Uzasadnienie
Skarżąca W. K. w związku z wezwaniem o uzupełnienie braku skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego, złożyła w dniu 23 stycznia 2009 r. wniosek o zwolnienie całkowite z wpisu sądowego z powodu "ciężkiej i finansowej sytuacji materialnej". Z wniosku złożonego na urzędowym formularzu w dniu 14 lutego 2009 r. wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i dwojgiem pełnoletnich synów. Jedynym ich źródłem finansowania jest dochód z gospodarstwa rolnego o pow. 1,86 ha wysokości rocznej – według jej obliczeń 4200 zł. Strona poinformowała też, że posiada dom z 1849 r. o pow. 60 m2 oraz budynki gospodarcze. W rubryce 7.2.2. – przedmioty wartościowe, wpisała kwotę 300 euro. Jako stałe wydatki ponoszone przez rodzinę wskazała: opłaty stałe w wysokości 150 zł, podatek od nieruchomości 72 zł. Kwartalna składka KRUS – 532 zł. Z wyjaśnień skarżącej wynika również, że obaj synowie są bezrobotni (Ł. -niezarejestrowany, M. – zarejestrowany).
Postanowieniem z dnia 18 lutego 2009 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej prawa pomocy.
Od powyższego W. K. wniosła sprzeciw wyjaśniając, że jej rodzina utrzymuje się tylko z gospodarstwa rolnego i wszystko co z niego uzyskuje wykorzystywane jest na własne potrzeby. Oświadczyła, że prowadząc gospodarstwo rolne nie korzysta z dopłat unijnych, ani też nigdy nie zwracała się o pomoc do opieki społecznej. Nie posiada konta osobistego, gdyż ponosiłaby z tego tytułu tylko zbędne koszty w postaci opłat za takie konto. Uiszcza niektóre opłaty (np. opłatę za zaświadczenie, czy w jednostkowym przypadku KRUS), ale z tego też względu brakuje jej środków na inne konieczne wydatki. Jej syn M. jest chory, dlatego nie odbywa służby wojskowej, drugi syn bezskutecznie poszukuje pracy.
Ponadto wyjaśniła, że w formularzu w rubryce 7.2.2. wpisała kwotę 300 euro jako wartość przedmiotów (pralki, lodówki i telewizora), a nie jako kwotę oszczędności. Jeżeli zaś chodzi o podaną przez nią "niewyliczoną kwotę dochodu" w wysokości około 4 200 zł rocznie, składają się na nią wartości płodów rolnych oraz zwierząt hodowlanych, na własny użytek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm) – zwanej dalej u.p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Rozpoznając ponownie wniosek skarżącej stwierdzić należy, że stosownie do treści art. 245 §1 przywołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Po myśli art. 245 § 2 tego aktu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §3).
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do § 1 pkt 2 przywołanego przepisu, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny.
W rozpoznawanym przypadku Sąd uznał, że skarżąca spełnia ustawowe przesłanki do zwolnienia w części z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie nie można bowiem uznać, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowi przesłankę niezbędną do całkowitego zwolnienia z wpisu (art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.).
Celem instytucji prawa pomocy jest bowiem zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to zatem forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (tak NSA w postanowieniu z dnia 6 października 2004 r. GZ 712/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Dlatego też zasadność wniosku strony musi być oceniana nie tylko w aspekcie obciążeń strony jakie musiałby ponieść w konkretnym postępowaniu ale również jej możliwości finansowych (postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r. II FZ 781/05).
W niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie sprecyzowała jednak i nie udokumentowała w dostateczny sposób dochodów jakie osiąga jej rodzina z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Wskazana przez nią kwota 4200 zł rocznie, może budzić uzasadnione wątpliwości, co do tego, czy jest to jedyne źródło dochodu, tym bardziej, że nie wiadomo jak kwota ta została wyliczona. Wnioskodawczyni nie sprecyzowała również i nie udokumentowała wydatków związanych z utrzymaniem domu i innymi własnymi potrzebami rodziny, pomimo, że Sąd wskazał na taką konieczność zarówno w piśmie z dnia 4 lutego 2009 r. jak również w postanowieniu dnia 18 lutego 2009 r.
W tych warunkach nie można uznać, że wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając jednak na względzie podnoszone przez skarżącą w toku postępowania okoliczności, Sąd uznał, że zachodzą przesłanki do zwolnienia jej z wpisu sądowego ale w części. Skarżąca jak sama oświadczyła, nie korzysta z żadnej pomocy zatem uzyskiwany dochód wystarcza na pokrycie bieżących kosztów utrzymania. Obaj synowie są bezrobotni a co do zasady wnioskodawczyni – jak wynika z jej oświadczeń - nie posiada możliwości zdobycia dodatkowych środków na poniesienie wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Dlatego też Sąd uznał za zasadne udzielenie pomocy w zakresie wskazanym w sentencji postanowienia.
W ocenie Sądu taki zakres pomocy jest wystarczający do zapewnienia skarżącej prawa do rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny, tym bardziej, że na obecnym etapie postępowania skarżąca nie jest zobowiązana do poniesienia żadnych innych kosztów poza wpisem.
Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji postanowienia.