Uzasadnienie
4 II SA/Wr 1998/2001
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., dalej: Kierownik Urzędu na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), zwanej dalej ustawą, odmówił T. B. przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego.
W uzasadnieniu wskazano, że w omawianej sprawie ma zastosowanie art. 4 ust. 1 i art. 2 ustawy, które kolejno stanowią że uprawnienie do świadczenia jest przyznawane (...) na podstawie wniosku zainteresowanej osoby (...) i dokumentów oraz dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji.
Represją w rozumieniu ustawy jest: 1) osadzenie w obozach pracy przymusowej (...), 2) deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej (...).
Zebrany w sprawie materiał dowodowy stwierdza jedynie fakt pobytu strony we wnioskowanym miejscu i czasie, nie potwierdzając wykonywania pracy przymusowej. Strona nie przedstawiła zatem wymaganych dokumentów potwierdzających represje. Należy także wykluczyć, że ze względu na wiek strony, wywiezienie w charakterze robotnika przymusowego. W nawiązaniu do cytowanych wcześniej przepisów ustawy tylko taki charakter represji daje podstawę do przyznania uprawnienia do świadczenia.
Od decyzji tej T. B. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy twierdząc, że doznane represje udokumentował.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu na podstawie art. 127 §3 i 138 §1 pkt lkpa oraz art. 2 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r.
W uzasadnieniu wskazano, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie.
2 4 II SA/Wr 1998/2001
Podano, że Urząd zwrócił się do T. B. o nadesłanie dokumentów potwierdzających wykonywanie pracy przymusowej w omawianym okresie czasu. Strona, w zakreślonym terminie, nie uzupełniła wskazanego materiału dowodowego, a dowody będące w sprawie są niewystarczające do przyznania świadczenia pieniężnego.
Decyzję tę T. B. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej.
Stwierdzono, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie potwierdzono w sposób wiarygodny pobytu i pracy skarżącego na terenie III Rzeszy. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 grudnia 1999 r. w sprawie wymaganych dokumentów i dowodów potwierdzających rodzaj represji i okres jej trwania oraz szczegółowego trybu postępowania przy składaniu i rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej i osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 111, poz. 1300), osoba nie dysponująca własnymi, oryginalnymi dokumentami potwierdzającymi doznane represje (np. pracę przymusową) może ubiegać się o wspomniane świadczenie przedkładając udokumentowane oświadczenia co najmniej dwóch świadków. Oznacza to, że do ich oświadczeń muszą zostać dołączone własne, oryginalne dokumenty potwierdzające, że przebywali oni w tym samym czasie i miejscu, co osoba, na rzecz której składają oświadczenie.
Takich dokumentów, zdaniem Kierownika Urzędu, skarżący nie przedstawił. Ponadto, tłumaczenie zaświadczenia parafii K. nie spełnia wymogów art. 76 kpa w związku z czym nie stanowi dowodu w sprawie. W rozumieniu art. 76 kpa parafia nie jest organem państwowym powołanym do wydawania zaświadczeń potwierdzających deportację i pracę przymusową a zatem wymienione 3 4 II SA/Wr 1998/2001 zaświadczenie nie jest dokumentem urzędowym stanowiącym dowód tego co zostało w nim stwierdzone.
Skarżący w określonym terminie nie uzupełnił wskazanego materiału dowodowego a dowody będące w sprawie są niewystarczające do przyznania świadczenia pieniężnego. Ponadto do wymienionych zeznań świadków nie dołączono wymaganych dokumentów.
Stwierdzono, że Kierownik Urzędu działając zgodnie z prawem dopełnił wszystkich starań, aby w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W toku postępowania podjął niezbędne kroki od wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 2 pkt 2 lit. "a" cytowanej ustawy represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach, sprzed dnia 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945.
Z akt sprawy wynika, iż T. B. wraz z rodziną został wywieziony z W. do miejscowości K. w Niemczech, gdzie został zatrudniony do prac polowych i pasania bydła od [...]r. do [...] r. (kwestionariusz - k. [...], zaświadczenie nr [...] o pracy przymusowej w Niemczech -k. [...])
Skarżący urodził się [...]r.
W wyroku z dnia 6 listopada 2003 sygn. akt III RN 121/02 (nie publ.) Sąd Najwyższy stwierdził w świetle przepisów powołanej ustawy, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie przepisów powyższej ustawy powinna wykazać, iż spełnia tak określone przesłanki prawne uzasadniające zaliczenie jej do jednej z dwóch wymienionych w art. 2 ustawy kategorii osób represjonowanych, nie jest natomiast obowiązana 4 4 II SA/Wr 1998/2001 wykazać, czy w czasie pobytu w tego typu obozie wykonywała pracę przymusową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podzielił przedstawione zapatrywanie Sądu Najwyższego.
W rozpatrywanej sprawie jest poza sporem, że wnioskodawca - T. B. został deportowany (wywieziony) w [...] r. jako dziecko wraz ze swoją rodziną do Niemiec, gdzie zatrudniono ich w gospodarstwie rolnym w parafii K. W tej sytuacji wnioskodawca, który jako małoletnie dziecko, pozostające pod opieką rodziny, razem z nią deportowany (wywieziony) na terytorium III Rzeszy, gdzie jego rodzina była zmuszona do wykonywania pracy przymusowej w gospodarstwie rolnym obywatela niemieckiego od [...] r. do [...] r. - zgodnie z dyspozycją art. 2 pkt 2 lit "a" ustawy - powinien być zaliczony do kręgu osób represjonowanych, którym z tego tytułu przysługuje świadczenie pieniężne ustalone w myśl zasad określonych w art. 3 tej ustawy.
W związku z tym, na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 lit. "a", art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), art. 97 §1 i §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji (art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) gdyż przymiot wykonalności mają jedynie decyzje pozytywne; decyzja odmawiająca przyznania świadczenia z cytowanej ustawy do rzędu takich nie należy.