Uzasadnienie
Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] skierował W. B., wskazując, że osobą uprawnioną do wspólnego zamieszkiwania jest jej córka M. R., do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego nr [...] przy ul. [...] w [...], w związku z przyznanym przez Sąd Rejonowy [...] w [...] uprawnieniem do lokalu socjalnego.
Wykonanie uchwały zostało powierzone zastępcy Burmistrza Dzielnicy [...] nadzorującemu pracę Wydziału Zasobów Lokalowych.
Pismem z dnia [...] grudnia 2017 r., zaadresowanym do Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...], Naczelnik Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...], wydał skierowanie do zawarcia przez W. B. umowy najmu socjalnego nr [...] przy ul. [...] w [...], na podstawie powyższej uchwały.
W. B., pismem z dnia [...] marca 2018 r., wystąpiła do Urzędu [...] o przydział innego lokalu socjalnego, z łazienką i wnęką kuchenną.
W odpowiedzi na ww. pismo Naczelnik Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] pismem z dnia [...] marca 2018 r. poinformował stronę, że wskazany lokal spełnia kryteria wymagane dla lokalu socjalnego, a nadto, że brak jest możliwości pozytywnego załatwienia prośby, bowiem organ nie dysponuje lokalem socjalnym, który spełniałby oczekiwania strony.
W. B. pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na pismo z dnia [...] grudnia 2017 r. oraz wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie.
W piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r. skarżąca wskazała, że skarga dotyczy również uchwały nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] listopada 2017 r.
Pełnomocnik skarżącej z urzędu w piśmie z dnia 13 sierpnia 2018 r., w odpowiedzi na wezwanie Sądu, wskazał, że przedmiotem skargi wniesionej przez W. B. jest uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] oraz pismo z dnia [...] grudnia 2017 r., wydane na podstawie uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest niedopuszczalna.
Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 1-4a i pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), powoływanej dalej jako P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz.
- 23) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (3 § 3 P.p.s.a.).
Wyjaśnić należy, iż art. 3 § 2 zawiera zamknięty katalog aktów i czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, natomiast w § 3 tego artykułu znajduje się odesłanie do regulacji szczególnych, które przewidują drogę sądowoadministracyjną.
Kwestie związane z zawieraniem umów najmu lokali, od wejścia w życie ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 105, poz. 509 ze zm.) poddane zostały instrumentom prawa cywilnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Ustawę tę z kolei zastąpiła ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1234 ze zm.), która jeszcze pełniej wspomnianą zasadę realizuje. Tworzenie warunków do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy, która - na zasadach przewidzianych w ustawie - zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw o niskich dochodach (art. 4 ust. 1 i 2 ustawy).
Administracyjny charakter posiada jedynie, jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 lipca 2008 r. (sygn. akt I OPS 4/08), uchwała organu wykonawczego jednostki samorządu gminnego (jej jednostki pomocniczej) w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Uchwała taka, niebędąca decyzją administracyjną, a aktem organu jednostki samorządu terytorialnego innym niż akt prawa miejscowego, jest aktem z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a.), rozstrzyga bowiem o tym, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy.
Natomiast wraz ze skierowaniem przez zarząd dzielnicy do zawarcia umowy najmu lokalu, następuje drugi etap postępowania, w którym wnioskodawca zawiera z zarządcą nieruchomości umowę najmu konkretnego lokalu - umowa ta ma charakter cywilnoprawny.
W rozpoznawanej sprawie uprawnienie skarżącej do lokalu socjalnego wynikało z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego [...] w Warszawie.
Sprawa nie dotyczy zatem zakwalifikowania skarżącej do umieszczenia na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z zasobu mieszkaniowego gminy na ogólnie obowiązujących zasadach, o których mowa w ww. uchwale z 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08. Zaskarżona uchwała oraz pismo z dnia 1 grudnia 2017 r. (nieadresowane do skarżącej, a do jednostki wykonującej uchwałę) dotyczy skierowania W. B. do zawarcia umowy najmu konkretnego lokalu socjalnego.
Skarżony akt – wyrażający wolę Zarządu Dzielnicy [...] w przedmiocie skierowania W. B. do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego - ma charakter cywilnoprawnej oferty. Wskazuje na to cywilnoprawna regulacja w art. 22-25 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Stąd przedmiot zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie nie mieści się w zakresie kognicji wyznaczonej przez ustawodawcę w art. 3 P.p.s.a. Nie jest też aktem, o którym mowa w art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, gdyż przepis ten odnosi się do aktów administracyjnoprawnych.
W konsekwencji skarga wniesiona na tego rodzaju uchwałę nie należy do kognicji sądu administracyjnego i jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 oraz § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.