Uzasadnienie
Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K.G., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 6a pkt 3, art. 92 ust. 1, art. 96 ust. 1 i art. 101 ust. 5 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 ze zm.) w związku z § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 118, poz. 1014 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Komendanta K. Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] orzekającą o utracie z dniem 28 stycznia 2004 r. uprawnień do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego.
Jak wynika z ustaleń organu, K.G. pełniący służbę stałą w Placówce Straży Granicznej w L. uzyskał z dniem 1 września 2001 r. na podstawie decyzji Komendanta K. Oddziału SG z dnia [...] października 2001 r. nr [...] prawo do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego w wysokości przysługującej funkcjonariuszowi nieposiadającemu członków rodziny.
Wymieniony zamieszkiwał i był zameldowany na pobyt stały w domu jednorodzinnym o powierzchni użytkowej 68 m2 w tym 39,40 m2 powierzchni mieszkalnej w miejscowości P. (pobliskiej do miejsca pełnienia służby), którego współwłaścicielem był ojciec funkcjonariusza I. G. oraz C. G. jego matka.
W dniu [...] stycznia 2004 r. zmarł I. G. i funkcjonariusz będąc jego spadkobiercą nabył spadek z chwilą otwarcia spadku tj. z chwilą śmierci spadkodawcy stając się współwłaścicielem w ¼ części domu jednorodzinnego i gospodarstwa rolnego (postanowienie Sądu Rejonowego w N. z dnia [...] października 2004 r. sygn. akt [...]).
Organ uznał, że funkcjonariusz jako współwłaściciel domu jest zarazem jego współposiadaczem, co oznacza, że posiada lokal lub dom w rozumieniu art. 96 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej. Powołując się na wskazany wyżej przepis wskazano, że prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu powstaje, gdy funkcjonariusz lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, a stosownie do przepisu § 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika za brak lokalu mieszkalnego, również domu jednorodzinnego, domu mieszkalno-pensjonatowego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Zatem wywiedziono, że przyznanie powyższego świadczenia jest wyłączone w każdym przypadku posiadania lokalu lub domu niezależnie od wielkości powierzchni mieszkalnej.
Interpretując pojęcie posiadania w wyżej powołanym kontekście odwołano się do przepisu art. 336 i następnych Kodeksu cywilnego zgodnie, z którym jest to faktyczne władanie samoistne (właściciel) lub zależne (użytkownik, najemca) lub z tytułu innego prawa, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Wobec tego przyjęto, że posiadanie lub współposiadanie domu uzyskanego w drodze spadkobrania pozbawia uprawnienia do dalszego pobierania równoważnika za brak lokalu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K.G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zarzucił zaskarżonej decyzji:
- • błędne ustalenie stanu faktycznego,
- • naruszenie art. 96 ust. 1, 92 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej oraz § 4 ust. 1 i 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżnienia lokali mieszkalnych warunków tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych (Dz. U. Nr 99, poz. 898 ze zm.) poprzez błędną ich interpretację,
- • naruszenie art. 16 kpa w związku z art. 155 oraz 163 kpa przez wydanie decyzji o utracie uprawnień do równoważnika za brak lokalu z datą wsteczną.
Wnoszący skargę stwierdził, że równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przysługuje funkcjonariuszowi w przypadku nieposiadania przez niego lokalu mieszkalnego odpowiadającego przepisom (a nie jakiegokolwiek) i jego sytuacji rodzinnej. W jego ocenie, błędna jest wykładnia posiadania dokonana w oparciu o przepisy Kodeksu cywilnego tj. art. 336 i nast. Wyraził stanowisko, że funkcjonariusz posiada lokal w rozumieniu ustawy o Straży Granicznej, gdy jest to lokal sensu stricto, a więc prawnie wyodrębniony (nie udział w lokalu), a ponadto będzie spełniał przesłanki, co do jego powierzchni. Wywiedziono, że w wypadku gdy lokal nie spełnia wymogów wynikających z norm zaludnienia, to funkcjonariuszowi przysługuje prawo do lokalu, ponieważ nie zostały zaspokojone jego potrzeby mieszkaniowe. W sytuacji niezrealizowania tego prawa, funkcjonariusz będzie miał prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
Zwrócono uwagę, że organ naruszył normy postępowania administracyjnego nie dokonując ustaleń w zakresie norm zajmowanego przez funkcjonariusza metrażu.
Uzasadniając skargę, powołano się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 1999 r. sygn. akt I SA 866/98, z dnia 14 marca 2000r. sygn. akt I SA 658/99 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 listopada 2004 r. sygn. akt 4 II SA/Wr 2764/03.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Stosownie do art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej funkcjonariuszowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej.
Decyzja przyznająca równoważnik pieniężny ma charakter decyzji konstytutywnej i utrata przyznanego nią świadczenia musi nastąpić również w tej samej formie, czyli w drodze decyzji konstytutywnej orzekającej o utracie czy cofnięciu nabytych praw inną decyzją (por. wyrok 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2001 r. – ONSA 2002/3/95). W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2005 r. sygn. akt OSK 1300/04 – LEX 166516, przyjęto, że fakt uznania tej decyzji za konstytutywną nie oznacza, że "przyznanie lub utrata tego równoważnika następuje w dacie, kiedy wydana w sprawie decyzja stanie się ostateczna. Równoważnik pieniężny przysługuje za okres nieposiadania lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Funkcjonariusz Straży Granicznej traci zatem uprawnienie do równoważnika pieniężnego z momentem, kiedy na skutek zmiany okoliczności faktycznych stanie się posiadaczem lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że skarżący zamieszkuje w domu jednorodzinnym położonym w miejscowości pobliskiej miejsca pełnienia służby. Bezspornym jest również, że dom jednorodzinny w miejscowości P. stanowił własność jego rodziców, a w dniu [...] stycznia 2004 r. zmarł ojciec funkcjonariusza.
Fakt, iż skarżący stał się współwłaścicielem domu, oznacza że jest uprawniony do współposiadania i korzystania z rzeczy wspólnej, jak również przesądza o tym, że utracił prawo do otrzymania równoważnika określonego w art. 96 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej. Przepis ten określa stan faktyczny, z którym norma prawna wiąże skutki prawne oraz prawa i obowiązki, jakie z chwilą spełnienia tego stanu mogą zaistnieć. Skoro przesłanką do otrzymania przedmiotowego równoważnika pieniężnego jest nieposiadanie lokalu mieszkalnego, to w przypadku zmiany tego stanu następuje utrata uprawnienia do jego otrzymania.
W rozpoznawanej zaś sprawie zgon ojca skarżącego nastąpił w dniu [...] stycznia 2004 r. i w tej sytuacji organ był uprawniony do wydania decyzji o utracie uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu pieniężnego z dniem [...] stycznia 2004 r.
Posiadanie, czy też współposiadanie każdego domu jednorodzinnego, czy domu mieszkalno-pensjonatowego niezależnie od jego powierzchni, wyklucza prawo do równoważnika pieniężnego, a zatem norma mieszkaniowa wskazana w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych (...) nie ma w tej kwestii znaczenia, co wynika wprost z przepisu art. 99 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej.
Podkreślić należy, że zgodnie z upoważnieniem do wydania przedmiotowego rozporządzenia zawartym w art. 101 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej wskazana wyżej norma zaludnienia ma zastosowanie jedynie do lokali mieszkalnych, o których mowa w art. 94 ustawy o Straży Granicznej tj. lokali przeznaczonych dla funkcjonariuszy będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, uzyskanych w wyniku ich działalności inwestycyjnej albo od terenowych organów rządowej administracji ogólnej, stanowiących własność gmin lub zakładów pracy, a także zwalnianych przez osoby, które decyzje o przydziale uzyskały z jednostek podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych.
Reasumując, równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego nie przysługuje – zdaniem Sądu – jeżeli funkcjonariusz posiada lokal bądź dom jednorodzinny, bez względu na normy mieszkaniowe i stanowisko to jest zbieżne z dotychczasową judykaturą (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2004 r. sygn. akt I SA 665/03 – LEX nr 160829).
Wobec powyższych wywodów należy stwierdzić, że zarzuty podnoszone przez skarżącego są nietrafne.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.
Sąd nie uwzględnił wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, ponieważ zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego, przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi oraz w sytuacji określonej w art. 201 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.