Uzasadnienie
W dniu 20 kwietnia 2017 r. M. D. (zwany dalej skarżącym), reprezentowany przez adw. B. Z., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na czynność włączenia do zasobu archiwalnego Instytutu Pamięci Narodowej (zwanego dalej IPN) dokumentów odnoszących się do skarżącego przekazanych prze Szefa Urzędu Ochrony Państwa do archiwum IPN za protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...], zarzucając naruszenie:
- 1. art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, poprzez włączenie materiałów archiwalnych odnoszących się do skarżącego do archiwum IPN zamiast innego, właściwego archiwum państwowego,
- 2. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
Podnosząc powyższe, pełnomocnik skarżącego wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności na podstawie art. 146 § 1 i § 2 P.p.s.a. oraz nakazanie przekazania materiałów archiwalnych dotyczących skarżącego do właściwego archiwum państwowego.
W odpowiedzi na skargę Prezes IPN wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że w jego opinii nie doszło do skutecznego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa w rozumieniu art. 52 § 3 P.p.s.a. Nadto, w ocenie organu, czynność włączenia do zasobu archiwalnego dokumentów dotyczących skarżącego nie mieści się w kategorii "innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa", o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Jak stanowi natomiast art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę postanowieniem, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne, a odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przedmiotem skargi do sądu administracyjnego mogą być akty lub czynności, które: 1) nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, 2) podejmowane są w sprawach indywidualnych, 3) muszą mieć charakter publicznoprawny, 4) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz w [red.] R. Hauser i M. Wierzbowski. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 2, C. H. Beck, str. 61).
Należy zaznaczyć, że "inny akt lub czynność", o których mowa w tym przepisie to taki akt lub czynność, które dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Akt lub czynność musi zatem ustalać, stwierdzać bądź potwierdzać uprawnienia lub obowiązki określone przepisami prawa. Nadto, musi istnieć ścisły związek między ustaleniem, stwierdzeniem lub potwierdzeniem (bądź ich odmową) a możliwością realizacji uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Aktem lub czynnością, o których mowa w art. 3 § 2 pkt. 4 P.p.s.a., jest indywidualny akt lub czynność o charakterze władczym, rozstrzygająca o tym czy konkretnemu podmiotowi przysługuje określone uprawnienie wynikające z przepisu prawa albo czy ciążą na nim z mocy prawa określone obowiązki (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w z dnia 24 marca 1998 r. w sprawie II SA 1155/97, publ.: ONSA nr 2 z 1999 r. poz. 51).
Wobec powyższego stwierdzić należy, że czynność włączenia do zasobu archiwalnego IPN dokumentów odnoszących się do skarżącego nie stanowi czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Nie jest to bowiem czynność skierowana indywidualnie do skarżącego, lecz należy do obowiązków nałożonych ustawowo na Prezesa IPN. Nadto, czynność ta nie wpływa na realizację przez skarżącego jakiegokolwiek uprawnienia czy obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W wyniku tej czynności nie przyznano skarżącemu w sposób władczy żadnego nowego uprawnienia, nie nałożono też żadnego nowego obowiązku, który wynikałby z ustawy
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga na czynność włączenia do zasobu archiwalnego IPN dokumentów odnoszących się do skarżącego jest niedopuszczalna i, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.
O zwrocie wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt. 1 P.p.s.a.