Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2004 r. Starosta Powiatu w B. wznowił, na żądanie skarżącego – F. F., postępowanie w sprawie rejestracji samochodu osobowego marki Fiat Punto, nr rej. [...], a następnie decyzją z dnia 17 kwietnia 2002 r., nr [...], podjętą na podstawie art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 1 KPA odmówił uchylenia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia 2 grudnia 1996 r., polegającej na zarejestrowaniu opisanego wyżej samochodu.
Decyzję doręczono skarżącemu w dniu 19 kwietnia 2002 r.
W dniu 24 kwietnia 2004 r. skarżący wniósł do organu I instancji pismo datowane na 22 kwietnia 2002 r., w którym zaznaczył, iż dotyczy ono przedmiotowej decyzji. W jego wywodach podniósł, że oczekiwał nie tylko wskazania przyczyn odmowy uchylenia decyzji z dnia 2 grudnia 1996 r., ale także stwierdzenia, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Zarzucił, że przedawnienie możliwości jej uchylenia spowodowane było okolicznościami od niego niezależnymi, a w szczególności przewlekłym prowadzeniem dwóch innych postępowań przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., które to postępowania warunkowały możliwość wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania. Nadto wskazał okoliczności, które w jego ocenie winny spowodować przyznanie mu odszkodowania w związku z wydaniem wadliwej decyzji o zarejestrowaniu pojazdu.
W dniu 12 lutego 2003 r. skarżący wniósł do organu pismo, w którym przypomniał o braku odpowiedzi na powyższe wystąpienie.
W dniu 20 lutego 2003 r. organ odpisał skarżącemu, że z treści pisma z dnia 22 kwietnia 2002 r. nie wynikało, iż stanowi ono odwołanie od decyzji z dnia 17 kwietnia 2002 r. i dlatego nie nadano mu biegu instancyjnego. Z kolei pismem z dnia 24 lutego 2003 r. skarżący potwierdził, iż jego pismo nie stanowiło odwołania ale wniosek o uzupełnienie decyzji, z tym że, niezależnie jak by nie zostało ono zinterpretowane, skarżący winien uzyskać na nie odpowiedź. W dniu 25 lutego 2003 r. skarżący wniósł formalne odwołanie.
W takim stanie rzeczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z dnia [...], nr [...], podjętą na podstawie art. 134 KPA, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, podnosząc w uzasadnieniu, że termin do wniesienia odwołania upłynął w ciągu czternastu dni, licząc od dnia doręczenia skarżącemu decyzji z dnia 17 kwietnia 2002 r. W ocenie Kolegium pismo strony z dnia 22 kwietnia 2002 r. nie zawierało żądania uzupełnienia decyzji z dnia 17 kwietnia 2002 r., a tym samym odpowiedź Starosty w B. na to pismo z dnia 20 lutego 2003 r. nie spowodowała otwarcia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 17 kwietnia 2002 r.
W skardze F. F. domagał się uchylenia postanowienia SKO i stwierdzenia, że decyzja z dnia 14 listopada 1996 r. wydana została z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu przedstawił tok postępowania administracyjnego w sprawie i podniósł, że nie kwestionuje postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, ale chodzi mu o stwierdzenie, że stanowiąca przedmiot postępowania wznowieniowego decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Takie stwierdzenie - zgodnie z art. 151 § 2 KPA -obok wskazania okoliczności, dla których Starosta nie uchylił decyzji, winno być w niej zamieszczone.
Organ wnosił o oddalenie skargi i podtrzymując dotychczasowe wywody dodatkowo podkreślił, że pismo strony z dnia 22 kwietnia 2002 r. nie mogło zostać uznane przez organ I instancji jak i organ odwoławczy za żądanie uzupełnienia decyzji z dnia 17 kwietnia 2002 r., albowiem o tym czy w sprawie został złożony taki wniosek decyduje żądany przedmiot uzupełnienia. W piśmie z dnia 22 kwietnia 202 r. strona polemizowała jedynie z ustaleniami organu i trybem załatwienia, kwestionując generalnie wydaną decyzję. Odnosząc się do meritum sprawy Kolegium wskazało, że wprawdzie organ I instancji powołał się na przepis art. 151 § 2 KPA, ale z wywodów uzasadnienia wynika, że nie miał on w sprawie zastosowania, a nie koresponduje z nim także rozstrzygnięcie. Brak było zatem przesłanek do przyjęcia, że decyzja organu I instancji jest niepełna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270, zwanej dalej ppsa).
Przepisy tej ustawy mają zastosowanie także w sprawach wniesionych do NSA, a nie zakończonych przed dniem 1 stycznia 2004 r. (art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.).
Zgodnie z art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając na względzie powyższą regulację należało zauważyć, że organ odwoławczy niewłaściwie ocenił stan faktyczny sprawy, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia przedmiotem oceny tego organu była tylko terminowość wniesienia pisma skarżącego z dnia 25 lutego 2003 r., nazwanego odwołaniem.
Organ przeoczył jednak, że treści odwoławcze zawierało także pismo skarżącego z dnia 22 kwietnia 2002 r., wniesione do organu I instancji.
W orzecznictwie NSA przyjmuje się, że postępowanie odwoławcze zostaje uruchomione przez czynność procesową strony, jaką jest odwołanie. Aby jednak wywołała ona skutek prawny, musi spełniać określone wymagania co do treści, formy, terminu i trybu jej dokonania. Kodeks postępowania administracyjnego generalnie przyjmuje zasadę, że odwołanie nie wymaga zachowania szczególnej formy ani szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy więc, że z odwołania wynika, iż strona nie jest zadowolona z decyzji. Niezadowolenie z decyzji wydanej przez organ I instancji jest zasadniczym elementem przesądzającym o zakwalifikowaniu czynności procesowej strony do czynności wniesienia odwołania. (wyrok NSA z dnia 11 września 2001 r., sygn. I SA 637/00). Podobnie w wyroku z dnia 30 czerwca 1999 r., sygn. I SA/Lu 450/98 wskazano, że przedstawienie na piśmie przez stronę własnego stanowiska w sprawie, odmiennego od zawartego w doręczonej już decyzji organu I instancji, winno być uważane, co jest chyba oczywiste, za przejaw niezadowolenia z rozstrzygnięcia, a wniesienie takiego polemicznego pisma w terminie do wniesienia odwołania wymaga co najmniej dokonania ustaleń co do charakteru pisma procesowego.
Okoliczność, że jako adresata pisma wskazano organ I instancji, nie może przesądzać o nieodwoławczym charakterze pisma, skoro odwołanie wnosi się za pośrednictwem takiego właśnie organu, a nadto praktyka wskazuje, że jest to częsty sposób oznaczania adresata także w przypadkach, gdy odwoławczy charakter pisma nie budzi wątpliwości.
Także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 czerwca 1996 r., sygn. III ARN 14/96 (OSNIAPiUS z 1997 r., nr 2, poz.
- 16) wyraził podobny pogląd.
Na gruncie niniejszej sprawy odwoławczy charakter pisma z dnia 22 kwietnia 2002 r. nie może budzić wątpliwości. W sytuacji gdy strona w sposób nieporadny formułuje swoje żądanie, ale w sposób jednoznaczny wyraża niezadowolenie z rozstrzygnięcia, pismo musi być kwalifikowane jako odwołanie i to bez potrzeby prowadzenia dalszych ustaleń, co do charakteru prawnego takiego pisma. Stanowisko zajęte przez Kolegium jest tym bardziej niezrozumiałe, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie dokonano jakiejkolwiek próby zakwalifikowania charakteru prawnego tego pisma, całkowicie je ignorując, natomiast w odpowiedzi na skargę w sposób jednoznaczny ten sam organ przyjął, że "w piśmie z dnia 22 kwietnia 2002 r. strona polemizowała z ustaleniami organu i trybem załatwienia kwestionując generalnie wydaną decyzję". Skoro tak było w istocie, to obowiązkiem organu odwoławczego było rozpatrzenie zgodnie z art. 138 KPA merytorycznie tego pisma jako odwołania, natomiast wszelkie późniejsze pisma strony, nawet stanowiące ponowne odwołanie czy wyjaśniające, że skarżącemu chodziło o uzupełnienie decyzji, należało traktować jako pisma procesowe w postępowaniu odwoławczym, stanowiące uzupełnienie wywodów odwoławczych.
Podkreślić należy przy tym, że odwołanie jest czynnością procesową strony o charakterze dyspozytywnym (może być cofnięte zgodnie z art. 137 KPA), ale żaden przepis proceduralny nie zezwala stronie wnoszącej odwołanie na dowolne manipulowanie jego treścią i przekształcanie w inny środek procesowy. Tym samym pismo skarżącego z dnia 24 lutego 2003 r., w którym stwierdził on, że w dniu 22 kwietnia 2002 r. żądał od Starosty Powiatu w B. uzupełnienia decyzji, nie mogło wywrzeć pożądanego przez niego skutku, skoro – co prawidłowo zauważyły organy obu instancji – pismo z tej daty takiego żądania nie zawierało.
Ze względu na wskazany na wstępie zakres kognicji sądu administracyjnego nie można było uwzględnić żądania skarżącego, które w istocie zmierzało do wydania rozstrzygnięcia administracyjnego, jakie jest możliwe tylko i wyłącznie w postępowaniu administracyjnym. Żądanie to będzie przedmiotem rozpatrzenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w ramach kontroli instancyjnej.
W takich okolicznościach przyjmując, że do wydania zaskarżonego postanowienia doszło z takim naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 152 ppsa orzekł jak w sentencji.
Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art. 200 ppsa.