Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku J.P. ([...]) z dnia [...] czerwca 2005 r., powołując się na art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm.), odmówił przyznania dla wyżej wymienionego świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, a przesłanki te powinny zostać spełnione łącznie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, skarżący orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] sierpnia 2004 r. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy okresowo do dnia [...] sierpnia 2006 r. Zatem nie spełnia on przesłanki całkowitej niezdolności do pracy, a ponadto wykazany przez niego dochód na jednego członka rodziny nie pozwala uznać, iż jest on pozbawiony niezbędnych środków utrzymania.
We wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2005 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, J.P. nie zgodził się ze stanowiskiem organu administracji i uznał powyższą decyzję za krzywdzącą. W dalszej części podał, że jego stan zdrowia znacznie się pogorszył, a matka, która go utrzymuje, ma 81 lat i jest osoba ciężko chorą.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] sierpnia 2005 r. i w uzasadnieniu podał, że skarżący został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy od dnia [...] kwietnia 2005 r. Ponadto na przestrzeni 54 lat życia, ma on udokumentowany okres ubezpieczenia wynoszący 15 lat, 1 miesiąc i 14 dni, zaś w okresach od [...] października 1974 r. do [...] stycznia 1983 r. oraz od [...] września 1995 r. do [...] sierpnia 2003 r., posiada kilkuletnie przerwy w zatrudnieniu. Zatem nie można uznać, że tylko w wyniku szczególnych okoliczności, nie mógł odprowadzać składek na ubezpieczenie społeczne, skoro niezdolność do pracy powstała zdecydowanie później. Reasumując, okres zatrudnienia jest nieadekwatny do jego wieku.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.P. wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2005 r. i w uzasadnieniu - poza argumentami przedstawionymi już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - podał, że wystąpił z prośbami do pracodawców o nadesłanie mu świadectw pracy potwierdzających dłuższy okres odprowadzania składek na ubezpieczenie społecznie i przekaże je niezwłocznie do Sądu. Ponadto nie jest dla niego zrozumiałe powoływanie się przez organ w kolejnych decyzjach na inne przesłanki.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne oraz prawne dodał jednocześnie, że w drugiej decyzji sprostował przesłanki w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia, bowiem dopiero wówczas orzeczono wobec niego całkowitą niezdolność do pracy.
W pismach procesowych z dnia [...] stycznia 2006 r. i z dnia [...] lutego 2006 r., skarżący nadesłał zaświadczenia potwierdzające pozostałe okresy zatrudnienia. W jego sytuacji zatem, łączny okres zatrudnienia wynosi 24 lata i 8 miesięcy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie bowiem do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. z 2004 r. Dz. U. Nr 39, poz. 353 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia wszystkie wymienione warunki w cyt. przepisie powinny być spełnione łącznie.
W rozpoznawanej sprawie organ administracji publicznej wydając decyzję z dnia [...] sierpnia 2005 r. ograniczył się jedynie do zbadania i zawarcia swoich ustaleń w jej uzasadnieniu, do przesłanki dotyczącej zdolności do pracy oraz niezbędnych środków utrzymania. Pominął natomiast całkowicie przesłankę szczególnych okoliczności związanych z zatrudnieniem skarżącego i odprowadzaniem przez niego składek na ubezpieczenie społeczne.
Zasada prawdy obiektywnej zawarta w art. 7 k.p.a., która również obowiązuje w postępowaniu odwoławczym, nakazuje organowi administracji państwowej podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zatem należy w sposób wyczerpujący zbadać wszystkie okoliczności faktyczne, żeby w ten sposób stworzyć rzeczywisty obraz sprawy i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania prawa. Obowiązek taki wynika również z treści art. 77 § 1 k.p.a. według którego organ ma obowiązek podjąć czynności procesowe mające na celu zebranie całego materiału dowodowego oraz rozpatrzyć w całości ten materiał dowodowy.
Następnie, stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodów których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
W rozpoznawanej sprawie skarżący już po wniesieniu skargi do Sądu, nadesłał pismo z dnia [...] stycznia załączając do niego zaświadczenia z Archiwum Straży Granicznej z dnia [...] grudnia 2005 r. świadectwo pracy wystawione w dnia [...] grudnia 2005 r. przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad oraz zaświadczenia z dnia [...] lipca 2004 r. wystawione przez PUP w Z. Z dokumentów tych wywodzi, że jego staż pracy wynosi przeszło 24 lata, a nie jak podał organ 15 lat, 1 miesiąc i 14 dni i to dopiero w decyzji z dnia [...] listopada 2005 r.
Przyznać należy rację organowi, że dokumenty powyższe nie były mu znane w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Z drugiej strony stwierdzić jednak należy, że gdyby nie doszło do wskazanych już powyżej naruszeń przepisów postępowania administracyjnego i gdyby organ co najmniej uzasadnił w decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. brak przesłanki o okresie zatrudnienia i szczególnych okolicznościach uniemożliwiających spełnienie warunków do uzyskania renty na zasadach ogólnych, to skarżący miałby możliwość wypowiedzenia się w toku instancji i wyjaśnienia powyższych okoliczności. Tym samym nie doszłoby do naruszenia kolejnej zasady postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 10 § 1 k.p.a., a mianowicie zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania.
Reasumując, w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania, a to art. 7, 10 § 1, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., które - w ocenie Sądu - miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Natomiast organ administracji rozpoznając ponownie sprawę, winien ją zbadać i wyjaśnić pod kątem wszystkich przesłanek występujących w art. 83 cytowanej już wyżej ustawy, a przede wszystkim ustosunkować się również co do okresu odprowadzania przez skarżącego składek na ubezpieczenie społeczne w oparciu o przedstawione przez niego dokumenty.
Niezależnie od powyższego organ winien ustosunkować się do zarzutów skarżącego, w których kwestionuje on posiadane przez niego środki na utrzymanie. W tym celu należy precyzyjnie ustalić, czy rzeczywiście jego matka wymaga tak znacznych środków finansowych na leczenie i czy w konsekwencji nie ma to wpływu na zapewnienie skarżącemu niezbędnych środków utrzymania.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 152 i 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.