Uzasadnienie
Komendant Główny Policji decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji w W. nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie zaliczenia [...] D. O. wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. Komendant Powiatowy Policji w W. na podstawie § 4 i § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732, ze zm.) rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. ustalił [...] D. O. na dzień przyjęcia do służby w Policji, tj. [...] maja 1995 r., łączną wysługę lat uwzględnianą przy ustalaniu wzrostu uposażenia: 6 (sześć) lat, 3 (trzy) miesiące, 11 (jedenaście) dni i określił termin nabycia prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat na dzień [...] kwietnia 2009 r. w wysokości 20% (dwadzieścia procent).
Ponadto w uzasadnieniu wskazał, że na dzień [...] maja 1995 r. do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia funkcjonariuszowi zaliczył następujące okresy: służba w Policji - 1 (jeden) dzień, praca w gospodarstwie rolnym - 3 (trzy) lata, 9 (dziewięć) miesięcy, 10 (dziesięć) dni, służba wojskowa - 1 (jeden) rok, 6 (sześć) miesięcy, okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych - 11 (jedenaści) miesięcy, 29 (dwadzieścia dziewięć) dni, łącznie 6 (sześć) lat, 3 (trzy) miesiące, 9 (dziewięć) dni. Jednocześnie zaznaczył, że prawo do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat stało się wymagalne z dniem [...] kwietnia 2012 r., a zatem przy uwzględnieniu dyspozycji art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, w których roszczenie stało się wymagalne, wymienionemu przysługuje wzrost uposażenia z tytułu wysługi lat na dzień 17 kwietnia 2009 r. w wysokości 20% (dwadzieścia procent).
Następnie Komendant Wojewódzki Policji [...] pismem z dnia [...] listopada 2012 r. poinformował funkcjonariusza, że wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w W. z dnia [...] maja 2012 r., a w dniu [...] grudnia 2012 r. wydał decyzję nr [...], którą stwierdził nieważność powyższego rozkazu personalnego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem odwołania D. O. do Komendanta Głównego Policji, w którym policjant wskazał, że nie zgadza się z argumentacją Komendanta Wojewódzkiego Policji [...].
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lutego 2013 r., utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, Komendant Główny Policji wskazał, że zaliczenie [...] D. O. okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego policjanta nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
Wyjaśnił, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687, z późn. zm.) wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. Zgodnie zaś z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 z późn. zm.) do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się inne (niż wymienione w § 4 ust. 1 pkt 1-4) okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.
Taką regulację stanowi ustawa z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310), która w art. 1 ust. 1 pkt 3 stanowi, że wliczeniu do stażu pracy podlegają przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.
Dalej organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 cytowanej wyżej ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy zgodnie z art. 1 jest obowiązany stwierdzić okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy (ust 1). Jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie (ust. 2). W wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne (ust 3).
Organ wskazał, że zaświadczenie uzyskane w urzędzie gminy, bądź pisemnie potwierdzony fakt niemożności wystawienia takiego zaświadczenia, pozwala pracownikowi na dowodzenie pracy w gospodarstwie rolnym na podstawie innych dokumentów, będących w jego posiadaniu. W sytuacji, gdy pracownik nie posiada żadnych dokumentów na potwierdzenie okresu swojej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, dopiero wówczas może udowodnić ten okres zeznaniami co najmniej dwóch świadków, zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym położone jest gospodarstwo.
Zatem, w ocenie organu, zeznania świadków mogą stanowić alternatywę dowodową dla zaświadczenia tylko i wyłącznie w przypadku, gdy właściwy urząd gminy stwierdzi, na piśmie, że nie posiada dokumentacji potwierdzającej fakt wykonywania pracy w danym gospodarstwie rolnym. Wydanie decyzji w oparciu o same tylko zeznania świadków, bez uprzedniego wyczerpania procedury przedstawionej w art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. jest więc niedopuszczalne i stanowi naruszenie prawa.
Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie Komendant Powiatowy Policji w W. zaliczył wymienionemu policjantowi okres pracy w gospodarstwie rolnym na podstawie przedłożonych przez niego dokumentów tj. oświadczenia, zaświadczenia o zameldowaniu na pobyt stały, zeznań dwóch świadków oraz zaświadczenia dotyczącego własności gospodarstwa rolnego. Tymczasem obowiązkiem organu było - stosownie do art. 64 § 2 Kpa, wezwanie strony do uzupełnienia wniosku, poprzez przedstawienie zaświadczenia wystawionego przez właściwy urząd gminy (art. 3 ust 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy), lub też pisemnej informacji o odmowie wydania takiego zaświadczenia.
Komendant Główny Policji wskazał, że stosownie do § 5 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, to policjant jest obowiązany złożyć w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do wysługi lat, co nie zwalnia jednak organu z obowiązku rozpoznawania sprawy zgodnie z zasadami procedury administracyjnej, a zatem z uwzględnieniem wszelkich instrumentów prawnych pozwalających na wszechstronne wyjaśnienie okoliczności konkretnego przypadku.
Ponadto organ wskazał, że niezbędnym w rozpoznawanej sprawie było zbadanie, czy D. O. spełnił wszystkie wymogi, pozwalające na uznanie go za domownika. Wyjaśnił, że obowiązujący do dnia 31 grudnia 1990 r. art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268, ze zm.) jednoznacznie przesądzał o tym, że niezbędnym wymogiem uznania za domownika było m. in. utrzymywanie się domownika głównie z pracy w gospodarstwie rolnym oraz pozostawanie we wspólnym gospodarstwie z rolnikiem. Od dnia 1 stycznia 1991 r. przepisy aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. nie wymagają już, aby praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło utrzymania domownika, wprowadzają jednak wymóg stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Poza tym definicja domownika nie dotyczy osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, ale również mieszkających w gospodarstwie lub jego bliskim sąsiedztwie.
Tymczasem w niniejszej sprawie we wnioskowanym okresie, jak wynika z akt osobowych policjanta, uczęszczał on do Technikum Mechanicznego w W., co wiązało się z koniecznością dojazdów z miejscowości Z. do W. i z powrotem (ok. 10 km w jedną stronę). Nauka w szkole ponadpodstawowej oraz związane z nią obowiązki wymagane od uczniów, tj. lektury, lekcje, przygotowanie do matury, praktyki zawodowe, wykluczają pracę w gospodarstwie rolnym traktowaną jako główne źródło utrzymania lub stałą. Jednocześnie nie oznacza to, iż wymieniony policjant nie pomagał rodzicom, jako młodociany, w prowadzeniu gospodarstwa. Pomoc ta jednak nie mogła mieć charakteru stałego z uwagi na inne zajęcie w tym czasie, tj. m. in. naukę w technikum mechanicznym. Organ wskazał, też, że nie bez znaczenia jest fakt, iż we wnioskowanym okresie wymieniony był osobą młodocianą. Zakwalifikowanie pomocy świadczonej przez ucznia technikum mechanicznego, jako świadczenie pracy o charakterze stałym, doprowadziłoby do odmiennej kwalifikacji pracy, świadczonej w ramach stosunku pracy i młodocianego domownika świadczącego pracę w gospodarstwie rolnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2568/11).
Organ stwierdził, że pojęcie domownika w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. powiązane jest ze stałym świadczeniem pracy, a nie dorywczą, choć systematyczną pomocą. Przy czym w życiorysie z dnia [...] października 1994 r. wymieniony nie zawarł żadnej informacji o swojej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Nadto, w punkcie zatytułowanym "źródło utrzymania do chwili obecnej" wskazał, że w okresie od dnia [...] lipca 1991 r. do dnia [...] stycznia 1993 r. pełnił zasadniczą służbę wojskową, a od dnia [...] lutego 1993 r. do dnia [...] lutego 1994 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Nie wskazał natomiast, że posiadał źródło utrzymania z roli.
Organ podsumował, że przedmiotowa decyzja została wydana bez dostatecznego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy. W szczególności policjant nie został wezwany do przedstawienia wszystkich brakujących dokumentów w trybie art. 64 § 2 Kpa. Ponadto nie zostały wykonane w pełnym zakresie czynności, które służyłyby sprawdzeniu wiarygodności twierdzeń strony i przedstawionych przez nią dokumentów, co w konsekwencji pozwalałoby na ich ewentualne kwestionowanie jako dowodów potwierdzających okoliczność pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał zatem istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Dodatkowo organ wskazał, że w sytuacji, gdy udokumentowanie okresów zaliczanych do wysługi lat następuje po dacie przyjęcia do służby, to stosownie do art. 106 ust. 1 ustawy o Policji zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę. W omawianym przypadku okolicznością uzasadniającą zmianę uposażenia jest złożenie przez policjanta w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr dokumentów potwierdzających okresy zaliczane do wysługi lat, co jest równoznaczne ze złożeniem wniosku o ustalenie uposażenia zasadniczego (zmianę wzrostu tego uposażenia z tytułu zaliczenia do wysługi lat dotychczas nieudokumentowanych okresów).
Zatem ta data, czyli [...] kwietnia 2012 r., winna być terminem uzasadniającym nabycie prawa do zwiększonego uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat, a nie, jak w przedmiotowym rozkazie personalnym, dzień [...] kwietnia 2009 r.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi D. O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł on o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji I instancji i zaliczenie wnioskowanego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od dnia [...] października 1987 r. do [...] lipca 1991 r. do pracowniczego stażu pracy. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że przed złożeniem dokumentów w Komendzie Powiatowej Policji w W. pracownik Urzędu Gminy w M. poinformował go, że zgodnie z dyspozycją art. 12 § 1 i 2 Kpa, skoro Urząd nie posiada stosownych dokumentów potwierdzających opłacanie składek przez wnioskodawcę, to wydawanie takowego zaświadczenia jest zbędne i wystarczy tylko oświadczenie wnioskodawcy oraz protokoły przesłuchania dwóch świadków potwierdzone w obecności pracownika Gminy.
W jego ocenie oświadczenie to w sprawie braku dokumentów (potwierdzone przez pracownika Urzędu Gminy) należało potraktować jak zaświadczenie o braku dokumentów uzasadniających wydanie zaświadczenia. Ponadto, wskazał, że jego praca w gospodarstwie, w trakcie pobierania nauki w szkole ponadpodstawowej, była systematyczna, poparta codzienną gotowością, gdyż było to niezbędne rodzicom prowadzącym gospodarstwo. Zauważył też, że część prac rolnych takich jak m. in. sianokosy, żniwa, wykopki itp. odbywa się w okresie wakacyjnym. Zarzucił organowi, że treść uzasadnienia zaskarżonych decyzji opiera się nie o przepisy prawa, lecz o szereg dociekań. Wskazał też, że w trakcie postępowania organ nie wzywał go do składania wyjaśnień, na czym polegała jego praca i jaki miała charakter.
Dodatkowo wyjaśnił, że skoro praca w gospodarstwie rolnym nie wymagała aby osoba małoletnia pozostawała z rolnikiem w stosunku pracy, to logiczne jest, że takich informacji nie zawiera się w żadnych ankietach osobowych. Tym bardziej, że nie była to praca zarobkowa tylko praca wymagana przez rodziców od swoich dzieci w zamian za wyżywienie, "kieszonkowe", pieniądze na ubrania czy bilety do kina. Dodał, że okresie, w którym pisał swój życiorys, obowiązywały inne zasady pisania takich dokumentów - wpisywało się tylko udokumentowane okresy pracy, ponieważ mało kto posiadał wiedzę na temat dokumentowania okresów pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Poza tym normą było, że nawet młodociani mieszkańcy wsi obligatoryjnie wykonywali swoje obowiązki będące pracą w gospodarstwie rolnym, bez konieczności umieszczania tego faktu w tworzonych przez siebie dokumentach takich jak życiorys czy CV.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga D. O. analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych i ma na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotkniętych najcięższymi wadami. Wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej możliwe jest tylko w ściśle określonych przez ten kodeks lub ustawy szczególnych przypadkach.
Stosownie do art. 156 § 1 Kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
- 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,
- 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,
- 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,
- 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie,
- 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,
- 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,
- 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Zatem organ administracyjny w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy, rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny. Organ orzeka więc wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, nie jest zaś władny rozstrzygać o innych kwestiach, dotyczących istoty sprawy, a przedmiotem postępowania jest ustalenie, czy decyzja administracyjna, poddana kontroli w trybie nadzorczym, jest dotknięta jedną z wymienionych powyżej wad oraz czy nie występują przesłanki negatywne, wymienione w art. 156 § 2 Kpa, zgodnie z którym nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 Kpa, organ orzekający w tym zakresie jest obowiązany ustalić zarówno stan faktyczny, jak i stan prawny na dzień wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji.
Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa wymaga wykazania, że decyzja ostateczna wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji, czego skutkiem jest naruszenie norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi zatem w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz wyrażona w niej treść załatwienia sprawy stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części.
W ocenie Sądu, rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w W. nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie zaliczenia [...] D. O. wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia nie jest obarczony wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, a zatem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja II instancji, naruszają przepis prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat. Zgodnie zaś z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), uposażenie zasadnicze policjanta wzrasta z tytułu wysługi lat o 2% po 2 latach służby i o 1% za każdy następny rok służby, aż do wysokości 20% po 20 latach służby, oraz o 0,5% za każdy następny rok służby powyżej 20 lat - łącznie do wysokości 25% po 30 latach służby.
Do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego, stosownie do § 4 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, zalicza się:
- 1) okresy służby w Policji,
- 2) okresy służby w Urzędzie Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służbie Więziennej,
- 3) okresy traktowane jako równorzędne ze służbą, o której mowa w pkt 1 i 2, wymienione w art. 13 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 214, z 1995 r. Nr 4, poz. 17, z 1997 r. Nr 28, poz. 153, z 1998 r. Nr 162, poz. 1118, z 1999 r. Nr 106, poz. 1215, z 2000 r. Nr 122, poz. 1313 oraz z 2001 r. Nr 27, poz. 298 i Nr 81, poz. 877),
- 4) zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy; wymiar czasu pracy podlega sumowaniu w przypadku równoczesnego wykonywania zatrudnienia u różnych pracodawców w wymiarze nie niższym niż połowa obowiązującego w danym zawodzie lub na danym stanowisku,
- 5) inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego.
Za inne okresy, o których mowa w cytowanym wyżej przepisie i na podstawie których podlegają one wliczeniu do okresu pracy lub służby uważa się art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy z dnia 20 lipca 1990 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 310 ze zm.), w myśl którego ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.
Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy tej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy, a jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie (ust. 2), zaś w wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne (ust. 3).
Należy przyznać racje organowi, że w niniejszej sprawie nie została zachowana kolejność wskazana cytowanym powyżej art.
3. Skarżący nie przedstawił bowiem zaświadczenia, o którym mowa w cytowanym art. 3 ust. 1, ani też właściwy organ nie przedstawił na piśmie informacji o braku dokumentów, o której mowa w art. 3 ust. 2 cytowanej ustawy. Jednak w ocenie Sądu powyższe uchybienie nie ma w niniejszej sprawie charakteru rażącego naruszenia prawa. Należy bowiem zauważyć, że skarżący przedstawił na urzędowym druku "Oświadczenie wnioskodawcy w sprawie braku dokumentów" z dnia [...] grudnia 2011 r. potwierdzone urzędową pieczęcią przez Sekretarza Gminy M. Zatem nie można pominąć tego oświadczenia i jego mocy dowodowej, tylko z tego powodu, że przyjmuje się, iż owa pisemna informacja organu powinna przybrać formę postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. Należy bowiem podkreślić, że powyższe oświadczenie jest zgodne z wolą organu, stanowi jego oświadczenie woli i wywarło podobny skutek jak ewentualne postanowienie. To z kolei uzasadniało dopuszczenie w sprawie dowodu z zeznań świadków.
W dalszej kolejności należy wskazać, że Sąd nie podzielił również poglądu organu, co do niewystarczającego zbadania przez Komendanta Powiatowego Policji w W., czy skarżący spełnił wszystkie wymogi, pozwalające na uznanie go za domownika.
Pojęcie "domownik" nie zostało zdefiniowane we wskazanej już wyżej ustawie o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Nie oznacza to jednak, że pojęcie owo jest abstrakcyjne, bowiem jego treści należy doszukiwać się z uwagi na wnioskowany przez skarżącego okres od 21 października 1987 r. do 29 lipca 1991 r. w art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, gdzie według jego treści przez określenie "domownicy" rozumie się członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania. Skoro następnie, tj. od dnia 1 stycznia 1991 r. zaczęła obowiązywać ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, to w myśl art. 6 pkt 2 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o "domowniku", rozumie się osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie i stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.
Zatem w obu przytoczonych definicjach ustawodawca nie zamieścił warunku podlegania ubezpieczeniu społecznemu i opłacania składek na to ubezpieczenie, a ocena owa jest zbieżna z ustalonym już orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por.: np. wyrok z dnia 22 października 2010 r. sygn. akt I OSK 650/10).
Natomiast argumentacja organu, że fakt pobierania nauki i dojazd do szkoły uniemożliwiał skarżącemu wykonywanie stałej pracy w gospodarstwie rolnym, a jedynie pozwalał mu na świadczenie doraźnej pomocy w wykonywaniu typowych obowiązków domowych zwyczajowo wymaganych od dzieci, jest – co najmniej – całkowicie gołosłowna i nie oparta na żadnej analizie. Sąd w pełni podziela też twierdzenie skarżącego, co do zarzutu organu, że okoliczność pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców, nie została potwierdzona ani w jego życiorysie, ani też ankiecie osobowej. Brak jest bowiem podstaw uzasadniających potrzebę ujawniania tych okoliczności, zwłaszcza w sytuacji, gdy wykonywana praca nie jest zatrudnieniem, a po prostu pomocą rodzicom.
Konkludując, błędna ocena cytowanych wyżej przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji ich naruszenie, miało – zdaniem Sądu – wpływ na wynik sprawy.
W tym miejscu wskazać również należy organowi, że podejmując decyzję administracyjną jest on związany regułami postępowania administracyjnego, które określają jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Stąd też musi on m.in. przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej, a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 Kpa), jak również jest on zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw oraz obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 Kpa) i musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kpa i art. 80 Kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 Kpa.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.