Uzasadnienie
W piśmie z dnia 10 czerwca 2017 r. – po otrzymaniu wezwania referendarza sądowego z dnia 11 maja 2017 r. o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy – skarżąca D. W. wniosła o wyłączenie referendarza sądowego Michała Kazka od orzekania z uwagi na fakt "uporczywego nękania strony skarżącej i pozbawiania [jej] prawa pomocy oraz zmuszania do uporczywego żebractwa, w celu chronienia mafii w Gminie i Starostwie Powiatowym w T.". Zarzucono także, że referendarz sądowy jest "niesprawiedliwy i traktuje Sąd jak własny folwark".
W dniu 19 czerwca 2017 r. referendarz sądowy Michał Kazek złożył pisemne oświadczenie, że w tej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 w zw. z art. 24 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie jako u.p.p.s.a.), ani inne okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (art. 19 w zw. z art. 24 § 1 u.p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 18 i art. 19 u.p.p.s.a. wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy, bądź też na żądanie samego sędziego lub na wniosek strony. Zgodnie z art. 24 § 1 u.p.p.s.a. przepisy o wyłączeniu sędziego stosuje się odpowiednio m.in. do wyłączenia referendarza sądowego.
Stosując odpowiednio art. 18 § 1 u.p.p.s.a. należy uznać, że referendarz sądowy jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach:
- 1. w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;
- 2. swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia;
- 3. osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
- 4. w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;
- 5. w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;
- 6. w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator;
6a. dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie;
- 7. w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.
Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 2 u.p.p.s.a.). Referendarz, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3 u.p.p.s.a.).
Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 u.p.p.s.a., sąd wyłącza referendarza na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 19 u.p.p.s.a.). Wniosek strony o wyłączenie referendarza wymaga zgłoszenia go na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, wraz z uprawdopodobnieniem przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 u.p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie, skarżąca wniosek o wyłączenie referendarza złożyła w związku z wezwaniem jej do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez udokumentowanie swojej sytuacji materialnej. Czynności referendarza podejmowane w związku z rozpoznawaniem wniosku o przyznanie prawa pomocy uznała jako "nękanie", "upokarzanie", "zmuszanie do żebractwa", "zabawę w orzekanie" "ochronę mafii w Gminie i Starostwie Powiatowym w T.". Skarżąca nie uprawdopodobniła zatem swojego wniosku w zakresie przesłanek z art. 18 lub art. 19 u.p.p.s.a., a jedynie odwołała się do subiektywnego odczucia nieprawidłowości przy rozstrzyganiu jej licznych wniosków o przyznanie prawa pomocy.
Zauważyć należy, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia podstaw wyłączenia referendarza, przez wskazanie konkretnych faktów (dowodów), które mogłyby wywołać wątpliwości, co do jego bezstronności. Wykonywanie przez referendarza czynności koniecznych do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie może być uznane za tego rodzaju okoliczność.
Istotne również jest to, że referendarz sądowy oświadczył, że nie zachodzą żadne z przesłanek opisanych w art. 18 i 19 u.p.p.s.a., i Sąd nie widzi podstaw, by odmówić temu oświadczeniu przymiotu wiarygodności.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie wskazała zatem konkretnych okoliczności określonych w art. 18 § 1 w zw. z art. 24 § 1 u.p.p.s.a. oraz w art. 19 w zw. z art. 24 § 1 u.p.p.s.a.
Jak stanowi przepis art. 22 § 1 i § 2 w zw. z art. 24 § 1 u.p.p.s.a., o wyłączeniu referendarza sądowego rozstrzyga sąd administracyjny, przed którym sprawa się toczy w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym, po złożeniu wyjaśnienia przez referendarza sądowego, którego wniosek dotyczy. Mając na uwadze, że referendarz sądowy Michał Kazek złożył wymagane wyżej wyjaśnienie, jak również, że nie stwierdzono istnienia okoliczności pozwalających na uwzględnienie żądania skarżących, wniosek podlega oddaleniu.
Można w tym miejscu jedynie zwrócić stronie uwagę, że ewentualne uchybienia w rozpoznawaniu jej wniosków o przyznanie prawa pomocy są weryfikowane w toku instancji w sposób prawem przewidziany.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 w zw. z art. 24 § 1 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.