Uzasadnienie
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 7 ust. 9 w związku z art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania M. G. od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] r. Nr [...] orzekającej o zwrocie nienależnie otrzymanego dodatku mieszkaniowego, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.
Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] r. nr [...] przyznano M.G. dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł/za miesiąc od [...] r. do [...] r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż do wyliczenia dodatku mieszkaniowego przyjęto powierzchnię użytkową lokalu w wysokości [...] m².
Po otrzymaniu informacji ze spółdzielni mieszkaniowej, że faktyczna powierzchnia lokalu M. G. wynosi [...] m2 a nie [...] m2 jak podano we wniosku, postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a z urzędu wznowiono postępowanie i decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a orzeczono o uchyleniu decyzji z dnia [...] r. i odmówiono przyznania dodatku mieszkaniowego.
Następnie Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] r., nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek uchylenia wcześniejszej decyzji z dnia [...] r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze określił kwotę do zwrotu nienależnie pobranego dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości. W decyzji tej organ wskazał, iż we wznowionym postępowaniu administracyjnym ustalono na podstawie pisma Spółdzielni Mieszkaniowej "W. – P." z dnia [...] r., L.dz[...], że faktyczna powierzchnia użytkowa mieszkania zajmowanego przez 2 osoby przy ul. K. [...] wynosi [...] m2, a nie [...] m2, jak podała strona w złożonym w dniu [...] r. wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Strona we wznowionym postępowaniu administracyjnym zeznała w dniu [...] r., że sugerowała się zapisem w przydziale tego mieszkania nr [...] z dnia [...] r. i piśmie Zastępcy Prezesa Zarządu Spółdzielni z dnia [...] r., L.dz. [...].
Jak wywodził dalej organ wielkość [...] m2 powierzchni użytkowej mieszkania zajmowanego przez 2 osoby wyłączałaby przyznanie dodatku mieszkaniowego w myśl art. 5 ust. 1 i ust. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, wobec czego decyzja o przyznaniu dodatku została uchylona i wniosek o przyznanie dodatku załatwiono odmownie ostateczną decyzją z dnia [...] r. W następstwie tej decyzji ostatecznej, w myśl art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, została wydana decyzja określająca podlegającą zwrotowi kwotę dodatku w podwójnej wysokości.
Od decyzji tej M. G. złożył odwołanie w którym wyjaśniła, że wystąpiła o dodatek mieszkaniowy, gdyż jej renta w kwocie [...] zł i renta syna w kwocie [...] zł nie wystarczały na utrzymanie. W pomiarach mieszkania popełniono błąd przed 30 laty, a teraz z tego powodu żąda się zwrotu podwójnej sumy otrzymanego dodatku mieszkaniowego od osoby żyjącej w biedzie. Uważa, że nie jest to uczciwe, gdyż przedłożyła dokumenty, że mieszkanie ma [...] m2, a nie [...] m2 powierzchni użytkowej, więc nie może płacić za cudze błędy. Nie jest w stanie spłacić żądanej kwoty, gdyż żyje z synem w skrajnej biedzie. Prosi o pomoc w jej sytuacji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że faktyczna powierzchnia użytkowa mieszkania zajmowanego przez stronę i jej syna wynosi [...] m2. W zawiadomieniach Spółdzielni Mieszkaniowej "W. – P." o składnikach miesięcznych opłat, otrzymywanych w razie zmiany wysokości opłat, strona była informowana, iż powierzchnia użytkowa lokalu wynosi [...] m2, i że od takiej powierzchni obliczane są niektóre składniki opłat miesięcznych, np. opłaty eksploatacyjne, za centralne ogrzewanie mieszkania, udział w opłatach za wieczyste użytkowanie gruntu pod domem i opłata na fundusz remontowy Spółdzielni. Błąd w przydziale mieszkania z [...] r., albo nieudokumentowana w przydziale przeróbka mieszkania po przydzieleniu, nie może obecnie być podstawą uchylenia przez Kolegium zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. W myśl art. 5 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych normatywna powierzchnia użytkowa mieszkania wynosi dla dwóch osób 40 m2.
W myśl art. 5 ust. 5 tej ustawy, tolerowana jest nadwyżka powierzchni użytkowej wynosząca do 30% powierzchni normatywnej, choć dodatek mieszkaniowy jest przyznawany tylko na wydatki przypadające na powierzchnię normatywną. Ale przekroczenie powierzchni normatywnej o więcej niż 30%, jeżeli w lokalu powierzchnia pomieszczeń pomocniczych (przedpokoju, łazienki, ustępu itp.) nie przekracza 40%, wyklucza możliwość przyznania dodatku mieszkaniowego, gdyż ustawodawca z góry założył, że nie będzie z budżetu państwa lub gminy dopłat do nadmiernie dużych mieszkań w stosunku do ilości zajmujących je osób. Skoro nadwyżka powierzchni użytkowej mieszkania ponad powierzchnię normatywną wynosi [...] m2, tj. 42,5% powierzchni normatywnej dodatek mieszkaniowy nie mógł być przyznany, a przyznanie dodatku na podstawie nieprawdziwych danych powoduje wznowienie postępowania administracyjnego, uchylenie decyzji przyznającej dodatek, odmowne załatwienie wniosku i nałożenie obowiązku zwrotu otrzymanego dodatku w podwójnej wysokości.
Od decyzji tej M. G. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego podnosząc te same zarzuty, co w złożonym wcześniej odwołaniu a mianowicie, że w pomiarach mieszkania popełniono błąd przed 30 laty, a teraz z tego powodu żąda się zwrotu podwójne sumy otrzymanego dodatku mieszkaniowego od osoby żyjącej w biedzie. Uważa, że nie jest to uczciwe, gdyż przedłożyła wiarygodne dokumenty, na podstawie których przyznano jej dodatek mieszkaniowy. Nie może więc teraz odpowiadać za cudze błędy, zwracając dodatek mieszkaniowy w podwójnej wysokości. Wyjaśnia, iż nie jest w stanie spłacić żądanej kwoty, gdyż żyje z synem w skrajnej biedzie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art.97§1 ustawy z dnia 30.08.2002r. (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako rzeczowo i miejscowo właściwy.
Po myśli art.3§1 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145-150 ustawy).
W ocenie Sądu kontrolowana decyzja jak również poprzedzające ją decyzje organu I i II instancji uchybiają prawu, stąd zawarty w skardze wniosek o ich uchylenie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż nastąpiło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Kontrolując zaskarżoną decyzję Sąd wziął przy tym pod uwagę przepis art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie należy zaznaczyć, iż uchybienia proceduralne powstały na etapie prowadzenia przez organ administracji I instancji postępowania w trybie nadzwyczajnym postępowania administracyjnym tj. w trybie wznowienia, a tym samym popełnione uchybienia zaważyły na kolejno wydawanych decyzjach.
W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. z 2000 r. Dz. U. 98 poz. 1071 ze zm.- dalej w skrócie K.p.a.) " W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
- 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe,
- 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa,
- 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27,
- 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu,
- 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję,
- 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu,
- 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2),
- 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione".
Zgodnie zaś z brzmieniem art. 151 § 1. K.p.a. Organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której:
- 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo
- 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
Przedmiotem postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest po pierwsze ustalenie czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wadliwości wyliczonych w art. 145 § 1 K.p.a., po drugie, przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzja ostateczną.
Zatem prowadząc postępowanie rozpoznawcze, w razie gdy organ nie ustali wystąpienia podstaw wyliczonych w art. 145 § 1 K.p.a. wydaje decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej, bez rozstrzygnięcia i rozpatrywania sprawy administracyjnej i z taką sytuacja mamy do czynienia w art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. Dopiero w sytuacji gdy organ ustali, iż istnieją podstawy do wznowienia postępowania obowiązkiem jego jest uchylenie decyzji dotychczasowej i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.).
Jeżeli organ ustali, że nie występuje żadna z podstaw wznowienia postępowania, nie przechodzi do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej.
Wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, którego przedmiotem jest weryfikacja prawidłowości decyzji ostatecznej wydanej w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Mimo samodzielności i odrębności procesowej tego postępowania, które jest prowadzone "w sprawie wznowienia postępowania", występuje ścisły związek między tym postępowaniem a wcześniejszym postępowaniem zwykłym, zakończonym decyzją ostateczną. Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 9 czerwca 1992 r. sygn. akt SA/Wr 534/92, granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest wyznaczona zakresem sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną (ONSA 1993, z. 4, poz. 92). Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami, i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej, oraz - w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej - doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa została wydana z określonym naruszeniem prawa (art. 151§ 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a.).
Decyzje wydane po wznowieniu postępowania zatem dotyczą w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznych wydanych w postępowaniu zwykłym (por. uchwała NSA w Warszawie w składzie 7 sędziów z dnia 2 grudnia 2002r., OPS 11/02 Prok.i Pr. 2003/2/46).
Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy należy wskazać, iż jako podstawę wznowienia postępowania organ wskazał przepis art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a, jak określił organ "wznowiono postępowanie w związku z ujawnieniem się nowych okoliczności, mających wpływ na przyznanie dodatku". Zdaniem organu "nową" okolicznością sprawy jest pismo ze Spółdzielni Mieszkaniowej wskazujące inną wartość powierzchni użytkowej lokalu tj. [...] m² niż przyjęta w decyzji przyznającej dodatek mieszkaniowy.
Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem zaprezentowanym przez organy administracyjne, iż rozbieżność w metrażu powierzchni użytkowej lokalu M. G. nie była znana organowi w chwili wydawania decyzji przyznającej dodatek mieszkaniowy. Jak wynika z akt sprawy skarżąca we wniosku przyjętym przez organ w dniu [...] r. wskazała powierzchnię lokalu w wysokości [...] m², która następnie została przekreślona przez pracownika, o czym świadczy jego podpis i adnotacja " powierzchnia wg przydziału" i w rubryce obok wpisano [...] m² powierzchni użytkowej lokalu. Do wniosku tego M. G. dołączyła specyfikację opłat za użytkowanie lokalu, w której powierzchnię lokalu także określono w wysokości [...] m². Przed wydaniem decyzji z dnia [...] r. Spółdzielnia Mieszkaniowa W. P. potwierdziła pieczęcią i podpisem pracownika zarówno dokumenty w których widniała powierzchnia lokalu w wysokości [...] m² (wniosek i specyfikacja) jak i dokumenty z oznaczeniem powierzchni lokalu w wysokości [...] m² (przydział lokalu z dnia [...] oraz zaświadczenie SM z dnia [...] r.).
Rozbieżność w powierzchni użytkowej lokalu znana była więc organowi na etapie wydawania decyzji przyznającej dodatek mieszkaniowy M.G., tym samym nie można uznać jej za przesłankę wznowienia wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, gdy wznawia się postępowanie gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.
Odmienna ocena przez stronę przeciwną dokumentów, które istniały w dniu wydania decyzji przyznającej dodatek mieszkaniowy i były znane organowi wydającemu decyzję, nie uzasadnia wznowienia postępowania.
Godzi się w tym miejscu zauważyć, że skoro organ znając wszystkie dowody sprawy dokonał oceny tak jak w ostatecznej decyzji przyznającej dodatek mieszkaniowy to błędnie wznowił postępowanie w sprawie odmowy przyznania tego dodatku, co skutkuje tym, że decyzje o odmowie przyznania i zwrocie dodatku mieszkaniowego w podwójnej wysokości w myśl przepisu art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) są decyzjami wadliwymi.
Mając na uwadze poczynione wyżej uwagi - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w pkt I wyroku. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonania decyzji (pkt II wyroku) zapadło zgodnie z art. 152 w/w ustawy zaś postanowienie, co do kosztów postępowania (pkt III wyroku znajduje oparcie w jej art. 200).