Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 32 ust. 1, art. 96 ust. 1 pkt 2, art. 98 i art. 218 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. C., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w W. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia zainteresowanego ze Służby Więziennej z dniem [...] lutego 2012 r., w związku z jego pisemnym wystąpieniem ze służby.
W motywach rozstrzygnięcia Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej [...] podał, że M. C. w dniu [...] lutego 2012 r., za pośrednictwem poczty, zgłosił pisemne wystąpienie ze służby w trybie natychmiastowym na podstawie art. 96 ustawy o Służbie Więziennej. Dyrektor Zakładu Karnego w W. przychylił się do złożonego wniosku i decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] zwolnił zainteresowanego ze Służby Więziennej z dniem [...] lutego 2012 r. W odwołaniu od tej decyzji M. C. zaznaczył, że raport o zwolnienie go ze służby został przez niego wniesiony w dniu [...] stycznia 2012 r. i to z tą właśnie datą organ winien dokonać zwolnienia. Organ odwoławczy przyznał, że zainteresowany w istocie złożył pismo z dnia [...] stycznia 2012 r., jednakże z uwagi na jego treść nie zostało ono potraktowane jako wniosek o zwolnienie, gdyż w piśmie tym funkcjonariusz oświadczył, że wnosi o rozwiązanie z nim umowy o pracę na podstawie mianowania bez wypowiedzenia.
Jako że funkcjonariusza Służby Więziennej nie łączyła z Zakładem Karnym w W. żadna umowa o pracę, w piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. poinformowano zainteresowanego, że pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. nie mogła zostać wszczęta procedura zwolnienia go ze służby. Dopiero pismo z dnia [...] lutego 2012 r., zdaniem organu II instancji, zainicjowało tryb zwolnienia funkcjonariusza ze służby, toteż, uwzględniając w całości jego wniosek, organ I instancji uczynił mu zadość, zwalniając M. C. z dniem [...] lutego 2012 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej [...] M. C. podniósł, że w piśmie z dnia [...] stycznia 2012 r., zatytułowanym "Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia", zgłosił swoje wystąpienie ze służby, i pomimo że w piśmie tym wskazał na przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t. j.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), to w istocie wyraził w nim wolę zwolnienia ze służby. Pismo to powinno, jego zdaniem, zostać potraktowane jako wniosek o zwolnienie ze Służby Więziennej i stanowić podstawę procedowania organu w kierunku wydania decyzji w tym przedmiocie. Tymczasem jako podstawę zwolnienia przyjęto pismo z dnia [...] lutego 2012 r. w sytuacji, gdy procedurę zwolnieniową zainicjowało już pismo z dnia [...] stycznia 2012 r., przez co dłużej przebywał w służbie. Skarżący wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Udzielając odpowiedzi na skargę, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej [...] wniósł o jej oddalenie, przedstawiając w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego argumenty, jakich użył w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z brzmieniem art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523 ze zm.), funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby. Przepis ten stanowi obligatoryjną podstawę zwolnienia funkcjonariusza ze Służby Więziennej, przy czym z art. 96 ust. 3 tej ustawy wynika, że funkcjonariusza zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia złożenia przez niego pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby. Jakkolwiek zwolnienie wskutek złożenia pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby ma nastąpić w nieprzekraczalnym terminie do 3 miesięcy, to dla prawidłowości i skuteczności decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza w tym trybie ma znaczenie prawne data, w której składane jest owo pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby. W rozpoznawanej sprawie jej istota koncentruje się właśnie wokół tego zagadnienia, jako że skarżący zarówno w odwołaniu od decyzji organu I instancji, jak i w skardze twierdzi, że organ błędnie przyjął za podstawę zwolnienia go ze służby pismo z dnia [...] lutego 2012 r., zamiast pisma z dnia [...] stycznia 2012 r., które, zdaniem zainteresowanego, wszczęło procedurę zwolnieniową, albowiem to ono było jego pisemnym zgłoszeniem wystąpienia ze służby.
Ze sprawy wynika, że skarżący w piśmie z dnia [...] stycznia 2012 r. wniósł o rozwiązanie z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia, o czym świadczy tytuł tego pisma, powołując się w nim na przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t. j.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.). W orzecznictwie sądowym i w doktrynie zgodnie przyjmuje się, że przy ustaleniu charakteru wniesionego przez stronę podania nie ma decydującego znaczenia tytuł pisma. Istotna jest natomiast ocena intencji strony, dokonywana w oparciu o treść pisma. O tym, jaki charakter ma pismo, decyduje zatem sama strona, a jedynie w razie istnienia wątpliwości w tym zakresie, obowiązkiem organu administracji publicznej jest przekazanie stronie informacji o jej sytuacji procesowej, przysługujących środkach obrony jej praw oraz uwarunkowaniach ich złożenia, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, by mogła wyrazić lub potwierdzić swoją wolę.
Obowiązek ten dotyczy tylko tych pism, które zredagowane zostały w sposób niezręczny, niezrozumiały i niepozwalający na ustalenie rzeczywistej woli strony. Tak też jest w niniejszej sprawie, bowiem treść powyższego pisma może nasuwać wątpliwości, co do rzeczywistej woli składającego je, zwłaszcza że czyni to funkcjonariusz Służby Więziennej, a zatem osoba, która nie jest pracownikiem, i do której przepisy Kodeksu pracy nie mają zastosowania. W takiej sytuacji organ I instancji winien w trybie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) wezwać stronę do usunięcia braków pisma w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Złożenie pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby to czynność strony o charakterze dyspozytywnym, a zatem to strona decyduje o tym, jaki rodzaj pisma wnosi do organu administracji publicznej.
Jeśli jej wola zawarta w piśmie wskazuje, że strona błądzi w sferze swych zamierzeń, wówczas istnieją wszelkie podstawy ku temu, by wezwać ją do sprecyzowania wniosku, pouczając jednocześnie, stosownie do okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, o jej prawach i obowiązkach oraz o skutkach jej czynności i konsekwencjach ewentualnych zaniedbań (art. 9 kpa). Ma to tym większe znaczenie, jeśli zważy się, że w sprawie chodzi o zastosowanie przepisu prawa materialnego, będącego podstawą obligatoryjnego zwolnienia ze służby, który znajduje zastosowanie jedynie w przypadku złożenia pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby, a zatem w tym zakresie nie może być żadnych wątpliwości co do tego, jakie intencje ma strona. Organ, realizując złożone pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby, uwzględnia wolę strony.
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ nie skorzystał z trybu naprawczego, regulowanego art. 64 § 2 kpa, a jedynie poinformował skarżącego pismem z dnia [...] lutego 2012 r., że pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. nie mogła zostać wszczęta procedura zwolnienia go ze służby, ponieważ przepisy Kodeksu pracy nie mają zastosowania do spraw funkcjonariuszy Służby Więziennej. Istotnie, przepisy te nie mają zastosowania w tego rodzaju sprawach, nie zmienia to jednak faktu, że z punktu widzenia interesu strony jej pismo z dnia [...] stycznia 2012 r. w zaistniałych okolicznościach zostało potraktowane jako nieistniejące, bowiem dopiero pismo skarżącego z dnia [...] lutego 2012 r. organ uznał jako to, które zainicjowało tryb zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Jednakże z twierdzeń skarżącego wynika, że jego pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby zostało zawarte w piśmie z dnia [...] stycznia 2012 r. i to ono zatem powinno stanowić podstawę procedowania w kierunku wydania decyzji zwolnieniowej, wszak to wola funkcjonariusza wystąpienia ze służby determinuje rozstrzygnięcie organu Służby Więziennej, podejmowane na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy o Służbie Więziennej.
Niezastosowanie trybu naprawczego przez organ w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby w oparciu o nie ten wniosek (pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby), skutkiem czego strona wbrew swojej woli – jak twierdzi i z tym należy się zgodzić – pozostawała w służbie, zważywszy że realizując pismo skarżącego z dnia [...] lutego 2012 r., organ decyzję o zwolnieniu ze służby podjął już w dniu następnym, czyli w dniu [...] lutego 2012 r., przyjmując także ten dzień jako datę zwolnienia.
Rozpoznając sprawę ponownie, organy orzekające w sprawie winny uwzględnić wskazania poczynione przez Sąd.
Uznając zatem skargę za uzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.
Pomimo uwzględnienia skargi, Sąd nie miał jednak podstaw do zasądzenia kosztów postępowania, o co wnosił skarżący, wszak sprawa niniejsza korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit. "d" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), skarżący nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, jak również do czasu zamknięcia rozprawy przed Sądem nie złożył zestawienia koniecznych wydatków związanych ze sprawą (art. 210 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), o czym prawidłowo został pouczony w piśmie Sądu z dnia [...] lipca 2012 r., zawiadamiającym o terminie rozprawy.