Uzasadnienie
Po wszczęciu ponownego postępowania w sprawie pozwolenia na budowę skarżący inwestorzy powiadomili Starostę Ś., że rozpoczynają rozbudowę bez pozwolenia, gdyż sprzeciw współwłaścicieli działki wynika z ich złośliwości, a skarżący muszą zapewnić dzieciom godne warunki zamieszkania i rozwoju. W związku z tym Starosta decyzją zgłosił sprzeciw, a następnie umorzył postępowanie w sprawie wydania nowej decyzji o pozwoleniu na rozbudowę.
Po wszczęciu postępowania przez organ nadzoru budowlanego skarżący złożyli oświadczenie, w którym przyznali samowolne rozpoczęcie rozbudowy, gdyż wobec nieludzkiej i bezdusznej postawy sąsiadów nie mogli dłużej czekać, zaś dalsze zamieszkiwanie w zagrzybionym mieszkaniu zagrażało zdrowiu dzieci, a ponadto skarżący zostali zobowiązani przez bank do zainwestowania kredytu budowlanego.
Postanowieniem z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ś.Ś. a podstawie art. 48 ust. 2 prawa budowlanego wstrzymał rozbudowę i nałożył na skarżących obowiązek przedstawienia w terminie 30 dni zaświadczenia o zgodności obiektu z ustaleniami planu miejscowego, projektu budowlanego, oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością i inwentaryzacji robót z ich oceną techniczną.
Decyzją z dnia [...] organ na podstawie art. 48 ust. 1 prawa budowlanego nakazał skarżącym rozbiórkę dobudowy polegającej na samowolnym wykonaniu ław i ścian fundamentowych oraz podłoża betonowego pod posadzki. W uzasadnieniu organ przytoczył ustalenia wynikające z wizji lokalnej o rozpoczęciu rozbudowy bez pozwolenia i opisał dotychczas wykonane roboty. Inwestorom doręczono postanowienie w dniu [...]i do tej pory nie wykonali nałożonych obowiązków.
W odwołaniu od decyzji skarżący przyznali niewykonanie obowiązków, gdyż nie mieli pieniędzy na opinię o zgodności budowy ze sztuką budowlaną, nie złożyli oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, skoro nie zakończyło się postępowanie o zniesienie współwłasności nieruchomości, chociaż sąd przyznał im tę część działki do wyłącznego użytkowania, zaś projekt budowlany i opinie dot. zagospodarowania przestrzennego organ powinien sam uzyskać od organu architektoniczno-budowlanego. Zarzucili, że organ nie przeprowadził dowodu z ekspertyzy mykologiczno-budowlanej dla zrozumienia motywów postępowania inwestorów oraz z dokumentacji medycznej ich dzieci.
Skarżący z tych względów ocenili własne postępowanie słuszne, gdyż zmuszeni zostali do rozpoczęcia rozbudowy. Uprzednio uzyskali pozwolenie na rozbudowę, jednak zostało ono cofnięte wobec nieżyczliwej postawy sąsiadów. W dołączonej do odwołania skardze skarżący opisali szczegółowo okoliczności nabycia nieruchomości i dotychczasowe starania o rozbudowę mieszkania oraz stan stosunków sąsiedzkich, co ich zdaniem uzasadnia w tym przypadku odstąpienie od prawa kodeksowego i załatwienie sprawy zgodnie interesem społecznym, dobrymi obyczajami, moralnością oraz dobrem dzieci jako wartością najwyższą. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ opisał przebieg dotychczasowego postępowania oraz omówił normy wynikające z art. 48 prawa budowlanego, Nie było możliwe uwzględnienie stanu rodzinnego, zdrowotnego lub majątkowego inwestorów ani innych szczególnych okoliczności nie przewidzianych w obowiązującym prawie.
W skardze do sądu administracyjnego skarżący ponownie wyjaśnili, że działali w celu przeprowadzenia remontu kapitalnego dotychczasowego mieszkania, do czego niezbędne było dobudowanie nowych pomieszczeń, w których mogliby zamieszkać na czas remontu. Skarżący powtórzyli dotychczasowe twierdzenia i zarzuty, wskazujące ich zdaniem na istnienie stanu wyższej konieczności, skoro rozpoczęli samowolną rozbudowę dla ratowania zdrowia dzieci. Dlatego nie zasłużyli na karę w postaci opłaty legalizacyjnej lub nakazu rozbiórki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Postępowanie organów nadzoru budowlanego w nin. sprawie było w pełni zgodne z wymaganiami wynikającymi z kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016), zaś wydane decyzje nie naruszały art. 48 prawa budowlanego w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 27 marca 2003r. (Dz. U. Nr 80, poz. 718). Jak niewadliwie ustalono, rozpoczęta samowolnie przez skarżących budowa była zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie naruszała przepisów w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, co uzasadniało wydanie stosownego postanowienia. Nie ulegało wątpliwości, że skarżący nie spełnili obowiązków nałożonych w sposób prawidłowy tym postanowieniem, co uzasadniało wydanie nakazu rozbiórki.
Skarżący wielokrotnie w toku postępowania administracyjnego i sądowego potwierdzali zaistnienie faktów uzasadniających zastosowanie przez organ nadzoru budowlanego przepisu art. 48 prawa budowlanego oraz nie zarzucili naruszenia prawa w wyniku wydania postanowienia i decyzji.
Skarżący natomiast szeroko przedstawiali względy pozaprawne, usprawiedliwiające ich zdaniem dopuszczenie się przestępstwa z art. 90 prawa budowlanego, a przez to uzasadniające wyjątkowe odstąpienie od stosowania art. 48.
Była to argumentacja bezzasadna, bowiem istnienie lub brak przesłanek do odpowiedzialności karnej było obojętne przy stosowaniu art. 48 prawa budowlanego. O ile było zrozumiałe, że na czas remontu kapitalnego skarżący powinni wyprowadzić się z mieszkania, to wbrew ich twierdzeniom nie byli wcale przez to zmuszeni do samowolnej rozbudowy mieszkania, gdyż mogli przeprowadzić się do innego mieszkania. Jak trafnie podkreślił organ, w postępowaniu dotyczącym stosowania art. 48 nie były istotne żadne okoliczności nie mające znaczenia przy stosowaniu art. 48, przykładowo twierdzone uchybienia organu architektoniczno-budowlanego lub wywołane niewłaściwą eksploatacją mieszkania skarżących zagrzybienie i związane z nim następstwa dla zdrowia dzieci. O ile prawo dopuszcza niekiedy usprawiedliwienie samowoli, to nie pozwala na tolerowanie niewykonania postanowienia nakładającego na sprawcę określone obowiązki.
Skarżący, jak wynika z ich twierdzeń, w sposób świadomy i obiektywnie nieusprawiedliwiony nie wykonali nałożonych obowiązków. Nie było naruszeniem procedury nie odniesienie się organu do dowodów dotyczących okoliczności pozaprawnych. Normy pozaprawne mogą modyfikować sposób stosowania prawa, o ile samo prawo do nich odsyła, co z reguły ma miejsce w prawie prywatnym. Wobec oczywistej, także dla stron, cechy legalności zaskarżonej decyzji iż godnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji.