Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...]r. wydanym na podstawie art. 141 i art. 143 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /tj. Dz.U. z 1991r. Nr 36, poz. 161 z późn. zm./, Starosta L. działając jako organ egzekucyjny wezwał A. K. /zobowiązanego/ do wydania części nieruchomości położonej w L. przy ul. W. [...] w celu wykonania czynności związanych z usunięciem awarii sieci cieplnej przebiegającej przez tę nieruchomość.
Wskazał, iż zajęcie nieruchomości nastąpi w dniu [...]r. od godz. 900 oraz, że w razie niewykonania obowiązku udostępnienia nieruchomości zastosowany zostanie środek egzekucyjny w celu wydania części nieruchomości na czas niezbędny do usunięcia awarii.
W dniu [...]r. wyznaczony przez organ egzekucyjny egzekutor przystąpił do odebrania nieruchomości na czas usunięcia awarii. Egzekutor doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego oraz postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...]r. Po odmowie wydania części nieruchomości przez zobowiązanego egzekutor zagroził zobowiązanemu użyciem przez obecnych przy czynnościach funkcjonariuszy Policji przymusu bezpośredniego, a także wydał polecenie pracownikom wierzyciela usunięcia zabezpieczeń uniemożliwiających wejście na nieruchomość zobowiązanego.
Po wykonaniu tych czynności egzekutor zarządził wykonanie niezbędnych prac na ciepłociągu. Prace te zostały zakończone o godz. 1140.
Pismem z dnia [...]r. skierowanym m.in. do Wojewody D. A. K. wniósł zażalenie na bezprawne - jego zdaniem - postanowienie Starosty L. z dnia [...]r. Zażądał ponadto spowodowania dymisji egzekutora oraz Starosty L. Zaskarżonemu postanowieniu oraz tytułowi wykonawczemu z dnia [...]r. zarzucił, że zostały wydane bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania, co stanowi naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Stwierdził, że sam zablokował przepływ wody w rurociągu ciepłowniczym, dlatego też nie może być mowy o awarii, której usunięcie uzasadniałoby wydanie zaskarżonego postanowienia. Stwierdził ponadto, że sieć ciepłownicza przebiegająca przez działkę jest jego własnością. Przeprowadzającemu czynności egzekucyjne egzekutorowi zarzucił działanie niezgodne z prawem. Kolejnymi pismami z dnia [...]r. oraz [...]r. A. K. wskazał na opieszałość organu egzekucyjnego w przesłaniu jego zażalenia Wojewodzie D. oraz odmowę udostępnienia mu akt sprawy.
Powtórzył ponadto swoje żądania zawarte w poprzednich zażaleniach, domagając się pociągnięcia do odpowiedzialności dyscyplinarnej zarówno pracowników wierzyciela, jak i organu egzekucyjnego za nieuzasadnione i podjęte na skutek niedbalstwa działania.
Przekazując wraz z aktami sprawy zażalenie Wojewodzie D. Starosta L. wyjaśnił, że zastosowany środek egzekucyjny był zgodny z prawem i adekwatny do zaistniałej sytuacji, zaś przeprowadzona egzekucja jedynym sposobem zabezpieczenia prawidłowego funkcjonowania instalacji.
Rozpatrując zażalenie Wojewoda D. uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i z tego względu nie może być uchylone.
Uzasadniając podjęte w sprawie rozstrzygnięcie Wojewoda D. wskazał, że postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...]r. znajduje swoją podstawę prawną w przepisie art. 143 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zastosowany w postępowaniu środek egzekucyjny był niezbędny do usunięcia awarii sieci cieplnej przebiegającej przez posesję zobowiązanego. W ocenie organu odwoławczego środek egzekucyjny został zastosowany zgodnie z art. 7 § 2 i art. 141 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, albowiem prowadził on bezpośrednio do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym tj. wydania części nieruchomości w celu usunięcia awarii sieci cieplnej.
Wojewoda D. wyjaśnił też, że podnoszone przez A. K. argumenty o bezprawności i braku zasadności postępowania egzekucyjnego nie mogą zostać uwzględnione, natomiast kwestie własności rurociągu podnoszone przez niego w zażaleniu również nie mogą być przedmiotem oceny w postępowaniu egzekucyjnym, bowiem twierdzenie takie może zostać zweryfikowane jedynie w postępowaniu sądowym.
Organ orzekający podał też, że kwestia rekompensaty szkód, jakie zdaniem zobowiązanego powstały na nieruchomości w czasie przeprowadzania czynności egzekucyjnych może być przedmiotem odrębnego postępowania odszkodowawczego. Również pozostałe zarzuty dotyczące sugerowanej kradzieży bliżej nieokreślonych rzeczy oraz żądanie pociągnięcia do odpowiedzialności służbowej i karnej osób biorących udział w prowadzonej egzekucji nie należą do właściwości Wojewody D. Z tych powodów Wojewoda D. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Skargę na to postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu wniósł A. K. żądając w niej uchylenia zaskarżonego postanowienia i postanowienia Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...] lub ustalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązań skarżącego w stosunku do wierzyciela i wskazania z jakich przepisów obowiązującego prawa one wynikają oraz orzeczenia, aby Wojewoda D. spowodował, by Starosta L. doprowadził "własność" skarżącego do stanu poprzedniego lub wypłacił skarżącemu odszkodowanie w wysokości [...] zł za straty materialne i moralne spowodowane egzekucją.
Uzasadniając skargę skarżący wskazał, że Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej "A" S.A. w L. nie jest jego wierzycielem, a ponadto, że przez nieruchomość stanowiącą jego własność nie przebiega żadna sieć, która uległa awarii.
Zdaniem skarżącego przeprowadzona egzekucja była niedopuszczalna, a dowodzą tego wpisy w Księdze wieczystej, prowadzonej dla nieruchomości, w której nie wpisano ograniczeń ani ciężarów w stosunku do niej. Jak twierdzi skarżący ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości mogłoby nastąpić na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ale decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości nie została wydana, dlatego - zdaniem skarżącego - wszystko, co znajduje się na przedmiotowym gruncie stanowi jego własność.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, podkreślając ponownie, że postanowienie zostało wydane w sprawie zastosowania środka egzekucyjnego, a środek ten został zastosowany prawidłowo.
W piśmie skierowanym do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu w dniu [...]r. A. K. podtrzymał wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zarzucił naruszenie - w skonkretyzowany w piśmie sposób - przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, kodeksu cywilnego oraz Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie mając na względzie następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Wyjaśniając przesłanki podjętego rozstrzygnięcia wskazać przede wszystkim należy, że zgodnie z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm./ - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z przepisu tego wynika zatem, że w rozpoznawanej sprawie, w której skarga wniesiona została przed wskazaną datą, zastosowanie ma powołana wyżej ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/. Ponadto w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku prowadzonych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanego aktu /lub czynności/ z przepisami prawa, które mają zastosowanie w sprawie.
Ocena tej zgodności odbywa się w odniesieniu do przepisów obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu. Ponadto Sąd ten jest związany granicą, jaką wyznacza przedmiot zaskarżonego postanowienia i z tego względu oraz ze względu na brak właściwości nie mógł orzekać o innych kwestiach wskazanych w petitum skargi.
Stosując natomiast wskazane wcześniej kryterium legalności w odniesieniu do zaskarżonego aktu, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do stwierdzenia zasadności zarzutu naruszenia prawa, co obligowało Sąd do wydania orzeczenia w trybie art. 151 powoływanej wcześniej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zaskarżonym postanowieniem Wojewoda D. utrzymał w mocy postanowienie Starosty L. z dnia [...]r. /Nr [...]/ orzekając w ten sposób o zasadności wezwania A. K. do wydania części nieruchomości położonej przy ul. W. [...] w L. w celu usunięcia awarii sieci ciepłowniczej i zasadności zagrożenia zastosowania środka egzekucyjnego w celu wydania nieruchomości wierzycielowi. Z akt sprawy wynika, że na skutek samowolnego zablokowania sieci przesyłowo - rozdzielczej na odcinku przebiegającym przez nieruchomość, stanowiącą własność A. K. /dokonanego nie po raz pierwszy przez właściciela nieruchomości/ doszło do uszkodzenia sieci i wycieku czynnika grzewczego z prawdopodobieństwem zwiększenia jego natężenia do wielkości - przy istniejącej średnicy rur przesyłowych - 30.000 litrów na godzinę.
Usunięcie awarii było konieczne nie tylko ze względów technicznych, ale także ze względu na zagrożenie zdrowia i życia osób korzystających z dostaw energii cieplnej przesyłanej z wykorzystaniem instalacji, która została uszkodzona, a pozbawionych tych dostaw z powodu awarii i nie mogących jednocześnie korzystać z innych źródeł ciepła.
Usunięcie awarii stwierdzonej na elemencie sieci przesyłowo - rozdzielczej znajdującej się na terenie nieruchomości, której właścicielem jest A, K, było możliwe wyłącznie poprzez dokonanie odpowiednich czynności naprawczych w miejscu jej zlokalizowania.
Wobec stanowczej odmowy przez właściciela udostępnienia nieruchomości i niewykonaniu tego obowiązku po otrzymaniu upomnienia, jedyną legalną możliwością jego wyegzekwowania było zastosowanie dalszego trybu i środków określonych w powołanej wcześniej ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Zważyć przy tym należy na cel postępowania egzekucyjnego, którym jest doprowadzenie do wykonania obowiązku nałożonego aktem indywidualnym lub generalnym i istotę tego postępowania, którą postrzegać należy nie tylko w aspekcie skuteczności techniki administrowania, ale przede wszystkim jako instrument realizowania praworządności. Konsekwencją takiego traktowania postępowania egzekucyjnego jest m.in. zasada celowości, wynikająca z art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w którym ustawodawca postanowił, że "organ egzekucyjny stosuje środek egzekucyjny, który prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku...". O wyborze środka egzekucyjnego w konkretnych okolicznościach faktycznych, poza wskazaną powyżej dyrektywą, decydują względy racjonalne.
Z zastosowanego w rozpoznawanej sprawie art. 141 § 1 powoływanej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że jeżeli egzekwowany jest obowiązek wydania nieruchomości... stosuje się środek egzekucyjny prowadzący do odebrania zobowiązanemu nieruchomości...". Istotne też jest, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zasadność zarzutów skarżącego skierowanych przeciwko tytułowi wykonawczemu nie mogła być oceniana w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest zbadanie legalności zastosowania środka egzekucyjnego.
Wskazywana zatem przez skarżącego ewentualna wadliwość tytułu wykonawczego powinna być podnoszona w innym postępowaniu.
Ze względów powyżej przedstawionych skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym Sąd orzekł w sentencji wyroku.