Uzasadnienie
Zarząd Dzielnicy [...] w dniu [...] lutego 2020 r. podjął uchwałę nr [...], odmawiającą zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego M. B. i B. W. zam. przy ul[...] w [...] ze względu na niezamieszkiwanie w przedmiotowym lokalu.
Jako podstawę prawną uchwały wskazano § 45 pkt 2, 4 i 5 i § 50 ust. 1 Statutu Dzielnicy [...], stanowiącego załącznik Nr 17 do uchwały Nr LXX/2182/2010 Rady m.st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2018 r., poz. 8814), § 6 pkt 8 uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 6725) oraz § 4 pkt 1, § 22 ust. 5 i § 24 ust. 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.).
W toku postępowania ustalono, że M. B. (s.c. żonaty) i B. W. ubiegają się o najem socjalny lokalu wraz z córką. Wnioskodawcy podają, że zamieszkują w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], którego najemcami są rodzice zainteresowanego. Lokal ten składa się z 1 pokoju, kuchni i łazienki - powierzchnia użytkowa wynosi 29,56 m2, powierzchnia mieszkalna wynosi 17,96 m2. W lokalu zameldowane na pobyt stały są 4 osoby, zgłoszonych zaś do opłat czynszowych jest 5 osób - na jedną osobę zameldowaną w lokalu przypada 5,23 m2 powierzchni mieszkalnej. Biorąc pod uwagę wnioskodawczynię w lokalu na jedną osobę przypadałoby 3,59 m2. Wnioskodawczyni nie posiada stałego miejsca zameldowania, ostatni meldunek stały posiadała do [...] września 2009 r. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], którego najemcami byli jej rodzice. Na podstawie wyroku z dnia [...] listopada 2002 r. została orzeczona eksmisja z ww. lokalu, a w stosunku do zainteresowanej sąd orzekł prawo do lokalu socjalnego.
W dniu [...] września 2008 r. zostało wydane skierowanie do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego nr [...] przy ul. [...]. Wyrokiem sądu z dnia [...] czerwca 2012 r. została orzeczona eksmisja z ww. lokalu bez uprawnienia do lokalu socjalnego. W dniu [...] lipca 2014 r. zostało wydane skierowanie do zawarcia umowy najmu pomieszczenia tymczasowego nr [...] przy ul. [...]. Średni miesięczny dochód zainteresowanych wynosi 717,89 zł na osobę. Organ po przeprowadzeniu wizji w ww. lokalu ustalił, że wnioskodawcy w lokalu nr [...] przy ul. [...] nie zamieszkują. Komisja Mieszkaniowa sprawę zaopiniowała negatywnie.
Uzasadniając zaskarżoną uchwałę, wskazano, że Zarząd Dzielnicy [...]wziął pod uwagę fakt, że zainteresowany ma nieuregulowaną sytuację rodzinną - pozostaje w związku małżeńskim oraz brak możliwości oceny obecnych warunków mieszkaniowych zainteresowanych i ustalenia, czy Dzielnica [...] jest właściwą miejscowo do rozpatrzenia wniosku.
M. B. i B. W. w dniu 16 marca 2020 r. skierowali do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] i wnieśli o uchylenie przedmiotowej uchwały oraz zakwalifikowanie i umieszczenie ich na najem lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy.
Skarżący zwrócili uwagę, że nigdy nie odmówili organowi złożenia żadnych oświadczeń, dokumentów łub informacji. Co więcej organ w toku analizy sytuacji wnioskodawców nie stwierdził, że ich wieloosobowa rodzina przekracza kryterium metrażowe lub dochodowe. Odmowa zakwalifikowania została podyktowana wyłącznie przypuszczeniem, że skarżący mogą obecnie nie zamieszkiwać pod wskazanym adresem. Wszystkie pozostałe przesłanki do zakwalifikowanie na listę oczekujących, określone w uchwale zostały przez skarżących spełnione.
Zdaniem skarżących - Zarząd Dzielnicy [...] naruszył prawo, w tym miejscowe, uchwalone zgodnie z obowiązkiem określonym w art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
Skarżący zakwestionowali ustalenia organu, uznając je za całkowicie błędne, bowiem zamieszkiwali i nadal zamieszkują pod wskazanym adresem. Ustalenia organu zostały najprawdopodobniej oparte wyłącznie na przeprowadzonej jednorazowo wizji lokalowej, w terminie, w którym rodzina przebywała u rodziców wnioskodawczyni (w okresie poświątecznym). Skarżący nie byli zawiadamiani ani o fakcie wizji lokalowej, ani też o jej terminie, nie byli też wzywani przez organ do wyjaśnienia z jakich przyczyn i w jakim czasie nie byli obecni w mieszkaniu. Należy zatem uznać, że postępowanie wyjaśniające nie zostało przeprowadzone w sposób rzetelny i obiektywny, nie spełniało wymogów dostępu strony do postępowania, a także organ nie zebrał, a w efekcie nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego. Skutkowało to poczynieniem błędnych i nieprawidłowych ustaleń, co do stanu faktycznego, mających negatywne skutki dla wnioskodawców (wydane rozstrzygnięcie).
Zdaniem skarżących - jeśli według organu wniosek nie został złożony we właściwej dzielnicy, powinien on być przekazany, w przypadku osób uznanych za bezdomne, do urzędu dzielnicy ostatniego miejsca zamieszkania, a w przypadku osób które nie wskazały takiego miejsca - w dowolnej dzielnicy. Organ nie poczynił w tym względzie żadnych ustaleń, choć było wysoce prawdopodobne, że w skrajnym przypadku wniosek może zostać złożony nawet w dowolnej dzielnicy, a więc także Dzielnicy [...].
W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.
W dniu 18 sierpnia 2020 r., działając w imieniu skarżących, ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu skierował pismo do Sądu, w którym, podtrzymując skargę w całości, wniósł o:
- 1) uchylenie Uchwały Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2020 r.;
- 2. zakwalifikowanie i umieszczenie skarżących na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu (najem socjalny lokalu), ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Zarząd Dzielnicy [...];
- 3. zasądzenie od organu na rzecz skarżących solidarnie kosztów postępowania według norm przepisanych;
Zaskarżonej uchwale zarzucił:
naruszenie przepisów prawa materialnego:
- a) § 4 ust. 1 Uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., poprzez bezpodstawne i niewyjaśnione przyjęcie, że skarżący nie spełniają przesłanek wskazanych w tym przepisie;
- b) § 22 ust. 1 Uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., poprzez bezpodstawne i niewyjaśnione przyjęcie, że Urząd Dzielnica [...] nie jest właściwy dla rozpoznania wniosków skarżących;
- II. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy:
- a) art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, rezygnację z realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa; co w konsekwencji doprowadziło do wyciągnięcia przez organ błędnego i sprzecznego z logiką i zasadami doświadczenia życiowego wniosku, że skarżący nie zamieszkują w lokalu, na podstawie ich jednorazowej nieobecności podczas wizji lokalnej w okresie poświątecznym oraz przy uwzględnieniu faktu, że skarżący pozostaje w związku małżeńskim, co pozostaje bez jakiegokolwiek znaczenia dla istoty sprawy i nie powinno być przez organ brane pod uwagę.
Podkreślono, że organ niezasadnie uznał wizję lokalną za wystarczającą dla ustalenia, że skarżący w lokalu nie zamieszkują: nie byli wzywani do złożenia wyjaśnień, ani też nie wyznaczono terminu kolejnej wizji.
Wobec tego, nie doszło do całościowego zbadania sprawy, i tym samym organ naruszył art. 7 k.p.a., a także przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakazujący zebranie i rozpatrzenie całości materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.
Odnosząc się do zarzutów, zawartych w piśmie procesowym z dnia 19 sierpnia 2020 r., organ zaprzeczył wszystkim twierdzeniom skarżących, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Jednocześnie przedstawił pismo z dnia 9 września 2020 r., przesłane wraz z załącznikiem do pełnomocnika skarżących.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie należy wyjaśnić, że przepisy uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.), dalej uchwały Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., stanowią kompletną regulację, określającą zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy i dlatego to tylko te przepisy prawa miejscowego winny być w postępowaniu uchwałodawczym, opartym na przepisach ww. uchwały, stosowane.
W art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1234, z późn. zm.) ustawodawca określił działania organu gminy, jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej.
Sąd, kontrolując zaskarżoną uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...], uznał, że postępowanie w tej sprawie toczyło się w zgodzie z trybem określonym w uchwale z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy oraz ze standardami demokratycznego państwa prawnego. Okoliczności faktyczne, istotne z punktu widzenia prawa materialnego, zostały ustalone na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, zawierającego także wymagane oświadczenia i dokumenty.
Zdaniem Sądu, organ przy wydaniu zaskarżonej uchwały nie dopuścił się naruszenia przepisu § 4 pkt 1 i § 12 w związku z § 22 ust. 1 i 5 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., albowiem - wbrew zarzutom skargi – w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny sprawy, przyjmując zasadnie, iż skarżący nie spełniają warunków do zawarcia z nimi umowy najmu lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy.
Zgodnie z przepisem § 12, umowa najmu lokalu socjalnego, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, może być zawarta z osobą, która nie posiada tytułu prawnego do lokalu i spełnia warunki określone w § 4 pkt 1, z zastrzeżeniem § 5 ust. 2, oraz znajduje się w niedostatku. Stosownie do przepisu § 4 pkt 1 Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom, które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.
Natomiast art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 12 maja 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 z późn. zm.) definiuje osobę bezdomną, jako osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym, w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania.
Podkreślić należy, iż już tylko literalna wykładnia wskazanej regulacji prowadzi do jednoznacznego wniosku, że przewidziany uchwałą lokalową najem adresowany jest do ograniczonego kręgu osób, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej i socjalnej. W orzecznictwie podkreśla się również, że przesłanką ubiegania się o najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy może być tylko bezdomność, zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi bądź na powierzchni mieszkalnej nieprzekraczającej 6 m2, natomiast nie może być nią chęć poprawy warunków mieszkaniowych.
Na dzień złożenia wniosku skarżący deklarowali zamieszkiwanie w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], którego najemcami są rodzice skarżącego. Zatem stosownie do § 22 ust. 2 pkt 5 lit. a uchwały lokalowej, organ był obowiązany dokonać analizy warunków mieszkaniowych w tym miejscu zamieszkania. Z ustalonych okoliczności faktycznych wynika, iż skarżący nie zamieszkują w przedmiotowym lokalu.
Jak wynika z notatki służbowej, sporządzonej w związku z wizją lokalową, przeprowadzoną w dniu [...] stycznia 2020 r. o godz. 8.20 w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], w lokalu składającym się z pokoju i kuchni, przebywali jego najemcy (rodzice zainteresowanego). W pokoju stały 2 wersalki, które były rozłożone, z pościelą, na jednej leżała matka wnioskodawcy, druga była wskazana dla jego ojca. Rodzice byli jeszcze w pidżamach. W lokalu stał regał. Ww. poinformowali pracowników przeprowadzających wizję, że zainteresowani zamieszkują obecnie w [...] u rodziców synowej, ale czasami pomieszkują też w przedmiotowym lokalu. Przy czym, nie wskazano żadnych rzeczy osobistych wnioskodawców. Dla dziecka były schowane tylko nienapoczęte pieluchy typu [...]. Rodzice oświadczyli, że gdy wnioskodawcy mieszkają z nimi, to śpią na schowanym materacu. Ponadto poinformowali, że wnioskodawcy byli w odwiedzinach w dniu wczorajszym, a ostatnio nocowali w święta.
Powyższe, niebudzące wątpliwości ustalenie przez organ, że wnioskodawcy nie zamieszkują w przedmiotowym lokalu, wykluczało zawarcie z nimi umowy najmu lokalu socjalnego, niezależnie od spełnienia ewentualnie innych kryteriów najmu.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona uchwała odpowiada prawu, a podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, co prowadzi do oddalenia skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w oparciu o zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia 10 grudnia 2020 r., wydane na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.).