Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] grudnia 2005 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), którą odmówił J. S. przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu podał, że nie spełnia on przesłanek wymienionych w powołanym art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, uzasadniających przyznanie świadczenia w drodze wyjątku.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. S. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2005 r., zarzucając, naruszenie art. 7 kpa polegające na niewyjaśnieniu okoliczności, na skutek których nie mógł on spełnić wymagań potrzebnych do uzyskania renty w trybie ustawowym (na warunkach określonych w art. 57 i nast. powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS).
Zarzucił także naruszenie art. 77 § 1 kpa, bowiem w sposób niewyczerpujący zebrał, rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy, a ponadto naruszenie art. 14 ust. 3 i art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że orzeczenie lekarza orzecznika jest wiążące dla Prezesa ZUS przy ustalaniu istnienia po stronie skarżącego szczególnych okoliczności, które spowodowały, iż nie spełnia on warunków ustawowych do uzyskania świadczenia.
Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę, powołując się na ustalony stan faktyczny i prawny wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej.
Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Rozpatrując skargę J. S. pod tym kątem, Sąd stwierdził, że Prezes ZUS, podejmując zaskarżone decyzje odnośnie przyznania świadczenia w drodze wyjątku, nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Odmawiając skarżącemu przyznania świadczenia w drodze wyjątku, Prezes ZUS powołał art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Z użytego w tym przepisie sformułowania "może przyznać" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny posiada swobodę działania i możliwości wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Do oceny Prezesa ZUS należało zatem podjęcie decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania skarżącemu tego świadczenia. Sądowa kontrola decyzji jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc, czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.
W ocenie Sądu, decyzjom Prezesa ZUS nie można przypisać przekroczenia granic uznania administracyjnego.
Podstawę materialnoprawną odmowy przyznania tego świadczenia stanowił przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.).
Z treści tego przepisu wynikają cztery przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby Prezes ZUS mógł przyznać wnioskodawcy świadczenie w drodze wyjątku, a mianowicie wnioskodawca:
jest lub był osobą ubezpieczoną,
nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności,
nie może podjąć pracy zarobkowej z uwagi na zły stan zdrowia lub wiek,
nie ma niezbędnych środków utrzymania.
W rozpoznawanej sprawie Prezes ZUS prawidłowo ustalił, że J. S. ur. [...] czerwca 1941 r. legitymuje się okresem ubezpieczenia 11 lat 9 miesięcy 18 dni. Ostatni dzień jego zatrudnienia to dzień [...] kwietnia 1987 r. Po tej dacie do chwili obecnej nie pracuje.
Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z [...] listopada 2003 r., po rozpoznaniu [...], przewlekłej choroby [...] oraz [...], skarżący został uznany za trwale częściowo niezdolnego do pracy zarobkowej, z tym, że daty powstania takiej niezdolności do pracy nie można ustalić. Prezes ZUS ustalił także, że skarżący mieszka wraz z żoną w mieszkaniu kwaterunkowym nr [...] o powierzchni 23,5 m2, w tym o powierzchni mieszkalnej 14,40 m2 w budynku nr [...] przy ul. [...] w L. Od 1987 r. pozostaje na utrzymaniu żony A. S. Żona od [...] listopada 2005 r. otrzymuje emeryturę, w wysokości 989 zł (brutto) - netto 837,90 zł od [...] stycznia 2006 r.
Jak wynika z treści powołanego orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, skarżący jest tylko częściowo niezdolny do pracy zarobkowej. Zatem stan jego zdrowia nie stanowi usprawiedliwienia niepodejmowania przez niego pracy po dniu [...] kwietnia 1987 r.
Podkreślić należy, że sama trudna sytuacja materialna rodziny skarżącego nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Sąd ustalił także, że Prezes ZUS przy wydawaniu zaskarżonych decyzji przestrzegał rygorów procedury administracyjnej, do czego był zobowiązany postanowieniami art. 124 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Przepis ten stanowi, że w postępowaniach w sprawach o świadczenie określone w tej ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Prezes ZUS przestrzegał więc zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 kpa), a więc podejmował kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Należycie i wyczerpująco informował strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9). Wreszcie w sposób wyczerpujący zebrał, rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 kpa) i uzasadnił swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.