Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200 zł skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie jej z kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, dwoma synami, synową i trójką wnucząt; ona i jej mąż mają orzeczoną II grupę inwalidztwa i wymagają kosztownej rehabilitacji, a utrzymują się ze świadczeń emerytalnych i z alimentów wypłacanych jej przez męża- łącznie 1.746 zł. Wśród posiadanych składników majątkowych skarżąca: wymieniła dom o pow. 180 m2 i nieruchomość rolną (ok. 1,6 ha przelicz.), wskazując przy tym, że gospodarstwa rolnego nie prowadzi. Dodała, że ponosi następujące wydatki: opłata za energię elektryczną- 629, 62 zł; za gaz- 70 zł; za telefon- 55, 04 zł; za wywóz śmieci- 28 zł; ubezpieczenie OC- 279 zł; koszt kawy- 50 zł i papierosów- 264 zł; koszt rehabilitacji na basenie- 248 zł; zakup okularów- 198 zł; koszt lekarstw- 207,83 zł; podatek rolny- 59 zł.
We wniosku złożonym w dniu 20 kwietnia 2015 r. na urzędowym formularzu wnioskodawczyni wyjaśniła, że nie korzysta z pomocy społecznej, zajęcie komornicze ich świadczeń emerytalnych kończy się za trzy lata, a kwotę 460 zł założyła za dzieci aby nie odłączali im energii elektrycznej.
Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.jedn. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.).
W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jedynego kosztu sądowego na obecnym etapie postępowania- jakim jest wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł. W ocenie Sądu skarżąca na ten cel posiadała (i nadal posiada) odpowiednie środki (wpływy na jej rachunek bankowy) oraz osoby, od których takie środki ewentualnie powinna otrzymać (mąż, synowie). Zauważyć należy, iż skarżąca przedstawia we wniosku okoliczności wybiórczo (eksponuje zasadniczo tylko te, które mają wskazywać na jej złą sytuację materialną) i zauważalne są sprzeczności w jej oświadczeniach. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie – mimo wezwania- wnioskodawczyni nie wyjaśniła i nie udokumentowała wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową, np. nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu (choćby dorywczego) uzyskiwanego przez inne osoby prowadzące z nią gospodarstwo domowe (np. synowie, synowa, wnuk); nie przedłożyła wyciągów z posiadanych rachunków za okres dwóch miesięcy tylko za jeden miesiąc; nie określiła wartości posiadanych przez siebie ruchomości; nie wyjaśniła w jakiej wysokości pozostali mieszkańcy nieruchomości (np. synowie, synowa, wnuki) uczestniczą w pokrywaniu kosztów utrzymania nieruchomości, a jeśli tego nie robią to dlaczego; nie wskazała dlaczego nie sprzedaje posiadanych nieruchomości rolnych; nie wyjaśniła dlaczego nie wskazuje wśród źródeł dochodu czynszu za ekspozycję na swoim gruncie tablicy reklamowej; nie określiła czy wysoka kwota miesięcznej opłaty za energię elektryczną związana jest z prowadzeniem na terenie jej nieruchomości działalności gospodarczej przez jej syna, jeśli tak- to dlaczego syn nie pokrywa tej opłaty w znaczącej części (z treści wniosku wynika, że jest wręcz przeciwnie- to skarżąca ponosi ten znaczący wydatek ale z drugiej strony nie wskazała, żeby czerpała zysk z prowadzonej przez jej syna działalności); nie wskazała, dlaczego jeśli przyznane od jej męża alimenty są za niskie (do jej potrzeb) nie występuje o ich podwyższenie i dlaczego jeśli rzeczywiście znajduje się (jak twierdzi) w stanie niedostatku- to na podstawie art. 128 w zw. z art. 133 § 2 i art. 87 KRiO- nie występuje do innych zobowiązanych do tego przez ustawę osób (np. synów, wnuka) o świadczenie alimentacyjne; nie określiła także jakie rzeczywiście ponosi miesięczne koszty związane z rehabilitacją na basenie.
Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, w tej sytuacji niezrozumiałe jest przekonanie skarżącej, iż pierwszeństwo przed kosztami sądowymi ma zakup np.: kawy, papierosów czy wydatki na rehabilitację. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącą kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie ona środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich).
W orzecznictwie podkreśla się wykluczenie możliwości zwolnienia od kosztów sądowych osoby, która dysponuje jakimkolwiek majątkiem, a szczególnie nieruchomym, który może przynosić pożytki, być zabezpieczeniem pożyczki lub podlegać obrotowi. Dodać należy, że skarżąca nie przedstawiła dowodu na to, że podjęła starania sprzedaży posiadanej (a niewykorzystywanej przez nią gospodarczo) nieruchomości rolnej.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.