Uzasadnienie
Komendant Główny Policji (dalej KGP/organ) decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania Pana Z.G. (dalej skarżący) utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Policji (dalej KSP) z dnia [...] października 2019 r. nr [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość.
Komendant [...] Policji rozkazem personalnym z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], z dniem [...] grudnia 2014 r. zwolnił skarżącego ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2019 r., poz. 161; dalej ustawa o Policji). Z uzasadnienia rozkazu wynika, że 23 października 2014 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej dla miasta R. postawił skarżącemu zarzut popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, określonego w art. 189 § 1 kk i art. 227 kk oraz art. 13 § 1 kk w związku z art. 282 kk w związku z art. 11 § 2 kk.
Wnioskiem z dnia [...] września 2015 r. skierowanym do KSP skarżący wystąpił o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. K. [...] w W. Do wniosku załączył decyzję ZER MSW o ustaleniu wysokości emerytury od dnia [...] sierpnia 2015 r.
Komendant [...] Policji postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przed Sądem R. w R. II Wydział K. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2016 r.
Z akt sprawy wynika, że wyrokiem z dnia 1 października 2018 r. Sąd Rejonowy dla W. Ś. V Wydział K. (sygn. akt V K [...]) uznał skarżącego za winnego za czyn wypełniający znamiona występku z art. 189 § 1 kk i art. 227 kk oraz art. 13 § 1 kk w zw. z art. 282 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i skazał go na podstawie art. 11 § 3 kk w związku z art. 14 § 1 kk w zw. z art. 282 kk w zw. z art. 33 § 2 kk i wymierzył karę jednego roku pozbawienia wolności i grzywny w wymiarze 100 (stu) stawek dziennych określając wysokość jednej stawki na kwotę 30 zł. Warunkowo wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności sąd zawiesił na cztery lata tytułem próby. Ponadto sąd orzekł wobec oskarżonego zakaz wykonywania zawodu policjanta oraz innego zawodu związanego z ochroną osób i mienia przez okres 4 lat.
Sąd O. w W. IX Wydział [...] O. (sygn. akt X Ka [...]) wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2019 r. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że w pkt. II wyroku wyeliminował z kwalifikacji prawnej art. 4 § 1 kk, okres próby zmniejszył do 3 lat a w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
Komendant [...] Policji postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. nr [...] podjął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania skarżącemu pomocy finansowej, wobec ustąpienia przyczyn zawieszenia postępowania, tj. wydania w dniu [...] kwietnia 2019 r. ww. wyroku przez Sąd O. w W. IX Wydział [...] Odwoławczy (wyrok jest prawomocny).
Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2019 r. Komendant [...] Policji odmówił skarżącemu przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego nr [...] stanowiącego odrębną nieruchomość położonego w W. przy ul. K. [...].
Od tej decyzji skarżący odwołał się do KGP, który podzielił stanowisko KSP i utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji.
Wskazał, że przepis art. 94 ust. 1a ustawy o Policji mówi, że osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne lub przestępstwo skarbowe umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, popełnione w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, albo za przestępstwo określone w art. 258 Kodeksu karnego lub wobec której orzeczono prawomocnie środek karny pozbawienia praw publicznych za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, jest obowiązana do zwrotu pomocy finansowej. W jego ocenie bezspornym jest fakt, że wobec skarżącego orzeczono prawomocnie środek karny pozbawienia praw publicznych za przestępstwo i skazano go prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, popełnione w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. W ocenie organu skoro przepisy wyraźnie nakazują w takim przypadku zwrot tego świadczenie, to nieracjonalne byłoby jego przyznanie a następnie żądanie zwrotu.
W uzasadnieniu decyzji rozwinięto argumenty.
Wobec powyższego orzeczono jak w zaskarżonym orzeczeniu.
Skargę na powyższe orzeczenie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając naruszenie:
- 1) art. 94 ust. 1a ustawy o Policji poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie, na skutek błędnego i nie znajdującego odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym uznania, że:
- a) skarżący został wyrokiem Sądu R. dla W. Ś. w W. z dnia 1 października 2018 r. (sygn. akt V [...]) zmienionym wyrokiem Sądu O. w W., IX Wydział [...] Odwoławczy z dnia 30 kwietnia 2019 r. (sygn. akt X Ka [...]) skazany za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, popełnione w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych, podczas gdy czyn, za który skarżący został prawomocnie skazany nie został popełniony w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych;
- b) wobec skarżącego wyrokiem Sądu R. dla W. Ś. w W. z dnia 1 października 2018 r. (sygn. akt V K [...]) zmienionym wyrokiem Sądu O. w W., IX Wydział [...] Odwoławczy z dnia 30.04.2019 r. (sygn. akt X Ka [...]) orzeczono środek karny pozbawienia praw publicznych, podczas gdy wobec skarżącego nie został orzeczony ww. środek karny,
- 2) art. 7, 77, 80 k.p.a., polegające na wydaniu decyzji z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, zaniechaniu podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz dokonaniu jednostronnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego,
- 3) art. 11 i 107 § 3 k.p.a polegające na wydaniu decyzji z naruszeniem zasady przekonywania, a w szczególności brak wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydania decyzji o treści przekonywującej pod względem prawnym i faktycznym, nieustosunkowanie się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy oraz brak określenia przesłanek, jakimi organ kierował się przy załatwieniu sprawy.
Wskazał, że w uzasadnieniu orzeczenia organ powołując się m.in. na treść art. 94 ust. 1a ustawy o Policji wskazał, że bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt, że wobec skarżącego orzeczono prawomocnie środek karny pozbawienia praw publicznych za przestępstwo i skazano go prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, popełnione w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.
Jego zdaniem wbrew stanowisku KGP celem postępowania nie było ustalenie, czy istnieje uzasadnienie do przyznania skarżącemu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w związku ze skazaniem emerytowanego funkcjonariusza prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne popełnione w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych i wobec którego orzeczono prawomocnie środek karny pozbawienia praw publicznych. Uznał, że przedmiotem badania organów obu instancji powinno być ustalenie czy przestępstwo za które został prawomocnie skazany skarżący należy do katalogu przestępstw wskazanych w art. 94a ust. 1 ustawy o Policji, który to przepis stanowi podstawę odmowy przyznania świadczenia. Wskazał, że ani organ I, ani organ II instancji nie dokonały takiej analizy, co więcej organ II instancji dokonał ustaleń sprzecznych z zebranym w sprawie materiale dowodowym w zakresie orzeczenia wobec skarżącego środka karnego pozbawienia praw publicznych.
Argumentacja organów obu instancji sprowadza się do powołania się na stosowne przepisy ustaw i rozporządzeń oraz na treść wyroku sądów karnych i bezkrytyczne uznanie, że zasadna jest odmowa przyznania pomocy finansowej.
Wskazał, że stosownie do treści art. 94 a ust. 1a ustawy o Policji osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne lub przestępstwo skarbowe umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, popełnione w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, albo za przestępstwo określone w art. 258 Kodeksu karnego lub wobec której orzeczono prawomocnie środek karny pozbawienia praw publicznych za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, jest obowiązana do zwrotu pomocy finansowej, o której mowa w ust.
1. Jego zdaniem niezbędne jest ustalenie, że w stosunku do skarżącego zostały łącznie spełnione wszystkie przesłanki wskazane w ww. przepisie łącznie tj. skazanie za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, popełnione w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej bądź też, że orzeczono wobec niego środek karny pozbawienia praw publicznych.
Podniósł, że wyrokiem Sądu R. dla W. Ś. w W. z dnia 1 października 2018 r. (sygn. akt V [...]) zmienionym wyrokiem Sądu O.w W., IX Wydział [...] Odwoławczy z dnia 30 kwietnia 2019 r. (sygn. akt X Ka [...]) skarżący został uznany winnym tego, że
"w okresie od sierpnia 2014 r. i nie później niż do [...] września 2014 r. w W. działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w wysokości 600 tys. zł pierwotnie pozyskując od R.K. informacje na temat spółki E. sp. z o.o. sp. k z/s w R. oraz o osobie D.S., skontaktował go z A.Z., a następnie wspólnie i w porozumieniu z A.Z., R.K. i A.B. opracowali plan bezprawnego zatrzymania, pozbawienia wolności i wymuszenia rozbójniczego na osobie D.S., który na terenie R. zrealizowali R.K., A.B., I.R. i L.Z., podający się za funkcjonariuszy Policji, a w następstwie pozbawienia wolności pokrzywdzonego ustalone wyżej osoby skierowały wobec niego groźby pozbawienia życia w celu nakłonienia go do rozporządzenia mieniem spółki E. sp. z o.o. sp. k. z/s w R. w postaci m.in. uznania przed notariuszem rzekomych zobowiązań spółki na rzecz osób trzecich w wysokości około 41 min. zł., którego to celu nie osiągnięto z uwagi na interwencję Policji", tj. czynu z art. 189 kk. w zb. z art.227 kk oraz art. 13§ 1 kkk w zw. z art. 11§2 kk.
Na mocy tego wyroku oprócz kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania orzeczono środek karny zakazu wykonywania zawodu policjanta oraz innego zawodu związanego z ochroną osób lub mienia przez okres 4 lat.
Podniósł, że bezspornym jest fakt, że wobec skarżącego nie orzeczono prawomocnie środka karnego pozbawienia praw publicznych, a jedynie środek karny zakazu wykonywania zawodu policjanta oraz innego zawodu związanego z ochroną osób lub mienia. Wynika to z pkt III sentencji wyroku S. R. w W. Wskazał, że orzeczenie tego środka karnego nie skutkuje obowiązkiem zwrotu pomocy finansowej w myśl zapisów art. 41 ust. 1a ustawy o Policji (a tym samym niemożnością jej przyznania). Katalog środków karnych został wymieniony w art. 39 kodeksu karnego, i zgodnie z jego treścią pozbawienie praw publicznych jest odrębnym od zakazu wykonywania zawodu środkiem karnym. Jego zdaniem nie wiadomo, na jakiej podstawie KGP doszedł do tak błędnego ustalenia, które nie znajduje odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym.
Wskazał, że przestępstwo za które został skazany skarżący nie zostało popełnione w związku z wykonywaniem czynności służbowych.
Przesłanką odmowy przyznania dofinansowania na zakup lokalu mieszkalnego jest popełnienie przestępstwa "w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych". Ustawodawca nie precyzuje, co oznacza pojęcie
"w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych". Zgodnie z poglądami doktryny wyrażonymi na gruncie prawa karnego i pojęcia "związku z pełnieniem obowiązków służbowych" między obowiązkami służbowymi funkcjonariusza publicznego a popełnionym przestępstwem musi zachodzić związek merytoryczny. Aby to jednak ustalić, konieczne jest wcześniejsze określenie zakresu uprawnień i obowiązków danego funkcjonariusza. Każdorazowo zakres tych uprawnień i obowiązków należy odnosić do konkretnie zaistniałej sytuacji, w której znalazł się funkcjonariusz, nie zaś do ogólnych obowiązków lub uprawnień związanych z danym stanowiskiem lub pełnioną funkcją.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazał, że przestępstwo, za które został skazany skarżący nie zostało popełnione w czasie służby nie miało żadnego związku z zakresem jego praw czy obowiązków (albowiem skarżący nie działał w granicach swoich uprawnień i obowiązków). Ponadto skarżącemu nie został postawiony zarzut przekroczenia uprawnień czy niedopełnienia obowiązków. W opisie czynu zabronionego brak też wskazania, że skarżący miał działać jako funkcjonariusz Policji czy też przy wykorzystaniu w jakikolwiek sposób wykonywanego zawodu, jak również że miało to miejsce w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych. Bezspornym jest jedynie, że w czasie popełnienia czynu zabronionego skarżący był funkcjonariuszem Policji, jednak organy obu instancji nie wykazały związku pomiędzy wykonywaniem obowiązków służbowych a popełnieniem przestępstwa, albowiem związek taki nie istnieje.
W związku z powyższym wnosił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji KSP i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję KSP z dnia [...] października 2019 r. nr [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej P.p.s.a.) lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Stosownie zaś do treści art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
W ocenie Sądu celem niniejszego postępowania jest ustalenie, czy istnieje uzasadnienie do przyznania skarżącemu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w związku ze skazaniem emerytowanego funkcjonariusza prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne popełnione w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych i wobec którego orzeczono prawomocnie środek karny pozbawienia praw publicznych.
Przepis art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby CeIno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r. poz. 288) stanowi, że funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty, mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji odpowiednio ministra właściwego do spraw wewnętrznych, Ministra Sprawiedliwości lub podległych im organów, albo Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Szefa Agencji Wywiadu, Szefa Kontrwywiadu Wojskowego i Szefa Służby Wywiadu Wojskowego w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby. Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy. Ponadto wskazana ustawa, emerytom i rencistom policyjnym zapewnia pomoc w budownictwie mieszkaniowym na zasadach przewidzianych dla funkcjonariuszy (art. 30 ustawy).
Zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy o Policji policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość.
Przepis art. 94 ust. 1a ustawy o Policji stanowi, że osoba, która została skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne lub przestępstwo skarbowe umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, popełnione w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, albo za przestępstwo określone w art. 258 Kodeksu karnego lub wobec której orzeczono prawomocnie środek karny pozbawienia praw publicznych za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, jest obowiązana do zwrotu pomocy finansowej.
Skarżący wyrokiem S. R. dla W. Ś. w W. z dnia 1 października 2018 r. (sygn. akt V K [...]) zmienionym wyrokiem S. O. w W., IX Wydział [...] Odwoławczy z dnia 30 kwietnia 2019 r. (sygn. akt X Ka [...]) został uznany winnym tego, że "w okresie od sierpnia 2014 r. i nie później niż do 4 września 2014 r. w W. działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w wysokości 600 tys. zł pierwotnie pozyskując od R.K. informacje na temat spółki E. sp. z o.o. sp. k z/s w R. oraz o osobie D.S., skontaktował go z A.Z., a następnie wspólnie i w porozumieniu z A.Z., R.K. i A.B. opracowali plan bezprawnego zatrzymania, pozbawienia wolności i wymuszenia rozbójniczego na osobie D.S., który na terenie R. zrealizowali R.K., A.B., I.R. i L.Z., podający się za funkcjonariuszy Policji, a w następstwie pozbawienia wolności pokrzywdzonego ustalone wyżej osoby skierowały wobec niego groźby pozbawienia życia w celu nakłonienia go do rozporządzenia mieniem spółki E. sp. z o.o. sp. k. z/s w R. w postaci m.in. uznania przed notariuszem rzekomych zobowiązań spółki na rzecz osób trzecich w wysokości około 41 min. zł., którego to celu nie osiągnięto z uwagi na interwencję Policji", tj. czynu z art. 189 kk. w zb. z art. 227 kk oraz art. 13 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk.
Na mocy tego wyroku oprócz kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania orzeczono środek karny zakazu wykonywania zawodu policjanta oraz innego zawodu związanego z ochroną osób lub mienia przez okres 4 lat a nie pozbawienia praw publicznych tak jak twierdzą organy.
W ocenie Sądu skarżącego skazano prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne (art. 189 kk), ścigane z oskarżenia publicznego (fakt, który nie może być podważony i nie wymaga uzasadnienia), popełnione w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych (z opisu czynu wynika: "... tj. czynu z art. 189 § 1 kk. w zb. z art. 227 kk..."). Kto, podając się za funkcjonariusza publicznego albo wyzyskując błędne przeświadczenie o tym innej osoby, wykonuje czynność związaną z jego funkcją (z opisu czynu wynika: "... działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w wysokości 600 tys....").
W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu zarzut skarżącego dotyczący błędnego zastosowania przepisu art. 94 ust. 1a ustawy o Policji jest niezasadny.
Cytowany wyżej przepis (art. 94 ust. 1a ustawy o Policji) w takim przypadku opisanym wyżej nakazuje zwrot świadczenia, a to powoduje, jak słusznie zauważył organ, że nieracjonalne byłoby jego przyznanie a następnie żądanie zwrotu.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.