Uzasadnienie
Z.L., jako emerytowany funkcjonariusz Służby Więziennej, został skierowany na badanie lekarskie przez Dyrektora Zakładu Karnego w [...] w celu ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu doznanego wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby albo choroby pozostającej w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby.
[...] Rejonowa Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...] orzeczeniem z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] orzekła, że stwierdzone schorzenie (zaburzenia lękowo-depresyjne) nie pozostaje w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, wobec czego nie ma podstaw do określenia procentowego stopnia uszczerbku na zdrowiu.
Centralna Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] uchyliła zaskarżone orzeczenie w całości i wydała nowe, orzekając, że schorzenie wymienione w rozpoznaniu nie pozostaje w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby, gdyż nie spełnia kryteria załącznika stanowiącego wykaz chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby, z tytułu których funkcjonariuszowi Służby Więziennej przysługuje jednorazowe odszkodowanie do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 sierpnia 2010 r. w sprawie wykazu chorób z tytułu których funkcjonariuszowi Służby Więziennej przysługuje jednorazowe odszkodowanie (Dz. U. z 2016 r. poz. 736).
Pismem z dnia 6 marca 2020 r. Z.L. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej wnosząc o jego zmianę i ustalenie, że występujące u niego schorzenie pozostaje w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby z tytułu którego, jako funkcjonariuszowi Służby Więziennej przysługuje jednorazowe odszkodowanie, ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, bowiem sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sąd administracyjny rozpoznając skargę w pierwszej kolejności bada, czy wniesiona skarga jest dopuszczalna. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Na podstawie art. 110 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1427), zdolność fizyczną i psychiczną do służby ustalają komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych.
Orzeczenia komisji lekarskich działających w sprawach funkcjonariuszy Służby Więziennej, kandydatów do takiej służby oraz emerytów i rencistów dzielą się na dwie odrębne grupy.
Jedna grupa orzeczeń dotyczy zagadnień zdolności do służby w Służbie Więziennej w ramach powołanej ustawy o Służbie Więziennej. Te orzeczenia komisji lekarskich MSW mają byt w pełni autonomiczny: ostateczne orzeczenie komisji w tym przedmiocie jest wiążące dla innych organów administracyjnych właściwych w sprawach powołania określonej osoby do służby lub zwolnienia ze służby, przy czym powołanie do służby w Służbie Więziennej lub zwolnienie z tej służby następuje w trybie administracyjnym przez wydanie decyzji administracyjnej, podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Druga grupa orzeczeń komisji lekarskich MSW to orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą do celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Orzeczenia tej grupy nie mają wiążącego charakteru dla sądów powszechnych właściwych do rozpoznania odwołań od decyzji administracyjnych, wydawanych na podstawie orzeczeń tych komisji. Orzeczenia komisji z tej grupy poddawane są autonomicznej kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zakresu zaopatrzenia emerytalnego.
Powyższa analiza prowadzi do wniosku, że od ostatecznych orzeczeń komisji lekarskich MSW w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia funkcjonariusza na potrzeby ustalenia zdolności do służby w Służbie Więziennej, przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Są one uznawane za decyzje administracyjne – władcze rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej.
Natomiast od orzeczeń wspomnianych komisji lekarskich, ale w zakresie dotyczącym ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą w Służbie Więziennej do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego, w tym rentowego, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje.
Przechodząc na kanwę rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że Z.L. przedmiotem skargi uczynił orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] stwierdzające, że schorzenie nie pozostaje w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby. Podkreślić należy, że powyższe orzeczenie zostało wydane w wyniku skierowania wydanego przez Dyrektora Zakładu Karnego w [...] w celu ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu doznanego wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem służby albo choroby pozostającej w związku ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby. Przedmiot rozstrzygnięcia oznacza, że badane orzeczenie należy do drugiej z omawianych grup.
Jak już Sąd wskazał wcześniej, takie orzeczenia nie mają samodzielnego bytu. Poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach odwołań od decyzji wydawanych w innych postępowaniach przez organy właściwe w sprawach odszkodowawczych lub emerytalno-rentowych. Mają charakter wyłącznie orzeczenia wstępnego, jako jedna z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i właściwości. W konsekwencji nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego
Biorąc zatem pod uwagę powyższe rozważania, należy stwierdzić, że rozpoznawana sprawa nie ma charakteru sprawy administracyjnej, gdyż zaskarżony akt nie mieści się w katalogu aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. – i jako taki – nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.