadczenia wpłynął jej wiek (ukończone 25 lat) umożliwiający podjęcie pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. W myśl przesłanek zawartych w art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej, każdy rodzaj świadczenia w drodze wyjątku może być przyznany tylko osobom niezdolnym do aktywności zawodowej z powodu wieku lub całkowitej niezdolności do pracy, oczywiście po spełnieniu wszystkich pozostałych przesłanek. W przepisie tym wiek oznacza pełnoletniość do osiągnięcia wieku emerytalnego, bez możliwości wyodrębnienia z tej grupy osób uczących się, w przeciwieństwie do renty rodzinnej przyznawanej w normalnym trybie na podstawie art. 68 powołanej wyżej ustawy.
Akcentowana przez skarżącą trudna sytuacja materialna nie wystarcza do przyznania świadczenia typu ubezpieczeniowego, uzależnionego co do zasady od zaistnienia przesłanek składających się na jego podstawę prawną.
Świadczenie przyznawane w trybie przepisu art. 83 ust. 1 ustawy nie jest bowiem świadczeniem socjalnym. Zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się, nawet gdy są one uzasadnione. Potrzeby te mogą natomiast uzasadniać ubieganie się o świadczenie z pomocy społecznej, czy też świadczenie typu stypendialnego.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.