Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 134 w związku z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdził, że wniosek K. K. z dnia 10 września 2002 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy załatwionej decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze Służby Więziennej został wniesiony z uchybieniem terminu, przewidzianego w art. 129 § 2 kpa.
W uzasadnieniu postanowienia Minister podał, że decyzja o zwolnieniu ze Służby Więziennej została wysłana na adres stałego miejsca zamieszkania i zameldowania K. K. Wobec niemożności doręczenia przesyłki adresatowi, doręczyciel pocztowy pozostawił ją w placówce pocztowej, a zawiadomienie o tym (awizo) dwukrotnie w dniach 7 i 16 sierpnia 2002 r. pozostawiał w skrzynce oddawczej adresata. W ocenie organu, zostały wykonane czynności, o których mowa w art. 44 kpa (w brzmieniu obowiązującym w sierpniu 2002 r.), niezbędne do przyjęcia zawartego w tym przepisie domniemania, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem 7 dni od złożenia przesyłki w urzędzie pocztowym i umieszczeniu o tym zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej. Skoro więc przedmiotowa przesyłka została złożona w urzędzie pocztowym w dniu 7 sierpnia 2002 r. i w tym też dniu pierwszy raz doręczyciel zawiadomienie o tym fakcie pozostawił w skrzynce oddawczej K. K., to zgodnie ze wspomnianym domniemaniem (którego zainteresowany skutecznie nie podważył), przedmiotowa przesyłka zawierająca decyzję o zwolnieniu go ze służby została mu skutecznie doręczona z upływem 14 sierpnia 2002 r. Minister stwierdził, że decyzja ta weszła z tym dniem do obrotu prawnego, natomiast od dnia 15 sierpnia 2002 r. rozpoczął bieg 14-dniowy termin, określony w art. 129 § 2 w związku z art. 127 § 3 kpa, na złożenie przez K. K. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W takiej sytuacji skierowany przez zainteresowanego w dniu 10 września 2002 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zwolnienia ze Służby Więziennej należało uznać za złożony z uchybieniem terminu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie K. K. zarzucił naruszenie art. 170, art. 171 i art. 286 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 44 i art. 86 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podniósł, że Minister Sprawiedliwości, prowadząc długotrwałe postępowanie administracyjne na okoliczność kwestii prawnej rozstrzygniętej prawomocnym wyrokiem sądu, naruszył przepisy proceduralne i powagę rzeczy osądzonej. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, a wydane w sprawie postanowienie podlega uchyleniu, albowiem Sąd stwierdził naruszenie przepisów procedury administracyjnej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.
W świetle art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie.
Zgodnie z art. 134 kpa, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
W niniejszej sprawie Minister Sprawiedliwości uznał skierowany przez K. K. w dniu 10 września 2002 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zwolnienia ze Służby Więziennej za złożony z uchybieniem terminu.
Tymczasem już w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 maja 2004 r. o sygnaturze akt OSK 186/04 Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając wyrok NSA z dnia 8 maja 2003 r. o sygnaturze akt II SA 4123/02 wydany w sprawie ze skargi K. K. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stwierdził, że "(...) Gdyby przyjąć datę awizowania przesyłki w dniu 16 sierpnia 2002 r., tak jak przyjął sąd, a z pisma Urzędu Pocztowego [...] wynika, że przesyłkę pozostawiono w urzędzie nie na 7 dni, a na 14 dni i o fakcie tym został powiadomiony skarżący, to winna być zwrócona najwcześniej 30 sierpnia 2002 r., jeżeli zaś awiza dokonano 14 sierpnia 2002 r. o czym świadczy data umieszczona na kopercie, to zwrot mógł nastąpić najwcześniej 28 sierpnia 2002 r. Sąd nie zajął również stanowiska (w przypadku uznania prawidłowego pozostawienia powiadomienia o przesyłce w skrzynce pocztowej) jakie znaczenie dla skuteczności doręczenia ma fakt pozostawienia w urzędzie pocztowym przesyłki dla skarżącego na okres 14-tu dni, a nie na siedem dni, jak wymaga przepis art. 44 kpa.
Przepis art. 44 kpa stanowi, że pismo składa się na okres siedmiu dni i o tej okoliczności zawiadamia się osobę, do której skierowane jest pismo w sposób przewidziany w tym przepisie. Urząd pocztowy pozostawił pismo na 14 dni i o tej okoliczności mógł tylko poinformować skarżącego, gdyby fakt taki miał miejsce. Skarżący w piśmie nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 10 września 2002 r. złożył między innymi wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Pozostaje również do rozważenia, czy nie został zachowany termin do złożenia tego wniosku. (...) Wymaga zatem ustalenia czy można uznać, że przesyłka nr [...] prawidłowo została (zgodnie z art. 44 kpa) doręczona skarżącemu, a gdyby uznać za prawidłowo doręczoną, to z jaką datą. (...)".
Przede wszystkim, na co słusznie zwraca uwagę skarżący, a co wymaga podkreślenia, ocena prawna przedstawiona w wyroku sądu administracyjnego jest dla organu wiążąca.
Z przytoczonego wcześniej fragmentu uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że przesyłka adresowana do skarżącego, zawierająca decyzję o zwolnieniu ze służby, została pozostawiona w placówce pocztowej na okres 14 dni, a nie na 7 dni, jak wymagało ówczesne brzmienie art. 44 kpa. Tę okoliczność NSA przesądził. Wobec tego należało ustalić, w którym dniu dokonano awizacji, w szczególności czy był to 14 sierpnia 2002 r., czy 16 sierpnia 2002 r. Skoro jednak Naczelny Sąd Administracyjny, przyjmując fakt pozostawienia przesyłki na okres 14 dni, oparł się w tym względzie na piśmie Urzędu Pocztowego [...], to konsekwencją tego winno być przyjęcie daty 16 sierpnia 2002 r., jako daty awizowania przesyłki, gdyż to właśnie tę datę wskazano w tym piśmie. Tak więc przesyłka mogła zostać zwrócona najwcześniej w dniu 30 sierpnia 2002 r., o ile oczywiście adresat został o tym powiadomiony. Ze sprawy wynika, że w istocie urząd pocztowy powiadomił skarżącego o możliwości odbioru przesyłki w terminie 14 dni, na co również zwrócił uwagę NSA.
Mając taki obraz sprawy, Minister Sprawiedliwości, podejmując rozstrzygnięcie w zakresie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, powinien w pierwszej kolejności zająć się kwestią skuteczności doręczenia, a zwłaszcza rozważyć, jakie znaczenie ma fakt pozostawienia w urzędzie pocztowym przesyłki dla skarżącego na okres 14 dni od daty 16 sierpnia 2002 r., a nie na 7 dni.
Sąd zwraca uwagę, że zastosowanie fikcji doręczenia jest skuteczne wtedy, gdy wszystkie czynności tworzące tę fikcję zostaną przeprowadzone w sposób prawidłowy. Z kolei pozostawienie pisma w urzędzie pocztowym na okres dłuższy, niż określał to art. 44 kpa w brzmieniu wówczas obowiązującym, nie może zostać w ogóle pominięte i fakt ten nie może rodzić ujemnych konsekwencji dla samego adresata. Innymi słowy, zakreślenie przez urząd pocztowy dłuższego okresu pozostawienia przesyłki do odbioru przez jej adresata nie może wpływać na prawidłowość doręczenia (czy to w trybie zwykłym, czy też w trybie zastępczym), wszak umieszczenie na zawiadomieniu mylnej informacji nie może szkodzić osobie zainteresowanej. Jeśli bowiem w terminie 14 dni, a więc dłuższym, niż wymagał tego art. 44 kpa, adresat podjąłby przesyłkę, wówczas "wydłużenie" terminu nie ma żadnego wpływu na prawidłowość doręczenia. Analogicznie rzecz się ma, gdy chodzi o doręczenie zastępcze. W ocenie Sądu, jedynie pozostawienie przesyłki w urzędzie pocztowym na okres krótszy, niż wymagają tego obowiązujące przepisy prawa, wskazywać będzie na wadliwość doręczenia.
Przyjęcie przez Ministra odmiennego stanowiska w tej kwestii poddaje w wątpliwość prawidłowość doręczenia zastępczego, albowiem – wbrew temu co jednak miało miejsce w sprawie – organ uznał, że datą doręczenia skarżącemu decyzji o zwolnieniu ze służby jest dzień 14 sierpnia 2002 r. i jednocześnie, znając wspomniany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, pominął zarówno fakt awizowania przesyłki w dniu 16 sierpnia 2002 r., jak i fakt pozostawienia jej w placówce pocztowej na okres 14 dni. Wadliwość doręczenia zastępczego nie pozwalałaby przyjąć, że decyzja ta weszła do obrotu prawnego. W takiej sytuacji organ zobowiązany byłby do wydania postanowienia o niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a nie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do jego złożenia.
Reasumując, skoro urząd pocztowy poinformował skarżącego o pozostawieniu przesyłki na okres 14 dni, a nie na okres 7 dni, to, jak wskazał NSA, przesyłka mogła zostać zwrócona najwcześniej w dniu 30 sierpnia 2002 r. Zatem w tym dniu winno dojść do doręczenia przesyłki w trybie zastępczym. Oznacza to, że skierowany przez skarżącego w dniu 10 września 2002 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 kpa. W takiej sytuacji nie było podstaw do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zwolnienia K. K. ze Służby Więziennej.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia w całości.