Uzasadnienie
Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r., Nr [...] na podstawie art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art.2 i art. 4 ust. 1,2 i 4ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.) po rozpoznaniu wniosku J. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymano w mocy decyzję własną z dnia [...]r., Nr [...]. W motywach uzasadnienia podano, że strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...]r. Nr [...] odmawiającej jej uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej w Niemczech. W decyzji tej stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie art. 4 ust. 1 i art. 2 wyżej cytowanej ustawy z dnia 31 maja 1996r., które kolejno stanowią: "Uprawnienie do świadczenia jest przyznawane (...) na podstawie wniosku zainteresowanej osoby (...) i dokumentów oraz dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji".
Represją w rozumieniu ustawy jest:
- 1) osadzenie
- 2) deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej (...)".
Zebrany w sprawie materiał dowodowy stwierdza jedynie fakt pobytu strony we wnioskowanym miejscu i czasie, nie potwierdzając wykonywania pracy przymusowej. Strona nie przedstawiła zatem wymaganych dokumentów potwierdzających represję. Należy także wykluczyć, ze względu na wiek strony, wywiezienie w charakterze robotnika przymusowego. W nawiązaniu do cytowanych wcześniej artykułów ustawy tylko taki charakter represji daje podstawę do przyznania uprawnienia do świadczenia.
W skardze do sądu administracyjnego J. M. wniosła o rozpatrzenie jej sprawy.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi. Nie kwestionując faktu jej wywiezienia i przebywania na terenie III Rzeszy, wykluczono, by z uwagi na wiek ([...]-[...] lat) wywiezienie miało na celu pracę przymusową. Jako dziecko, mogła ona wykonywać tylko lżejsze prace pomocnicze i porządkowe, co nie spełnia wymogów pracy przymusowej w rozumieniu ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a także przepisów prawa materialnego, mając wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), represją w rozumieniu tej ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945.
Z unormowania powyższego - wbrew stanowisku organu - wcale nie wynika, że niemożność wykonywania pracy przez osobę deportowaną, np. z powodu wieku lub innych przyczyn, jak choroby, wyklucza uznanie, iż wywiezienia dokonano w celu wykonywania pracy przymusowej przez okres co najmniej 6 miesięcy.
Jednakże kwestia, czy skarżąca wykonywała osobiście pracę podczas deportacji do Niemiec nie ma decydującego znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia powyższej sprawy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyraża się stanowisko, w myśl którego ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym określa, stosownie do jej tytułu, warunki przyznawania świadczenia pieniężnego dla dwóch kategorii osób, a mianowicie dla osób "deportowanych do pracy przymusowej" oraz dla osób "osadzonych w obozach pracy" przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Potwierdza to również dyspozycja art. 2 tej ustawy, wedle którego represją w rozumieniu ustawy jest zarówno "osadzenie w obozach pracy przymusowej w okresie wojny w latach 1939-1945 z przyczyn politycznych, narodowościowych, rasowych i religijnych" (art. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym), jak i "deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. (...)" (art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym).
Oznacza to, że osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie przepisów powyższej ustawy powinna wykazać, iż spełnia tak określone przesłanki prawne uzasadniające zaliczenie jej do jednej z dwóch wymienionych w art. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym kategorii osób represjonowanych, nie jest natomiast obowiązana wykazywać, czy w tym czasie faktycznie wykonywała pracę przymusową. Jeżeli więc w art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym, w którym określone zostały wyłącznie przesłanki prawne dotyczące sposobu obliczania wysokości należnego świadczenia pieniężnego, mowa jest o tym, że świadczenie takie przysługuje "za każdy pełny miesiąc trwania pracy", to należy stanąć na stanowisku, że wynika stąd jedynie obowiązek ustalenia faktycznego czasu trwania pobytu określonej osoby w obozie pracy, lub na deportacji, natomiast nie wynika obowiązek wykazania przez tę osobę, czy w czasie pobytu w obozie pracy przymusowej, w którym została osadzona lub podczas deportacji, faktycznie wykonywała pracę przymusową (por. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 13 stycznia 2000r., III RN 112/99, OSNIAPiUS 2000, nr 20, poz. 736, z dnia 6 kwietnia 2000r., III RN 143/99, "Wokanda" 2000, nr 9 s. 31).
Sąd w niniejszym składzie podziela to stanowisko. W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowany fakt, że skarżąca w latach 1943-1945 była deportowana z rodzicami do pracy przymusowej na terenie Niemiec, a to oznacza, że w świetle przypisów ustawy o świadczeniu pieniężnym powinna być zaliczona do kręgu osób represjonowanych w rozumieniu jej art. 2 pkt 1, którym z tego tytułu przysługuje świadczenie pieniężne ustalone w myśl zasad określonych w art. 3 ustawy o świadczeniu pieniężnym.
Uwzględniając powyższe, na postawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w związku z art. 97 § 2 powołanej ustawy - Przepisy wprowadzające....
Sąd nie orzekał w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż decyzja odmowna zasadniczo nie posiada przymiotu wykonalności.