Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. umorzył postępowanie administracyjne z wniosku J. M. o przyznanie uprawnień kombatanckich. Jako podstawę prawną wskazał przepis art. art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 142 z 1997 r., poz. 950 ze zm.), podając w uzasadnieniu, iż w postępowaniu administracyjnym wszczętym trybie art. 61 § 1 i 3 k.p.a. na żądanie strony, w Kierownik Urzędu związany jest przesłanką określoną w art. 22 ust. 3 powołanej ustawy o kombatantach, która stanowi, że wnioski o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1-4, z zastrzeżeniem ust. 4, mogą być kierowane (...) do dnia 31 grudnia 1998 r. przez osoby zamieszkałe na stałe w Polsce, a do dnia 31 grudnia 1999 r. przez osoby zamieszkałe poza granicami Polski.
Wyznaczony dla stron ustawowy termin jest terminem prawa materialnego, w związku z czym nie ma zastosowania instytucja przywrócenia terminu. Jego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności procesowej podjętej przez stronę, a wszczęte postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. M. wniósł o przychylne rozpatrzenie złożonego wcześniej wniosku, wyjaśniając, że dopiero w rozporządzeniu Rady Ministrów z 20 września 2001 r., określającym obozy pracy i miejsca odosobnienia, został po raz pierwszy wymieniony obóz Garbarnia - Gniezno., co stanowiło podstawę do uzyskania zaświadczenia przez jego mamę i na tej podstawie zostało wydane przez Archiwum Państwowe w Ł. zaświadczenie z dnia 13 grudnia 2001 r. Podał, że powodem zwłoki był dodatkowo okres świąteczny, wyjazd służbowy oraz przyjmowanie interesantów w Stowarzyszeniu Kombatantów tylko w jednym dniu tygodnia.
Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. utrzymał w mocy decyzją własną z dnia [...], podając, że wniosek złożony został po terminie określonym w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i dodatkowo podkreślił, że przewidziane przez tę ustawę wyjątki nie dotyczą tytułu wnioskowanego przez J. M. Na powyższą decyzję skargę złożył J. M., wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem i podnosząc, że do dnia wejścia w życie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. obóz przesiedleńczy w Gnieźnie. nie był uznawany za miejsce odosobnienia uprawniające do uzyskania uprawnień z ustawy o kombatantach, stąd brak było uzasadnienia do występowania z wnioskiem, gdyż wniosek taki byłby z góry skazany na odmowę. Niezwłocznie po uzyskaniu informacji o obowiązywaniu nowego przepisu jego matka wystąpiła o wydanie zaświadczenia i po jego uzyskaniu możliwe stało się wystąpienie do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i dodatkowo podając, iż w przedmiotowej sprawie wniosek został złożony w dniu 1 lutego 2002 r., a zatem bez zachowania ustawowego terminu, który nie podlega przywróceniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
na wstępie odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż podniesione przez skarżącego. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji, badając prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Wskazać trzeba także, iż przepisem art. 82 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz. 643) wprowadzono do Kodeksu postępowania administracyjnego przepis art. 145a stanowiący, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (§ 1) oraz że skargę w takiej sytuacji wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2). Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy sąd ten stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
W świetle powyższego należy przyjąć, iż jest zasadą, że sąd administracyjny, oceniając legalność zaskarżonego aktu, rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jednak jest zobowiązany uwzględnić również orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, jakie zapadło już po dacie wydania zaskarżonej decyzji, i – skoro stosownie do powołanego wyżej przepisu jedną z przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego przesłanek jest orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności podstawy prawnej tej decyzji - uchylić zaskarżoną decyzję.
W przedmiotowej sprawie materialnoprawną podstawą decyzji obydwu instancji był przepis art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371), zwanej dalej ustawą o kombatantach, określający terminy do składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich przez osoby zamieszkałe na stałe w Polsce i poza jej granicami odpowiednio do dnia 31 grudnia 1998 r. oraz 31 grudnia 1999 r.
W tym miejscu podać przyjdzie, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003 roku, sygn. akt SK 4/02 (Dz. U. Nr 72, poz. 658) uznał powołany wyżej przepis art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach za niezgodny z art. 2 i 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż przepis ten, wprowadzający termin ograniczający możliwość dochodzenia uprawnień kombatanckich, naruszył konstytucyjne wartości wyrażone w zasadach zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadę równości (OTK-A nr 4 z 2003 r., poz. 31). Wydanie przez Trybunał Konstytucyjny wyroku ogłoszonego niezwłocznie i bez określenia innej daty utraty mocy obowiązującej art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach oznacza co do zasady, iż przepis ten, stosownie do art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej utracił moc z dniem ogłoszenia tj. z dniem 29 kwietnia 2003 r., a w zakresie spraw załatwionych na jego podstawie nie może być uznany za właściwą podstawę prawną decyzji administracyjnych.
Skoro w rozpoznawanej sprawie występuje powoływana przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego, określona w art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego, zatem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Tak samo należało, w oparciu o art. 135 tej ustawy, orzec o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie zawarte w punktach 2 i 3 wyroku oparte jest o przepis art. 152 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271).