Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...] Starosta W. zatwierdził budowlany i udzielił Zarządowi Spółki A Sp. z o. o. na budowę trzech domów mieszkalnych wolno stojących, zlokalizowanych na terenie projektowanego osiedla domów w zabudowie jednorodzinnej, położonych przy ul. M. w Sz. Z. Na podstawie opisanej wyżej decyzji inwestor przystąpił do wykonywania robót budowlanych.
W dniu [...] do Starosty W. wystąpili Państwo J. W. W. z wnioskiem o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie, uzasadniając swój wniosek argumentami przedstawionymi Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w W. we wniosku o wstrzymanie wykonywania robót budowlanych z dnia 6 września 2002 r. Argumentami uzasadniającymi zarówno wznowienie postępowania jak i wstrzymanie wykonywanych robót był - według wnioskodawców - sposób wykonywania prac ziemnych a w szczególności "zagrodzenie naturalnego spływu wody", poprzez m. in. "usypanie dwumetrowych zwałów ziemi w miejscu spływu wody z łąk do potoku" "wybudowanie budynków; podniesienie terenu i jego zagrodzenie", "wybudowanie drogi z płyt betonowych" i "usypanie sterty gruzu, mającego chronić budynki i drogę"
Organ I instancji pismem z dnia 24 września 2002 r. zawiadomił wnioskodawców, iż mogą zapoznać się z materiałem dowodowym sprawy oraz wnieść ewentualne uwagi do sprawy. W dniu 2 października 2002 r. do Starostwa W. zgłosili się J. i W. W., którzy zostali zapoznani przez Naczelnika Wydziału Administracji Architektoniczno-Budowlanej z procedurą oraz z zebranymi dowodami w przedmiotowej sprawie. Pan W. W. wniósł do sprawy dodatkowo, że podczas realizacji inwestycji nastąpiło uszkodzenie kanalizacji sanitarnej co powoduje, iż podczas opadów deszczu zalewane są pomieszczenia kotłowni budynku oraz wskazał, że od czerwca 2002 r. studzienka wodomierzowa, znajdująca się parterze budynku położonego przy ul. M. [...] w Sz. Z., jest penetrowana wodą gruntową.
Starosta Wałbrzyski po ocenie okoliczności sprawy, na podstawie analizy całego materiału dowodowego, decyzją z dnia [...] (nr[...]) odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę trzech domów mieszkalnych przy ul. M., w Sz. Z. W obszernym uzasadnieniu wywiódł, iż wnioskodawcy nie posiadają przymiotu strony postępowania administracyjnego oraz, że w niniejszej sytuacji nie zachodzi żadna z ośmiu przesłanek wymienionych w przepisie art. 145 Kodeksu postępowania administracyjnego uzasadniająca konieczność wznowienia postępowania administracyjnego.
Od decyzji tej do Wojewody odwołali się wnioskodawcy - Państwo J. i W. W. oraz Pani M. M., podnosząc, iż organ I instancji bezzasadnie przyjął, iż nie są stronami postępowania administracyjnego. Jako uzasadnienie swego odmiennego stanowiska podali, iż zarówno podczas postępowania związanego z wydaniem decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu jak i postępowania zakończonej pozwoleniem na budowę otrzymywali korespondencję w tej sprawie, więc byli stronami tych postępowań.
Organ I instancji nie znalazł jednak podstaw do uchylenia lub zmiany swojej decyzji i w trybie art. 133 Kodeksu postępowania administracyjnego przesłał odwołanie do rozstrzygnięcia organowi odwoławczemu.
Rozpatrując to odwołanie Wojewoda D. wskazał, że z normy prawnej wyrażonej w art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, iż decyzje od których nie służy odwołanie są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, wznowienie postępowania może nastąpić tylko na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Z postanowień tegoż Kodeksu wynika, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznowienie postępowania może mieć miejsce jedynie w przypadkach w określonych w art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle 147 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, że wznowienie postępowania może nastąpić z urzędu lub na wniosek strony. Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 4 KPA jednym z powodów wznowienia postępowania jest sytuacja, e której strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu ale w takim przypadku wznowienie postępowania następuje tylko na żądanie strony.
Podanie się do organu, który wydał w sprawie decyzję jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie zachodzą zarówno przedmiotowe i podmiotowe przesłanki uzasadniające odmowy wznowienia postępowania.
Brak przesłanki podmiotowej, zdaniem organu odwoławczego, związany jest z faktem, iż wnoszący o wznowienie postępowania - Państwo J. i W. W. nie posiadają przymiotu strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Strona tego postępowania jest jedynie M. M. - współwłaścicielka nieruchomości bezpośrednio graniczącej z działką, na której jest realizowana inwestycja. M. M. jednak nie występowała do organu I instancji o wznowienie postępowania - lecz jedynie lokatorzy tej nieruchomości - Państwo J. i W. W. Przesłanka przedmiotowa dotyczy zaistnienia, zdaniem J. i W. W. nowych okoliczności w sprawie. Zakres okoliczności wskazanych przez wnioskodawców dotyczy jednak etapu prowadzenia robót na podstawie uzyskanej już decyzji o pozwoleniu na budowę, który podlega wyłącznie kontroli organu nadzoru budowlanego.
Organ odwoławczy wskazał ponadto, że w aktach organu I instancji znajduje się notatka służbowa z dnia 2 października 2002 r., w której W. W. oświadczył, iż od czerwca 2002 r. "studzienka wodomierzowa znajdująca się na parterze budynku położonego przy ul. M. 12A w Sz. Z. jest penetrowana wodą gruntową". Oznacza to, iż miesiąc czerwiec 2002 r. należałoby przyjąć jako datę, w której strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania i od tego momentu należałoby liczyć tarnin na wniesienie ewentualnego wniosku o wznowienie postępowania.
Podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w dniu 9 września 2002 r. - tak wiec po upływie terminu określonego w art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie należy zauważyć, iż M. M. - jako stronie postępowania - została doręczona decyzja o udzieleniu pozwolenia na budowę odnośnie przedmiotowej inwestycji.
W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że ponieważ w niniejszej sprawie nie zachodziła żadna z przesłanek wymienionych w przepisie art.145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego uzasadniająca wznowienie postępowania administracyjnego, ani też nie został spełniony żaden z warunków umożliwiający wznowienie postępowania, gdyż powody wskazane przez wnioskodawców nie stanowią nowych faktów w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego - zasadne było utrzymał w mocy decyzji Starosty W. z dnia [...].
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. M. oraz J. i W. W. podtrzymali swe stanowisko zawarte we wniosku o wznowieniu postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę. Kwestionują oni stanowisko organu odwoławczego jakoby J. i W. W. nie posiadali przymiotu strony i wskazują, że J. W. jest właścicielka połowy nieruchomości położonej w Sz. Z. przy ul. M. [...], a W. W. jest jej mężem i w ich małżeństwie obowiązuje ustrój wspólności majątkowej. Z kolei M. M. jest matką J. W. Tak więc, zdaniem skarżących, nie ulega wątpliwości, że M. M. i J. W., jako współwłaścicielki nieruchomości bezpośrednio graniczącej z działką na której ma być realizowana przedmiotowa inwestycja spełniają przesłankę podmiotową do domagania się wznowienia postępowania.
Skarżący kwestionują również stanowisko organu odwoławczego jakoby w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki przedmiotowe przemawiające za wznowieniem postępowania. Wskazują, iż od początku postępowania mającego na celu wydanie pozwolenie na budowę inwestorom sygnalizowali Urzędowi Miejskiemu w Sz. Z. o zagrożeniu, które może spowodować realizacja kwestionowanej inwestycji, związanym z podnoszeniem terenu znajdującego się za ich posesją, co spowodować może zalewania należącej doń nieruchomości.. Nie spotkało się to z żądną reakcją organów administracji publicznej. O tym, że obawy skarżących były uzasadnione świadczy fakt, że w nocy z dnia 31 sierpnia na 1 września 2002 r. doszło do zalania ich nieruchomości. Zdaniem skarżących to od tej właśnie daty liczyć należałoby termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, gdyż dopiero od tego momentu skarżący
Sygnatura akt II SA/Wr 17/03 przekonali się, że naruszenie struktury gruntów sąsiednich spowodowało podniesienie poziomu wód gruntowych, które niszczą zabudowania należące do skarżących.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do dyspozycji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawach tych stosuje się jedynie dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych (art. 97 § 2).
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), a także na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego.
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą
Sygnatura akt II SA/Wr 17/03 wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Z kolei art. 147 § 1 przywoływanej wyżej ustawy procesowej upoważnia Sąd, który uwzględnia skargę na uchwałę lub akt, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeśli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Zaskarżona decyzja Wojewody D. nie może pozostać w obrocie prawnym, jako że została wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych.
Warunkiem bowiem prawidłowego rozstrzygnięcia każdej sprawy administracyjnej jest, zgodnie z dyspozycją przepisów art. 7 i 77 KPA, podjęcie przez organy administracji publicznej niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; w szczególności zebranie w sposób wyczerpujący i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Sąd pragnie podkreślić, iż dopiero pełne zebranie i wszechstronne rozpatrzenie całego materiału dowodowego może stać się podstawą do wydania poprawnego rozstrzygnięcia.
W rozpatrywanej sprawie istotną okolicznością dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia, jest kwestia właściwej kwalifikacji sytuacji procesowej skarżących. Organy rozstrzygające przyjęły, iż stroną ewentualnego postępowania wznowieniowego mogłaby być jedynie M. M. - współwłaścicielka nieruchomości bezpośrednio graniczącej z działką, na której jest realizowana inwestycja. M. M. jednak nie występowała do organu I instancji o wznowienie postępowania - lecz jedynie lokatorzy tej nieruchomości - Państwo J. i W. W. Skarżący wskazują jednak, że J. W. jest właścicielką połowy nieruchomości położonej w Sz. Z. przy ul. M. [...], a W. W. jest jej mężem i w ich małżeństwie obowiązuje ustrój wspólności majątkowej.
Z kolei M. M. jest matką J. W. Tak więc, zdaniem skarżących, nie ulega wątpliwości, że M. M. i J. W., jako współwłaścicielki nieruchomości bezpośrednio graniczącej z działką na której ma być realizowana przedmiotowa inwestycja spełniają przesłankę podmiotową do domagania się wznowienia postępowania.
Organy rozstrzygające winny były tę istotną dla toku postępowania okoliczność wyjaśnić i zażądać aktualnego odpisu z księgi wieczystej, jako że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U z 2001 r., nr 124, poz. 1361 ze zm.) księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Z zapisów zawartych w księgach wieczystych płynie istotne domniemanie prawne, sformułowane w art. 3 powoływanej ustawy, zgodnie z którym domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone nie istnieje.
Dlatego tez przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Wojewoda D. winien w niezbędnym zakresie uzupełnić materiał dowodowy i należycie go zinterpretować i dopiero na tej podstawie wydać stosowne rozstrzygnięcie.
W konkluzji Sąd uznał, że sądowa kontrola zaskarżonej decyzji pozwoliła stwierdzić, iż zaskarżona decyzja nie może ostać się w obrocie prawnym i dlatego też - stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - należało orzec, jak w sentencji wyroku.
Podstawę orzeczenia o kosztach postępowania stanowi art. 200, zaś rozstrzygnięcie zawarte w punkcie III wyroku znajduje umocowanie w art. 152 tejże ustawy.