Uzasadnienie
Decyzją Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 37k ust.l ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity - Dz.U. Nr 58, poz. 514 z 2003r. z późn. zm.) - po rozpatrzeniu odwołania G. G. z dnia [...]r. w sprawie odmowy przyznania świadczenia przedemerytalnego od dnia [...]., orzeczonego decyzją Starosty K. z dnia [...]r. nr[...], utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.
W motywach uzasadnienia stwierdzono, że G. G., bezrobotna zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. G. od [...]r., złożyła w dniu [...]r. wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego.
Organ I instancji mając na uwadze treść przepisów art. 37k oraz 37 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu obowiązującej od 01.01.2002r., wydał w dniu [...]r. decyzję o odmowie przyznania świadczenia. W motywach decyzji urząd wskazał w szczególności, że prawo do świadczenia przedemerytalnego nabywa się w dniu rejestracji w urzędzie pracy oraz po spełnieniu przesłanek zawartych w art. 37k ustawy, natomiast bezrobotna figuruje w ewidencji urzędu pracy od 1995r.
Od doręczonej decyzji, w dniu [...]r. G. G. wniosła odwołanie. Stwierdziła w nim, że Starosta K. nie posiadał podstaw do odmowy przyznania świadczenia przedemerytalnego, albowiem spełnia ona wszystkie wymogi prawne do otrzymania tego świadczenia. W szczególności skarżąca wskazała, że: posiada okres pracy (naliczany jak do emerytury) w wymiarze [...] lat, pracę utraciła z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ukończyła [...]lata życia oraz posiada status osoby bezrobotnej. Poza powyższym G. G. wskazała, iż biorąc pod uwagę jej okres pracy ([...] lat i [...] miesięcy), okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców ([...] lata) oraz [...]miesięczny okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych winna nabyć świadczenie przedemerytalnego. W odwołaniu wyraziła pogląd, iż decyzja Starosty K. rażąco narusza zapisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o rewaloryzacji emerytur i rent oraz o zasadach ustalania emerytur i rent a także rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28.02.1997r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania świadczeń określonych w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Instancja odwoławcza rozpatrując odwołanie zważyła co następuje
Według art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu obowiązującego od dnia 01.01.2002r. - świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej stosowny wiek czy staż pracy, ale z tym zastrzeżeniem, że świadczenie to nabywa się z dniem kolejnym po dniu dokonania rejestracji. Art. 371 ust. 1 stanowi bowiem, że: "prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy".
Z akt G. G. wynika bezspornie, że rejestracji dokonała ona w dniu [...]r. nabywając z dniem [...]r. prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Zasiłek wypłacany był nieprzerwanie do dnia [...]r. czyli przez okres 18 miesięcy a nie jak wskazuje skarżąca przez [...] miesięcy. Od dnia [...]r. G. G. figuruje w ewidencji osób bezrobotnych Powiatowego Urzędu Pracy w K. G. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku.
Wobec powyższego, uprawnienie do świadczenia przedemerytalnego może być ustalone dopiero po podjęciu przez skarżącą zatrudnienia, a następnie spełnieniu warunków wynikających z art. 37k, czyli:
- 1. spełnieniu warunków określonych w ustawie do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku - tj. w okresie 18 miesięcy poprzedzających rejestrację należy legitymować się okresem uprawniającym do zasiłku (zatrudnieniem) w wymiarze co najmniej 365 dni z wynagrodzeniem w kwocie co najmniej najniższego wynagrodzenia, następnie bądź
- 2. osiągnięcia wieku co najmniej 58 lat i posiadania 20 letniego okresu uprawniającego do emerytury, bądź
- 3. osiągnięcia wieku 50 lat, ale z tym zastrzeżeniem, że w ostatnim zakładzie pracy należy być zatrudnionym co najmniej 6 miesięcy, być zwolnionym z przyczyn dot. zakładu pracy i posiadać okres uprawniający do emerytury w wymiarze co najmniej 30 lat, bądź
- 4. posiadać okres uprawniający do emerytury w wymiarze co najmniej 35 lat, przy czym należy być zatrudnionym co najmniej 6 miesięcy w ostatnim zakładzie i być z niego zwolnionym z przyczyn dot. zakładu pracy,
- 5. ostatnią przesłanką pozwalająca na nabycie świadczenia przedemerytalnego jest wykazanie, że do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, kobieta posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lata, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29.12.1993r. o ochronie roszczeń pracowniczych.
Krajowy Urząd Pracy Departament Prawny w Warszawie w piśmie z dnia 15.01.2002r., nr OP.022/80/46/SS/2002 wskazał: "w obecnym brzmieniu ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, aby nabyć prawo do świadczenia przedemerytalnego warunki do jego uzyskania należy spełnić w dniu rejestracji", w kolejnym piśmie z dnia 21.01.2002r., nr OP.022/228/KK/02 potwierdził jednoznacznie ten pogląd.
Aby ubiegać się zatem o to świadczenie, trzeba wypracować staż uprawniający do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, a więc w okresie 18 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o świadczenie przedemerytalne przepracować 365 dni.
G. G. od [...]r. nie wykazała okresu zatrudnienia, a tym bardziej nie pozostawała w zatrudnieniu, tak aby wykazać, że legitymuje się okresem uprawniającym do zasiłku.
Mając na względzie wyżej opisany stan prawny, organ I instancji wydając w dniu [...]. decyzję o odmowie przyznania świadczenia przedemerytalnego od dnia [...]r. postąpił zgodnie z obowiązującym prawem. Organ II instancji wyjaśnia również, że nie dopatrzył się naruszenia norm prawnych obowiązujących w wyszczególnionych przez bezrobotną ustawach oraz rozporządzeniu.
Marginalnie organ II instancji przypomniał, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 20.12.2002r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty "prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu 31.12.2001 przysługuje bezrobotnym, którzy do dnia 12.01.2002r. spełnili warunki do ich nabycia".
Wobec powyższego, organ I instancji zapozna G. G. z dokładnym brzmieniem tego przepisu, a jeżeli bezrobotna złoży stosowny w tym zakresie wniosek, to rozpozna sprawę wydając decyzję administracyjną.
W skardze do sądu administracyjnego G. G. stwierdziła, że kwestionowana decyzja narusza prawo i argumentowała jak w postępowaniu odwoławczym.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej uchylenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjne zważył, co następuje
Zgodnie z niespornymi ustaleniami dokonanymi w postępowaniu administracyjnym G. G. zarejestrowała się w charakterze bezrobotnej w dniu [...]r., dokumentując staż pracy wynoszący [...] lat i [...] miesięcy. Na tej podstawie decyzją z dnia [...]r. uznano ją za osobę bezrobotną wraz z prawem do zasiłku na okres nieprzekraczający 18 miesięcy. Zasiłek dla bezrobotnych pobierała od dnia [...]r. do [...]r. wyczerpując maksymalny okres jego pobierania. Od [...]r. do wydania decyzji w sprawie posiadała status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku.
Należy zauważyć, że instytucję zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego wprowadzono do systemu przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, powołanej wyżej na podstawie art. 1 pkt 32 ustawy z 6 grudnia 1996r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o zmianie niektórych ustaw /Dz.U. nr 147, poz. 687/, z mocą od dnia 1 stycznia 1997r. Wcześniej funkcjonowało pojęcie tzw. zasiłku do czasu uzyskania uprawnień emerytalnych /art. 25 ust. 4 ustawy/.
Wskazana wyżej nowelizacja ustawy o zatrudnieniu z dnia 6 grudnia 1996r. stanowiła, że nowowprowadzone prawo do zasiłku przedemerytalnego i świadczenia przedemerytalnego przysługiwało osobom spełniającym warunki do jego przyznania, jeżeli:
- 1) zarejestrowane zostały w rejonowym urzędzie pracy po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy,
- 2) w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy uprawnione były do zasiłku do czasu uzyskania uprawnień emerytalnych /art. 8 ust. 6/.
Z akt sprawy w niesporny sposób wynika, że skarżąca została zarejestrowana w urzędzie pracy przed dniem [...]r., a także, że w dniu wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej z 1996r. nie była uprawniona do zasiłku do czasu uzyskania uprawnień emerytalnych. Informacyjnie należy wskazać, świadczenie przedemerytalne przysługiwało wówczas osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli:
- 1) osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, lub
- 2) w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ukończyła 55 lat kobieta i 60 lat mężczyzna oraz posiada okres uprawniający do emerytury, lub
- 3) do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn.
Powyższe oznacza, że G. G. /urodzona [...]r./ w dniu wejścia w życie przepisów o świadczeniach przedemerytalnych nie spełniała normatywnie określonych przesłanek uzyskania tego świadczenia, zaś ustawa nowelizacyjna z 6 grudnia 1996r. nie przewidywała innych niż wskazane warunków pozwalających rozciągnąć jej rozwiązania na sytuacje powstałe przed jej wejściem w życie. Należy przy tym dodać, że również i późniejsze wielokrotne nowelizacje przepisów ustawy /m.in. w części dotyczącej zasiłków i świadczeń przedemerytalnych/ nie zawierały regulacji pozwalającej odnieść wprowadzane rozwiązania do sytuacji skarżącej, zarówno w dniu rejestracji dokonanej w [...]r., jak i w okresie posiadania statusu osoby bezrobotnej.
Zdaniem Sądu, organ prawidłowo zastosował wobec skarżącej przepisy ustawy określające warunki uzyskania świadczenia przedemerytalnego w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania decyzji ostatecznej w sprawie. Koniecznym wymogiem przyznania tego świadczenia - poza spełnieniem jednego ze szczegółowo określonych w art. 37 k ust. 1 ustawy warunków jest to, by warunki te zostały spełnione w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego w urzędzie pracy. Wynika to wprost z treści art. 37 1 ust. 1 "1" ustawy, który stanowi, że prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Prawo do świadczenia przedemerytalnego ustala się na wniosek tej osoby.
W nadal aktualnej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2002r. OPS 14/01, ONSA 2002r. nr 4, poz. 133 /po uwzględnieniu pewnych zmian terminologicznych wprowadzanych nowelizacjami ustawy/ wyjaśniono, że przepis art. 37 l ust. 1 ustawy tworzy zamkniętą całość, a jego istotę stanowią słowa "spełniła warunki do ich nabycia". Używając tych określeń w czasie przeszłym dokonanym i odsyłając do wniosku złożonego przez osobę, która ubiega się o prawo do świadczenia przedemerytalnego, ustawodawca podkreślił, że decydujące znaczenie ma "spełnienie" ustawowych warunków w dniu rejestracji /bez względu na czas złożenia wniosku/. Jeśli warunki te zostały spełnione, od woli zainteresowanego zależy złożenie wniosku o zasiłek przedemerytalny lub świadczenie przedemerytalne. Wniosek taki uprawniony może złożyć zarówno w dniu rejestracji, w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych, jak i po upływie okresu jego pobierania, gdyż już w dniu rejestracji warunki do uzyskania jednego z tych świadczeń "spełnił". W dniu złożenia wniosku jednak powinien spełniać określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego.
Skoro prawo do świadczenia przedemerytalnego ustala się na wniosek danej osoby, przy czym w stanie prawnym obowiązującym w dniu składania wniosku brak jest przepisu pozwalającego obejmować nim stosunki prawne powstałe przed jego wejściem w życie /rejestrację dokonaną w [...]r./ to do oceny sytuacji wynikłej ze złożonego wniosku należy stosować przepisy obowiązujące w czasie postępowania decyzyjnego. Przepis art.37 k nakazuje m.in. ocenę spełnienia przez wnioskodawcę warunków do uzyskania statusu bezrobotnego oraz posiadania prawa do zasiłku /zgodnie z wymaganiami ustawy w czasie podejmowania decyzji/, zatem ocena ta siłą rzeczy - musi łączyć się z rejestracją dokonaną po ustaniu podjętej wcześniej i ustawowo uznanej formy aktywności zawodowej. Organ prawidłowo ocenił, że po stronie skarżącej nie zostały spełnione w ustawie warunki przyznania żądanego świadczenia. Konstrukcja ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jest bowiem taka, że - co zasady - łączy ona powstanie prawa do określonych świadczeń i uprawnień z okresem aktywności zawodowej i okresem zasiłkowym, a nie z okresem posiadania statusu osoby bezrobotnej.
W tej sytuacji Sąd nie podzielił argumentacji przemawiającej, zdaniem skarżącej za jej prawem do świadczenia przedemerytalnego, gdyż z wyłożonych względów nie znajduje ona podstaw w obowiązującym prawie. W sprawie nie uchybiono także przepisom rozporządzenia MP.PS z 1997 w sprawie zasad przyznawania świadczeń....
Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.