Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 20 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 931/20

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2020 r. S. (dalej zwana: wnioskodawca, skarżący) wystąpiła z wnioskiem do Służby Ochrony Państwa o udostępnienie informacji publicznej w zakresie:

1. 1. Liczby osób, które w 2019 r. korzystały z kierowców Służby Ochrony Państwa;
2. 2. Wskazania imion, nazwisk i funkcji ww. osób;
3. 3. Podania sumy kosztów, wynikłej z powyższych przejazdów.

Komendant Służby Ochrony Państwa decyzją z dnia [...] marca 2020 r. odmówił udostępnienia żądanej informacji publicznej w odniesieniu do pytania zawartego w pkt. 1 wniosku. Co do pytań zawartych w punktach od 2-7 organ udzielił wnioskodawcy odpowiedzi.

W uzasadnieniu decyzji Komendant SOP podał, że zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych, ustawa określa zasady ochrony informacji niejawnych, których nieusprawiedliwione ujawnienie spowodowałoby lub mogłoby spowodować szkody dla Rzeczypospolitej, albo byłoby z punktu widzenia jej interesów niekorzystne, także w trakcie ich opracowywania oraz niezależnie od formy i sposobu ich wyrażania, zwanych dalej "informacjami niejawnymi", to jest zasady: 1) klasyfikowania informacji niejawnych;

1. 2) organizowania ochrony informacji niejawnych;
2. 3) przetwarzania informacji niejawnych;
3. 4) postępowania sprawdzającego prowadzonego w celu ustalenia, czy osoba nim objęta daje rękojmię zachowania tajemnicy, zwanego dalej odpowiednio "postępowaniem sprawdzającym" lub "kontrolnym postępowaniem sprawdzającym";
4. 5) postępowania prowadzonego w celu ustalenia, czy przedsiębiorca nim objęty zapewnia warunki do ochrony informacji niejawnych, zwanego dalej "postępowaniem bezpieczeństwa przemysłowego";
5. 6) organizacji kontroli stanu zabezpieczenia informacji niejawnych;
6. 7) ochrony informacji niejawnych w systemach teleinformatycznych;
7. 8) stosowania środków bezpieczeństwa fizycznego w odniesieniu do informacji niejawnych.

Służba Ochrony Państwa jest zobowiązana do zapewnienia w sposób optymalny bezpieczeństwa osobom wskazanym w art. 3 pkt 1 li. A-d ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa (Dz. u. z 2020 r. poz. 384). Ponadto zgodnie z art. 16 tej ustawy, Komendant SOP, w drodze zarządzenia, z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych, określa sposoby, metody i formy podejmowanych czynności i działań przez SOP w zakresie nieobjętym innymi przepisami. Zgodnie z art. 4 ust. powołanej ustawy Minister właściwy do spraw wewnętrznych, z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych, podejmuje decyzję o objęciu ochroną osób, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. d.

Ujawnienie informacji związanych ochroną konkretnej osoby mogłoby obniżyć skuteczność realizowanych zadań przez SOP.

Skargę na powyżej określoną decyzję złożył wnioskodawca, który wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 61 ust. 3 Konstytucji RP, art. 5 ust 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych oraz przepisów postępowania, tj. art 8 i art. 11 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Komendant SOP wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Konstytucja RP w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).

Dostęp do informacji publicznej nie ma charakteru absolutnego i może być ograniczony, gdyby ujawnienie pewnych informacji zagrażałoby interesom państwa, a pośrednio także interesom wszystkich obywateli. Z tej przyczyny w art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej zostały wskazane ograniczenia w dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z tym przepisem prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych.

Jak trafnie zauważył NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1422/16, prawo do informacji o działalności organów władzy publicznej nie ma jednak charakteru absolutnego i Konstytucja RP w art. 61 ust. 3 dopuszcza jego ograniczenie z uwagi ochronę porządku publicznego, czy bezpieczeństwa. Zagrożenie terroryzmem i rozwój przestępczości zorganizowanej powodują, że coraz częściej musimy godzić się na takie działania służb chroniących porządek prawny i nasze bezpieczeństwo, które ograniczają swobody obywatelskie, w tym sferę prywatności. Do opinii publicznej docierają przy tym informacje o nadużywaniu uprawnień dotyczących działań operacyjnych. Tym ważniejsze jest aby działalność służb specjalnych podlegała społecznej kontroli w obszarach, które nie ograniczają możliwości ich skutecznego działania i nie dotyczą konkretnych prowadzonych postępowań, stosowanych w nich metod operacyjnych czy też danych funkcjonariuszy będących pracownikami konkretnych służb.

Nie sposób równocześnie zaprzeczyć, że nie mogą podlegać ujawnieniu informacje, których ujawnienie groziłoby porządkowi i bezpieczeństwu publicznemu lub narażało na szwank działania organów chroniących te wartości (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2620/14).

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 28 stycznia 2020 r. o Służbie Ochrony Państwa (Dz.U. z 2020 r. poz. 384), do zadań SOP należy:

1. 1) ochrona:
2. a) Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Marszałka Sejmu, Marszałka Senatu, Prezesa Rady Ministrów, wiceprezesa Rady Ministrów, ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz ministra właściwego do spraw zagranicznych,
3. b) byłych prezydentów Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie ustawy z dnia 30 maja 1996 r. o uposażeniu byłego Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1972),
4. c) osób posiadających status głowy państwa, szefa rządu oraz ich zastępców, przewodniczącego parlamentu lub izby parlamentu lub ministra spraw zagranicznych, wchodzących w skład delegacji państw obcych przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
5. d) innych osób ze względu na dobro państwa,
6. e) obiektów służących Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej, Prezesowi Rady Ministrów, ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych oraz ministrowi właściwemu do spraw zagranicznych oraz wskazanych w decyzji ministra właściwego do spraw wewnętrznych innych obiektów stanowiących siedziby członków Rady Ministrów, zwanych dalej "siedzibami członków Rady Ministrów", z wyłączeniem obiektów służących Ministrowi Obrony Narodowej i Ministrowi Sprawiedliwości,
7. f) placówek zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej wskazanych w decyzji, o której mowa w art. 4 ust. 8;
8. 2) rozpoznawanie i zapobieganie przestępstwom przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, przestępstwom przeciwko życiu lub zdrowiu, przestępstwom przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu, przestępstwom przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, przestępstwom przeciwko wolności, przestępstwom przeciwko czci i nietykalności cielesnej, przestępstwom przeciwko porządkowi publicznemu, zamachom i czynnej napaści skierowanym przeciwko osobom, o których mowa w pkt 1 lit. a-d, oraz przeciwko bezpieczeństwu obiektów, o których mowa w pkt 1 lit. e, z wyłączeniem dotyczących tych obiektów przestępstw przeciwko ochronie informacji;
9. 3) rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie popełnianych przez funkcjonariuszy SOP, zwanych dalej "funkcjonariuszami", i pracowników SOP przestępstw określonych w art. 228, art. 229, art. 231, art. 265 i art. 266 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. z 2019 r. poz. 1950 i 2128), zwanej dalej "Kodeksem karnym", w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych, a także, w zakresie wynikającym z art. 11j ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o szczególnych formach sprawowania nadzoru przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 13), funkcjonariuszy i pracowników SOP, Policji i Straży Granicznej lub strażaków i pracowników Państwowej Straży Pożarnej.

Sąd podziela stanowisko organu, że w obliczu zadań SOP, udostępnienie żądanych we wniosku informacji w zestawieniu z przepisami określającymi jakie osoby podlegają ochronie (w szczególności art. 3 pkt 1 lit. a) i b) ustawy o SOP), byłoby niekorzystne nie tylko z punku widzenia zapewnienia prawidłowej realizacji zadań przez SOP, ale również przestrzegania zasad ochrony informacji niejawnych.

Podsumowując, nie można z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, wywodzić żądania zapoznania się każdego z każdą, bez wyjątku, informacją posiadającą przymiot informacji publicznej. Sama Konstytucja RP, jak i ustawa o dostępie do informacji publicznej stwarzają możliwość wprowadzenia ograniczenia w dostępie do pewnych informacji.

Reasumując, Komendant SOP wydając zaskarżoną decyzję w sposób prawidłowy zważył i ocenił materiał sprawy, nie naruszając przepisów prawa, mogących stanowić o stwierdzeniu nieważności podjętych decyzji, bądź o ich uchyleniu.

Prawidłowo też organ wydał decyzję odmowną, powołując art. 5 ust. 1 i art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej w związku z art 4 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych jako podstawę materialnoprawną decyzji. Obowiązek wydania decyzji administracyjnej ustawodawca przewidział w przypadkach, gdy żądana informacja jest informacją publiczną, i tak właśnie było w sprawie niniejszej.

W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.