Uzasadnienie
Uchwałą nr XIX/63/2000 z dnia 20 kwietnia 2000 r. Rada Gminy, na podstawie przepisu art. 18 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /t.j. Dz.U. 1996 nr 13 poz. 74 ze zm./ i par. 27 załącznika do uchwały nr XIX/127/96 Rady Gminy z dnia 21 czerwca 1996 r. w sprawie statutu sołectwa L., przekazała sołectwu L. do korzystania stanowiącą mienie gminy działkę nr 303 wraz z posadowionym na niej budynkiem /par. 1 uchwały/.
W par. 2 przedmiotowej uchwały Rada Gminy wskazała, iż zasady korzystania ze składników mienia komunalnego, o których mowa w par. 1, określa statut gminy oraz statut sołectwa L. W par. 3 postanowiła, iż Zarząd Gminy przekaże sołectwu składniki mienia, o których jest mowa w par. 1, w formie protokołu zdawczo-odbiorczego określającego stan przekazywanej nieruchomości. Rada Gminy w par. 4 przedmiotowej uchwały powierzyła jej wykonanie Zarządowi Gminy i sołectwu L. Skargę na tę uchwałę wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewoda, zarzucając, co następuje:
Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 7 ustawy o samorządzie gminnym do wyłącznej właściwości rady gminy należy ustalanie zakresu działania jednostek pomocniczych, zasad przekazywania im składników mienia do korzystania oraz zasad przekazywania środków budżetowych na realizację zadań przez te jednostki.
Przepis par. 27 statutu sołectwa L. stanowi, iż "sołectwo zarządza i korzysta ze skomunalizowanego mienia gminnego przekazanego w drodze odrębnej uchwały rady gminy oraz rozporządza dochodami z tego źródła na zasadach, o których mowa w niniejszym rozdziale".
Natomiast par. 49 ust. 3 Statutu Gminy stanowi, że rada odrębną uchwałą może przekazać sołectwu wyodrębnioną część mienia komunalnego, którym sołectwo zarządza, korzysta z niej oraz rozporządza pochodzącymi z niej określonymi dochodami na cele określone uchwałą zebrania wiejskiego.
Przepis art. 18 ust. 2 pkt 7 ustawy o samorządzie gminnym w sposób niebudzący wątpliwości określa wyłączną kompetencję rady gminy do ustalenia zasad przekazywania składników mienia gminnego do korzystania przez jednostki pomocnicze. Oznacza to, że rada gminy jest władna wyłącznie do określenia zasad, według których zarząd gminy będzie przekazywał składniki mienia do korzystania przez sołectwa.
Podkreślenia wymaga fakt, iż do wyłącznej kompetencji zarządu należy przekazywanie składników mienia do korzystania. Rada gminy ustala tylko i wyłącznie zasady takiego przekazania.
Należy zauważyć, iż zarząd nie musi uzyskiwać zgody rady, w razie braku zasad ustalonych przez radę gminy, na przekazanie składników mienia gminnego dla jednostek pomocniczych gminy.
Pogląd organu nadzoru znajduje potwierdzenie w literaturze przedmiotu /np. Antoni Agopszowicz, Zyta Gilowska, Komentarz do ustawy o gminnym samorządzie terytorialnym, Warszawa 1999/.
Zdaniem organu nadzoru powołane w podstawie prawnej przedmiotowej uchwały Rady Gminy przepisy statutu sołectwa L., jak również Statutu Gminy nie mają charakteru zasad, o których jest mowa w art. 18 ust. 2 pkt 7 ustawy o samorządzie gminnym. Stanowią one jedynie, iż sołectwo korzysta i zarządza składnikami mienia przekazanymi przez radę gminy. Nie określają natomiast zasad, według których ma się odbywać przekazywanie składników mienia gminnego jednostkom pomocniczym gminy.
Ponadto należy zauważyć, że wskazane w podstawie prawnej przedmiotowej uchwały zapisy zarówno statutu sołectwa, jak i statutu Gminy pozostają w oczywistej sprzeczności z postanowieniami ustawy o samorządzie gminnym.
Z tych też powodów, zdaniem organu nadzoru, przedmiotowa uchwała Rady Gminy została podjęta z istotnym naruszeniem art. 18 ust. 2 pkt 7 ustawy o samorządzie gminnym, w związku z czym organ wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Zaskarżona uchwała została oparta na przepisach statutu sołectwa i art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. "a" ustawy o samorządzie. Aktualnie są prowadzone prace nad uchwaleniem zasad, o których mowa w art. 18 ust. 2 pkt 7 tejże ustawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. W art. 23 powołanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym nie zostały określone rodzaje naruszenia prawa w uchwale organu gminy, które dają podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały. Według bowiem art. 23 "Sąd uwzględniając skargę na uchwałę organu gminy lub związku gmin lub na akt prawa miejscowego stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części". Do oceny Sądu będzie należało ustalenie, jakie naruszenie prawa jest podstawą stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy, przy czym przy rozpoznaniu skargi Sąd nie jest związany granicami skargi /art. 31 powołanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym/. Do naruszeń prawa, które sąd uwzględnia, rozpoznając skargę, należy zaliczyć przepisy wyznaczające kompetencje do podjęcia uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, które są zawarte w przepisach prawa ustrojowego i przepisach prawa materialnego, zgodność z prawem treści uchwały ocenianej na podstawie przepisów prawa ustrojowego i przepisów prawa materialnego oraz zachowania przepisów regulujących procedurę podjęcia uchwały i wejścia jej w życie. Przepisy te są zawarte w ustawach oraz w statutach gmin. Niezgodna z prawem jest zatem uchwała organu gminy podjęta z naruszeniem przepisów ustawy lub wbrew przepisom statutu.
Rozpatrując stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy, Sąd sprawujący, zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, kontrolę pod względem zgodności z prawem wydanej uchwały rady gminy uznał, że skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 7 ustawy o samorządzie gminnym do wyłącznej właściwości rady gminy należy: ustalanie zakresu działania jednostek pomocniczych, zasad przekazywania im składników mienia do korzystania oraz zasad przekazywania środków budżetowych na realizację zadań przez te jednostki. Gdy mowa jest o zasadach, należy mieć na względzie podstawowe reguły postępowania obowiązujące w określonej dziedzinie. Natomiast według art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy do zadań zarządu należy w szczególności gospodarowanie mieniem komunalnym. Zarząd nie musi zatem uzyskiwać zgody rady, w razie braku zasad ustalonych przez radę gminy, na przekazanie składników mienia gminnego dla jednostek pomocniczych gminy. W niniejszej sprawie doszło zatem do naruszenia przez radę kompetencji ustawowych, które należą do zarządu. Naruszenie tej kompetencji ustawowej stanowi istotne naruszenie prawa.
Nie można podzielić stanowiska strony przeciwnej, która upatruje tych zasad przekazywania mienia w statucie sołectwa, albowiem te postanowienia pozostają w sprzeczności z ustawą i nie mają takiego charakteru, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 7. Zasady statutu sołectwa nie mogą zmieniać zakresu ustawowych kompetencji organów gminy.
Nie zasługuje także na uwzględnienie powoływanie się strony przeciwnej w odpowiedzi na skargę na kompetencję z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. "a" ustawy o samorządzie gminnym, gdyż przepis ten dotyczy innego zakresu gospodarowania mieniem gminy, aniżeli przekazywanie tego mienia jednostkom pomocniczym.
W tej sytuacji, uznając skargę za zasadną, Sąd na podstawie art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym stwierdził niezgodność zaskarżonej uchwały z prawem.