Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...]., Nr [...], wydanym po rozpatrzeniu zażalenia Z.M., Wojewoda D. utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...], Nr [...], w którym ten ostatni organ zawiesił - z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego - postępowanie prowadzone w sprawie wymeldowania T. K. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. S. [...] we W. Przyczynę zawieszenia stanowiło postępowanie wszczęte przez Prokuraturę Rejonową dla W.-Ś. wskutek zawiadomienia przez T. K., iż został on siłą wyrzucony z lokalu, z którego ma być wymeldowany. Wojewoda D. podzielił zapatrywanie organu pierwszej instancji, iż powstało zagadnienie wstępne, od rozstrzygnięcia którego zależeć będzie rozstrzygnięcie sprawy meldunkowej.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu Z. M. zakwestionowała zasadność zawieszenia postępowania. Wywodziła, że jest właścicielką lokalu, podczas gdy T. K. zamieszkiwał w nim jedynie jako mąż jej córki (sprawa rozwodowa w toku). Skarżąca przedstawiła też szczegółowo nieporozumienia rodzinne, których źródłem - w jej ocenie - był właśnie T. K. Po ostatnim incydencie, który miał miejsce w listopadzie 2001 r. jej zięć "więcej nie pokazał się" w spornym lokalu, w którym już nie mieszka. Podkreśliła, że odnosiła korespondencję T. K. na pocztę. Aktualnie - według jej wiedzy - korespondencja kierowana jest już obecnie na adres P. [...], pod którym zięć faktycznie przebywa u narzeczonej. Uwzględniając wszystkie przytoczone okoliczności, skarżąca poprosiła o wymeldowanie T. K. z jej mieszkania.
W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Ze względu na dokonaną reformę sądownictwa administracyjnego wymaga wyjaśnienia, że od dnia 1 stycznia 2004 r. skarga podlegała już rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako miejscowo i rzeczowo właściwy. Uwzględniając dyspozycję art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), Sąd zobowiązany był stosować przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), powoływanej w dalszych rozważaniach - w skrócie - jako p.s.a.
Należy w związku z tym podkreślić, że stosownie do art. 3 § 1 p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w tej ustawie, między innymi w art. 145 § 1 p.s.a.
W związku z wyartykułowaną w skardze prośbą godzi się również zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie Sąd był władny wyłącznie do dokonania oceny poprawności zawieszenia postępowania przez organy administracji obu instancji. W zakresie kompetencji Sądu nie mieściło się natomiast ferowanie merytorycznego orzeczenia o wymeldowaniu (bądź o odmowie wymeldowania) T. K. Dokonując oceny zaskarżonych postanowień, z uwzględnieniem postanowienia art. 134 § 1 p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, należy stwierdzić, iż w rozpoznawanym przypadku nie było podstaw do zawieszenia postępowania.
Po myśli art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., na który powołały się organy obu instancji, organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zdaniem składu orzekającego, w niniejszej sprawie nie występuje zależność, o której mowa w cytowanym przepisie. Przyjmuje się, że zawieszenie postępowania na tej podstawie jest dopuszczalne jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących przesłanek: a) postępowanie administracyjne jest w toku; b) rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania administracyjnego zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd; c) zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte (B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2000, s. 390-391).
Nie można negować, że w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione dwie spośród wymienionych przesłanek (pierwsza i ostatnia). Wbrew odmiennemu zapatrywaniu organów obu instancji, nie można jednak przyjąć, że rozstrzygnięcie o wymeldowaniu lub o odmowie wymeldowania T. K. i wydanie w tym zakresie niewadliwej decyzji jest niemożliwe bez zakończenia się postępowania wszczętego przez Prokuraturę Rejonową dla W.-Ś. wskutek zawiadomienia dokonanego przez zainteresowanego. Należy się bowiem zgodzić ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 10 sierpnia 1983 r. (I SA 481/83, PiP 1984, Nr 4, s. 147), zgodnie z którym w przepisie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. chodzi o sytuacje, gdy tzw. kwestia prejudycjalna jest wątpliwa i dla jej wyjaśnienia niezbędne jest przeprowadzenie innego postępowania przed właściwym do tego organem. Zagadnieniem, które wymaga wyjaśnienia w rozpoznawanym przypadku jest niewątpliwie kwestia dobrowolności opuszczenia lokalu przez T. K. Nie można jednak przyjąć, że dla wyjaśnienia tego zagadnienia niezbędne (konieczne) jest przeprowadzenie osobnego postępowania przez innym organem, którego wynik pozwoli dopiero na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie meldunkowej.
W ocenie Sądu, wynik postępowania przeprowadzonego przez organy ścigania może co najwyżej stanowić dodatkowy dowód, podlegający - wespół z innymi dowodami - swobodnej ocenie organów orzekających w sprawie meldunkowej. Wypada jednak zwrócić dodatkowo uwagę, iż nie każde orzeczenie prokuratorskie (lub sądu powszechnego) będzie przydatne do rozstrzygnięcia sprawy meldunkowej (np. orzeczenie o umorzeniu postępowania).
Konkludując, wypada stwierdzić, iż brak było podstawy do zawieszenia postępowania sprawy meldunkowej w oparciu o przepis art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Regułą jest dążenie organów do merytorycznego rozpatrzenia wniosku wszczynającego postępowanie w indywidualnej sprawie administracyjnej, po przeprowadzeniu wszechstronnego postępowania dowodowego i dokonaniu oceny wszystkich dowodów, nie wyłączając - w rozpatrywanym przypadku - oceny znaczenia samego doniesienia przez zainteresowanego organom ścigania o fakcie utrudniania zamieszkiwania w spornym lokalu.
Skoro doszło do naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., należało wyeliminować z obrotu postanowienia organów obu instancji, zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.s.a.
Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku znajduje natomiast oparcie w art. 152 p.s.a.