Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Burmistrz Gminy i Miasta Ś.Ś. na podstawie art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa, po rozpatrzeniu wniosku Nadleśnictwa M., zatwierdził projekt podziału nieruchomości gruntowej, oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...], o powierzchni[...]m² na działki nr [...]o powierzchni [...] m² i nr [...]o powierzchni [...] m².
W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, iż podział przedmiotowej działki jest dokonywany w celu wydzielenia działki nr [...]zabudowanej budynkiem mieszkalnym z przeznaczeniem do sprzedaży.
W dniu [...]r. skarżący J. K. i J. K. skierowali do Starosty Powiatu w Ś. Ś. "Wniosek o wznowienie postępowania dotyczącego podziału działek siedliskowych z art. 135 paragraf 1, p.4".
W uzasadnieniu tego pisma skarżący zarzucili w szczególności, że podziału posesji "dokonano w utajnieniu" przed nimi, naruszając ich interes prawny, ponieważ byli stroną "na podstawie umowy – najmu z dnia [...]roku, oraz drugiej umowy z dnia [...]roku".
Razem z powyższym pismem, również w dniu [...]r. skarżący skierowali do Starosty Powiatu w Ś. Ś. "Wniosek o przywrócenie terminu wniesienia wniosku celem wznowienia postępowania sprawy dotyczącej podziału działek na terenie posesji R. – L. [...]", zaznaczając, że: "Sprawa dotyczy podziału posesji Nr [...]".
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Burmistrz Gminy i Miasta Ś. Ś., powołując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 145 § 1, art. 147, art. 149 § 3 i art. 150 kpa, po rozpatrzeniu żądania skarżących, odmówił wznowienia postępowania w sprawie podziału nieruchomości gruntowej zabudowanej stanowiącej własność Skarbu Państwa, będącej w zarządzie Państwowych Gospodarstw Leśnych – Lasy Państwowe, zakończonej decyzją ostateczną Burmistrza Gminy i Miasta Ś. Ś. z dnia [...]r. Nr [...].
W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że w dniu [...]r. Burmistrz Gminy i Miasta Ś. Ś. zatwierdził projekt podziału wymienionej wyżej nieruchomości gruntowej na działki nr [...]i nr [...], w celu wydzielenia działki nr [...]zabudowanej budynkiem mieszkalnym przeznaczonym do sprzedaży. Organ wskazał, że działkę tę wraz ze znajdującym się na niej budynkiem nabyli w dniu [...]r. skarżący J. i J. K.. Podnosząc, iż do aktu notarialnego przenoszącego na skarżących własność tej nieruchomości okazano m.in. prawomocną decyzję zatwierdzającą podział działki [...]oraz opisy i mapy działek nr [...]i nr [...], Burmistrz stwierdził, że należy zatem przyjąć, iż najpóźniej w dacie nabycia przedmiotowej nieruchomości skarżący dowiedzieli się o okoliczności stanowiącej podstawę żądania wznowienia postępowania. Powołując się na art. 148 kpa oraz wskazując, że skarżący podanie w sprawie "wznowienia podziału działek siedliskowych" złożyli dopiero w dniu [...]r., organ I instancji stwierdził, że strona nie zachowała terminu miesięcznego do wniesienia podania, co stanowi podstawę do odmowy wznowienia postępowania. Burmistrz podał przy tym, że Nadleśnictwo M. wypowiedziało się negatywnie w sprawie ewentualnego nowego podziału działki.
W odwołaniu od tej decyzji J. i J.K. przedstawili merytoryczne argumenty dotyczące kwestii wznowienia postępowania w sprawie podziału przedmiotowej nieruchomości twierdząc ponadto, że winę za przekroczenie miesięcznego terminu "ponownego wznowienia podziału działek ponosi Nadleśnictwo M.", gdyż obiecywano im "ustnie i na piśmie z dnia [...]r. możliwość wykupienia budynku gosp. wraz z działką pod warunkiem, że wejdą w życie odpowiednie przepisy prawne".
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że podstawę rozstrzygnięcia sprawy podziału nieruchomości stanowią przepisy rozdziału 1 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania, w tym wskazując na wydaną w dniu [...]r. decyzję i sporządzenie w dniu [...]r. aktu notarialnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko zawarte w decyzji organu I instancji. Podkreśliło, że przepisy art. 145 kpa wyraźnie wskazują przypadki, kiedy w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie, a przepis art. 148 kpa wyznacza termin do złożenia podania o wznowienie postępowania. Wskazało, że termin ten w niniejszej sprawie liczy się od dnia, w którym skarżący dowiedzieli się o decyzji podziałowej. Jak wynika z rozdzielnika decyzji podziałowej, decyzja ta nie została skierowana do skarżących, niemniej jednak powzięli oni wiadomość o niej w dniu zawarcia umowy sprzedaży, to jest [...]r.
Tak więc podanie o wznowienie postępowania należało wnieść do organu, który wydał tę decyzję, w terminie jednego miesiąca biegnącego od tego dnia, czyli w terminie do [...]r. Podanie o wznowienie postępowania w sprawie podziału działek siedliskowych napisano dnia [...]r., zatem uchybiono terminowi do jego złożenia o ponad rok.
Na powyższą decyzję J. K. i J. K. złożyli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Skarżący przedstawili argumentację podobną do zawartej w odwołaniu od decyzji organu I instancji, podnosząc ponadto szereg dalszych zarzutów pod adresem organów administracyjnych, Nadleśnictwa M., notariusza oraz Sądu Rejonowego w Ś. Ś. i Sądu Okręgowego we W..
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn niż w niej podniesione.
Podkreślić przede wszystkim trzeba, iż przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest jedynie kwestia odmowy wznowienia postępowania w sprawie podziału nieruchomości gruntowej zabudowanej stanowiącej własność Skarbu Państwa, będącej w zarządzie Państwowych Gospodarstw Leśnych – Lasy Państwowe, zakończonej decyzją ostateczną Burmistrza Gminy i Miasta Ś. Ś. z dnia [...]r. Nr [...], a nie merytoryczna ocena tejże decyzji z dnia [...]r. Podnoszone zatem przez skarżących zarzuty będące w istocie merytoryczną polemiką z wyżej wymienioną decyzją podziałową nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem nie dotyczą jej przedmiotu. W tym postępowaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do oceny decyzji podziałowej, a jedynie do oceny zgodności z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] Nr [...]w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie podziału nieruchomości gruntowej położonej w R. oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Gminy i Miasta Ś. Ś. z dnia [...]r. Nr [...].
Przepis art. 145 § 1 pkt 4 kpa stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu
Zgodnie z art. 148 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1), przy czym termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2).
Przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy należy mieć na uwadze, że – jak podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. w wyroku NSA z dnia 1 września 2000 r. sygn. akt III SA 2304/99 - ONSA 2001/4/179) – w pierwszej fazie rozpatrywania podania o wznowienie postępowania organ administracji ma prawo badać – oprócz dopuszczalności wznowienia z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych – tylko kwestię zachowania jednomiesięcznego terminu (art. 148 kpa). Nie wolno mu natomiast oceniać, czy przyczyny wznowienia wskazane przez stronę faktycznie wystąpiły; tę kwestię organ administracji powinien rozważyć dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 kpa).
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt wniesienia przez skarżących podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa po upływie ustawowego miesięcznego terminu przewidzianego do jego wniesienia zgodnie z art. 148 kpa. Składając przedmiotowe podanie po terminie skarżący jednak złożyli jednocześnie "Wniosek o przywrócenie terminu wniesienia wniosku celem wznowienia postępowania sprawy dotyczącej podziału działek na terenie posesji R. – L. [...]", zaznaczając, że: "Sprawa dotyczy podziału posesji Nr [...]".
Zgodnie z art. 58 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1), przy czym prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2).
W wyroku z dnia 29 stycznia 1986 r. sygn. akt III SA 1263/85 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że "jeżeli podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione po upływie miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa, organ administracji władny jest do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania, o ile termin ten nie został przywrócony".
Oznacza to, że organ administracyjny może orzec o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 148 § 1 kpa, lecz dopiero po rozstrzygnięciu złożonego wniosku o przywrócenie terminu.
W tym zakresie nie ma znaczenia merytoryczna ocena zasadności żądania wznowienia postępowania, gdyż może ona nastąpić dopiero po ostatecznym rozstrzygnięciu wniosku o przywrócenie terminu.
Identyczny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 1999 r. sygn. akt V SA 573/98 (LEX nr 50186).
W związku z powyższym stwierdzić należy, że organ administracyjny winien w pierwszej kolejności rozpatrzyć podanie skarżących o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie i wydać w tym zakresie stosowne postanowienie. Dopiero po wyczerpaniu przysługujących skarżącym środków odwoławczych lub odstąpienia od ich wykorzystania organ będzie mógł skutecznie dalej orzekać w przedmiocie wznowienia postępowania.
Z akt administracyjnych rozpatrywanej sprawy wynika, że złożony przez skarżących wniosek o przywrócenie terminu nie został rozpoznany.
Mając na względzie powyższe – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji.