Uzasadnienie
Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą Nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r., na podstawie § 6 ust.1 pkt 2 i § 45 pkt 5 Statutu Dzielnicy [...] stanowiącego załącznik nr 6 do uchwały Nr LXX/20182/2010 Rady m. st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (z późn. zm.) w związku z § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m. st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m. st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m. st. Warszawy (z późn. zm.) oraz § 4 i § 22 ust. 5 w zw. z § 22 ust. 2 pkt 5 lit. a i b oraz § 24 ust.1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (z późn. zm.), nie wyraził zgody na zawarcie umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony i rozstrzygnął o niezakwalifikowaniu i nieumieszczeniu na liście osób oczekujących na najem lokalu A. M. i L. S. W uzasadnieniu podał, że wnioskodawcy z dwójką dzieci mieszkają w lokalu nr [...] przy ul. [...] (o powierzchni użytkowej 55,30 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 33,33 m2 bez tytułu prawnego.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Komendanta [...] Policji nakazano A. M. i jej rodzinie opróżnienie ww. lokalu. Natomiast średni miesięczny dochód w gospodarstwie domowym wnioskodawców z okresu 6 m-cy przed złożeniem wniosku wynosi 873,40 zł na osobę.
Organ stwierdził, że wniosek zainteresowanych nie spełnia kryterium zawartego w § 4 pkt 1 ww. uchwały, gdyż została przekroczona norma metrażowa przypadająca na 1 osobę zamieszkującą przy ul. [...]. Ponadto w ich przypadku ma zastosowanie § 2 pkt 5 lit. a i b tej uchwały, zgodnie z którym przy rozpatrywaniu wniosków, między innymi o najem lokalu na czas nieoznaczony, należy podać wnikliwej analizie warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania, a także warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych (...) i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach.
Z analizy dokumentów wynika zaś, że A. M. (z dwoma synami) zameldowana jest w [...] w domu należącym do jej dziadka i babci, a L. S. zameldowany jest w [...] w domu należącym do rodziców – w obu domach są dobre warunki mieszkaniowe.
W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa z dnia [...] lutego 2015 r. A. M. i L. S. zarzucili, iż stwierdzenie organu, że nie spełniają kryterium z § 4 pkt 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m. st. Warszawy, jest rażącym naruszeniem prawa i wyrazem braku rzetelnego rozpoznania ich sytuacji lokalowej. Podnieśli, że właśnie z tego powodu, że nie posiadają prawa do lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], ani też do żadnego innego lokalu, złożyli wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu [...]. Z przedmiotowego lokalu nie zostali usunięci tylko z tego względu, że Wojewoda [...] wstrzymał egzekucję do [...] września 2014 r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał eksmisję do czasu rozpoznania skargi na postanowienie Wojewody [...] zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci opróżnienia lokalu.
Wnioskodawcy nie zgodzili się również z argumentacją, że mają możliwość zamieszkania w innych lokalach, w których są zameldowani. Podnieśli, iż jako rodzice od 1995 r. mieszkają w [...] w lokalu nr [...] przy ul. [...], nigdy nie zamieszkiwali zaś jako rodzina w domach w [...], gdzie są zameldowani. Stan tych domów i warunki socjalne nie pozwalają na to, aby jako 4-osobowa rodzina zamieszkali w jednym z tych domów.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, organ w piśmie z dnia [...] lutego 2015 r. uznał je za złożone z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazał, iż pismo z dnia [...] grudnia 2014 r. informujące o wyniku rozpatrzenia wniosku o zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] wraz z kopią uchwały Nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] listopada 2014 r., zostało doręczone wnioskodawcom w dniu [...] grudnia 2014 r., zatem termin do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa upłynął w dniu [...] grudnia 2014 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...] o odmowie zakwalifikowania skarżących do umieszczenia na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobu [...], A. M. i L. S. zarzucili jej:
- 1. pominięcie przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały podstawowych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny i braku możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych w inny sposób niż poprzez skorzystanie z zasobów lokalowych [...], w szczególności okoliczności: braku zawinienia w utracie uprawnień do lokalu, w którym rodzina mieszkała do tej pory, skupienia centrum interesów życiowych w [...] i związania wszystkich członków rodziny z tym miastem, braku możliwości zaspokojenia w inny sposób potrzeb mieszkaniowych rodziny, z uwagi na brak możliwości zamieszkania w innym lokalu oraz trudną sytuację finansową, która uniemożliwia najem lokalu od osób prywatnych;
- 2. dokonanie sprzecznych z faktami ustaleń i stwierdzenie przez organ, że: są w stanie zamieszkać w domach należących do ich krewnych - w sytuacji, gdy w domu przy ul. [...] w [...] faktycznie mieszka 5 osób, po ich wprowadzeniu się do tego domu, musieliby mieszkać w 9 osób w 2 pokojach (o łącznej powierzchni 50 m2), natomiast w domu przy ul. [...] w [...] mieszkają obecnie 3 osoby, a po ich wprowadzeniu się - byłoby 7 osób w 2 pokojach (o łącznej powierzchni 40 m2), a rozdzielenie się i zamieszkanie rodziny w dwóch domach - co zdaje się sugerować organ - byłoby sprzeczne z dobrem rodziny i zasadą trwałości rodziny, "przekroczona została norma metrażowa przypadająca na 1 osobę zamieszkującą w lokalu nr [...] przy ul. [...] " - w sytuacji, gdy utracili prawo do zamieszkiwania w tym lokalu a przebywają w nim tylko dlatego, że wstrzymana została eksmisja z tego lokalu, jest to jednak sytuacja czasowa i w najbliższych dniach mogą "znaleźć się na ulicy";
- 3. brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanej decyzji, a wręcz powołanie się w uzasadnieniu na okoliczności, które są sprzeczne ze stanem faktycznym, w szczególności, że: przekraczają normę mieszkaniową - w sytuacji, gdy w ich sytuacji nie ma żadnej normy metrażowej, bo nie mają żadnego mieszkania, w odniesieniu do którego można dokonywać takich wyliczeń, są zameldowani w [...] - w sytuacji, gdy są zameldowani w miejscowości [...] w gminie [...], co stanowi istotną różnicę, gdyż inna jest możliwość dojazdu do pracy i szkół z [...], a inna z miejscowości [...], w domach należących do ich krewnych, gdzie są zameldowani, są dobre warunki mieszkaniowe - przy czym nie jest im wiadomo, aby przedstawiciele organu widzieli te domy i warunki w nich panujące, więc na jakiej podstawie dokonali tych ustaleń, tym bardziej, że przeczą temu fakty, bo w każdym z tych domów są tylko po 2 pokoje o łącznej powierzchni 40m2 i 50m2, a w domach tych mieszkają także inne osoby (odpowiednio: 3 osoby i 5 osób - nie licząc ich 4-osobowej rodziny, która miałaby tam zamieszkać, zgodnie z sugestią organu);
- 4. naruszenie art. 71 Konstytucji RP oraz art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005, nr 31, poz. 266 z późn. zm., dalej: uopl) przez odmowę zakwalifikowania do umieszczenia na liście osób oczekujących na przydział lokalu, pomimo tego, że spełniają kryteria określone w § 4 uchwały Rady m. st. Warszawy nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m. st. Warszawy.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, wnieśli o:
- 1. stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...] odmawiającej zakwalifikowania do umieszczenia na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu z zasobów mieszkaniowych [...],
- 2. orzeczenie zwrotu na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący powtórzyli argumentację przedstawioną w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na uchybienie czternastodniowego terminu do wezwania do usunięcia naruszenia prawa, który upłynął w dniu [...] grudnia 2014 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...] w sprawie zawarcia umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu [...], rozstrzygająca o niewyrażeniu zgody na zawarcie umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony i o niezakwalifikowaniu i nieumieszczeniu na liście osób oczekujących na najem lokalu A. M. i L. S. Stosownie do uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (ONSA; WSA 2008/6/90, Prok. i Pr.-wkł. 2009/3/55): "Uchwała zarządu dzielnicy m. st. Warszawy odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)".
Błędne jest zatem stanowisko organu, iż przedmiotową uchwałę z dnia [...] listopada 2014 r. należy zakwalifikować jako akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.), dalej "Ppsa". W konsekwencji wniosek organu o odrzucenie skargi wobec uchybienia terminu, o którym mowa w art. 52 § 3 Ppsa, jest całkowicie bezzasadny.
Należy bowiem wskazać, iż w myśl art. 52 Ppsa, w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. (§ 1).
Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozparzenie sprawy, przewidziany w ustawie. (§ 2).
Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu, w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności do usunięcia naruszenia prawa. (§ 3).
W przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Termin, o którym mowa w § 3 nie ma zastosowania. (§ 4).
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j. t. Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.), której art. 101 ust. 1 stanowiący, iż każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej – może po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa – zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego, który jest podstawą zaskarżenia przedmiotowej uchwały do sądu administracyjnego, nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi. Stąd też skarżący nie byli związani czternastodniowym terminem do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa, liczonym od dnia, w którym dowiedzieli się o podjęciu przedmiotowej uchwały.
Materialnoprawną podstawą podjęcia zaskarżonej uchwały są przepisy § 4, § 22 ust. 5 w związku z § 22 ust. 2 pkt 5 lit. a i b uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy.
Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów, lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom:
- 1) które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie za zgodą właściciela w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a nadto,
- 2) w których w gospodarstwie domowym średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego.
W rozpoznawanej sprawie bezsporna jest okoliczność, że A. M. wraz z mężem L. S. i synami A. S. i C. S., zamieszkują w lokalu mieszkalnym nr [...] przy [...] w [...], pozostającym w dyspozycji Komendanta [...] Policji, bez tytułu prawnego.
Decyzją ostateczną nr [...] Komendanta [...] Policji z dnia [...] sierpnia 2012 r. nakazano im bowiem opróżnienie i przekazanie w stanie wolnym ww. lokalu. W takiej sytuacji w ocenie Sądu nie sposób uznać, by w ogóle można było badać warunki mieszkaniowe skarżących w kontekście ww. § 4 Uchwały, skoro w przedmiotowym lokalu nie zamieszkują oni za zgodą właściciela.
Stosownie zaś do treści § 22 ust. 2 pkt 5 lit. a i b Uchwały z dnia 9 lipca 2009 r., przy rozpatrywaniu wniosków między innymi o najem lokali na czas nieoznaczony, należy podać wnikliwej analizie warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania, a także warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych (...) i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach. Natomiast w myśl § 22 ust. 5 tej uchwały, informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku.
Z akt postępowania administracyjnego wynika, iż A. M. wraz z synami zameldowana jest w miejscowości [...] przy ul. [...] w domu, którego właścicielami są J. i B. C. (babka i dziadek skarżącej), składającym się z 2 pokoi i kuchni o powierzchni mieszkalnej 50 m2, w którym mieszka 5 osób. Z kolei L. S. zameldowany jest w miejscowości [...] przy ul. [...] w domu, którego właścicielami są jego rodzice S. i S. S., składającym się z 2 pokoi i kuchni, o powierzchni mieszkaniowej 40 m2, w którym mieszkają 3 osoby.
Nie można w tym stanie rzeczy zgodzić się ze stwierdzeniem organu, iż w obu domach są dobre warunki mieszkaniowe, co oznacza, że wnioskodawcy mogą w nich zamieszkać. Trzeba bowiem zwrócić uwagę, że mamy do czynienia z czteroosobową rodziną i jeśli miałaby ona zamieszkać w domu przy ul. [...] w [...], to na powierzchni 50 m2 zamieszkiwałoby 9 osób. Z kolei w sytuacji zamieszkania rodziny w domu przy ul. [...] w [...], na 40 m2 zamieszkałoby 7 osób. Natomiast nie sposób przyjąć, że mogłoby dojść do rozdzielenia rodziny celem zamieszkania w obydwu domach.
Taka sytuacja kłóciłaby się z ochroną życia rodzinnego i rodziny przewidzianą w art. 47 i 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.
Rozpoznając ponownie wniosek skarżących organ zobowiązany będzie do wnikliwego i wyczerpującego przeanalizowania ich sytuacji z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd rozważań.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powołanej ustawy.