Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do sądu administracyjnego jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...], podjęta na podstawie art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego, którą uchylono decyzję Prezydenta [...] z dnia [...], nr [...] w sprawie wymeldowania z pobytu stałego przy ul. [...] w O. E. K. oraz przekazano sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu podniesiono, że organ I instancji nie rozpoznał sprawy we wszystkich aspektach przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1984 r., nr 32, poz. 174 ze zm.), a w szczególności nie wyjaśnił, czy E. K. dobrowolnie opuścił mieszkanie przy ul. [...] oraz czy pozbawiono go tytułu prawnego do tego lokalu.
Na powyższą decyzję skargę wniosła najemczyni spornego lokalu – E. K., która podniosła, iż E. K. dobrowolnie opuścił mieszkanie w czerwcu 1999 r. i przeniósł się do innej kobiety, nie ma w nim żadnych jego rzeczy osobistych i nie partycypuje w kosztach jego utrzymania. Wskazała też, że odwołanie od decyzji organu I instancji wniesiono po terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Z lektury akt wynika, że postępowanie przed organem I instancji toczyło się z udziałem ustanowionego przez Sąd Rejonowy w O. przedstawiciela dla nieznanego z miejsca pobytu E. K. Przedstawiciel ustanowiony został postanowieniem z dnia [...], nr [...] w osobie kuratora sądowego D. I. A. na wniosek organu z dnia 5 lipca 2000 r. Dalsze postępowanie administracyjne przed organem I instancji toczyło się z udziałem tego kuratora i jemu też doręczono w dniu 12 września 2000 r. decyzję z dnia [...] o wymeldowaniu strony, której był przedstawicielem. Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 25 września 2000 r. i w tym terminie odwołanie nie zostało złozone.
Z dalszej lektury akt wynika, że w dniu 11 października 2000 r. doręczono odpis decyzji E. K., który w dniu 25 października 2000 r. wniósł za pośrednictwem organu I instancji odwołanie, które stało się przedmiotem rozpatrzenia organu odwoławczego, w wyniku czego wydano zaskarżoną decyzję.
W ocenie sądu merytoryczne rozpatrzenie odwołania było w tych okolicznościach niedopuszczalne.
Wniosek o ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnej opiera się na materialnoprawnej normie wynikającej z art. 184 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jeśli chodzi o istotę kurateli, to dominuje w niej moment ochrony praw majątkowych osoby zastępowanej przez kuratora, a ustawa nie przewiduje żadnych ograniczeń w zakresie możliwości podejmowania czynności prawnych, zmierzających do ochrony tych praw. W szczególności ustanowiony przez sąd opiekuńczy przedstawiciel strony w postępowaniu administracyjnym korzysta w pełni ze swobody podejmowania środków prawnych w interesie zastępowanego, w tym także z prawa wnoszenia odwołania.
Od chwili ustanowienia kuratora postępowanie administracyjne toczy się tylko i wyłącznie z jego udziałem (z pominięciem strony, którą reprezentuje), jemu też doręcza się pisma procesowe.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pojawił się w związku z tym pogląd, że termin do wniesienia odwołania liczy się do daty doręczenia decyzji kuratorowi, a późniejsze doręczenie decyzji stronie nie powoduje otwarcia od początku terminu do wniesienia odwołania. Czternastodniowy termin wniesienia odwołania liczy się od dnia doręczenia decyzji kuratorowi. Jeżeli strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu ze skutkiem pozytywnym, jej odwołanie wniesione w terminie 14 dni od doręczenia do jej rąk decyzji administracyjnej organu I instancji podlega załatwieniu w trybie art. 134 KPA (wyrok z dnia 12 kwietnia 2000 r., nr SA/Bk 1283/99 (ONSA z 2001 r., nr 3, poz. 115). Stanowisko to zostało zaakceptowane w doktrynie (zob. B. Adamiak, J. Borkowski "KPA. Komentarz", wyd. C. H. Beck, Warszawa 2002, str. 262).
Przyjmując powyższe stanowisko należy zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że Kolegium rozpoznało sprawę, w której decyzja uostateczniła się na skutek nie wniesienia odwołania w przepisowym terminie przez żadną ze stron.
Obowiązkiem organu, do którego przekazano odwołanie wniesione po upływie terminu było zastosowanie regulacji wynikającej z art. 134 KPA, a merytoryczne rozpoznanie odwołania naruszało wynikającą z art. 16 § 1 KPA zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.
Wobec powyższego, ze względu na to, że do wydania decyzji odwoławczej doszło z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 KPA) zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2, art. 152 i art. 200 cyt. ustawy w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.