Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), w dniu [...] lutego 2013 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] stycznia 2013 r. o odmowie przyznania A. W. świadczenia w drodze wyjątku.
Organ w uzasadnieniu decyzji odwołał się do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.) i stwierdził, że brak jest istnienia przesłanki całkowitej niezdolności do pracy.
Decyzja Prezesa Zakładu Społecznych z dnia [...] marca 1013 r. r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez ww. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Skarżący w skardze podniósł, ze organ błędnie ocenił, że nie spełnia on przesłanek do przyznania przedmiotowego świadczenia. Z treści skargi wynika, że skarżący kwestionuje orzeczenie o stanie jego zdrowia.
Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji oraz "o uchylenie decyzji o odmowie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy (...) oraz o naprawienie szkód moralnych i materialnych (...).
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 2700 z późn. zm.).
Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.), ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.
Z treści powołanego przepisu wynikają przesłanki warunkujące ubezpieczonemu, bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.
W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, iż nie została spełniona przesłanka niezbędna do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, określona w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż skarżący nie spełnił przesłanki całkowitej niezdolności do pracy.
Organ zasadnie uznał, że przesłanka ta nie została spełniona, co wynika wprost z orzeczeń lekarza orzecznika ZUS i organów nadzoru.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż skarżący orzeczeniem lekarza orzecznika został uznany za częściowo niezdolnego do pracy do pracy. Tymczasem jednym z warunków uzyskania świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest całkowita niezdolność do pracy stwierdzona orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS. Oznacza to, że organ nie może przyznać osobie choćby częściowo zdolnej do pracy jakiegokolwiek świadczenia w trybie art. 83 ust. 1 omawianej ustawy. W związku z tym rozpatrując wniosek skarżącego, Prezes ZUS w pierwszej kolejności zobligowany był zbadać, czy została spełniona wspomniana przesłanka, stwierdzając zaś jej brak nie miał podstaw do przyznania świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 przedmiotowej ustawy.
Stosownie bowiem do art. 14 ust. 3 ustawy emerytalnej, orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej, stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji.
Co więcej, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ w sposób wyczerpujący poczynił ustalenia w tym zakresie i wziął pod uwagę twierdzenia skarżącego dotyczące stanu jej zdrowia. Akta sprawy wskazują, że organ podjął działania mające na celu ponowne ustalenie zdolności do pracy skarżącego. O wszystkich tych czynnościach organ na bieżąco informował skarżącego.
W tej sytuacji argumenty podnoszone w skardze dotyczące m.in. sytuacji materialnej skarżącego, nie mają wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, gdyż brak spełnienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek określonych w przepisie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku, które nie może zastępować świadczenia przyznawanego z zakresu pomocy społecznej.
Ze wskazanych przyczyn, decyzje wydane przez Prezesa ZUS nie naruszają również przepisów postępowania administracyjnego, do których stosowania organ ten zobligowany jest na mocy art. 124 ustawy emerytalnej. W szczególności Prezes ZUS zastosował zasadę dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmował kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, należycie i wyczerpująco informował stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.), w sposób wyczerpujący zebrał, rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnił swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.