Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. na podstawie art. 51 ust.1 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000r. nr 106, poz. 1126 ze zm.) nakazał skarżącemu rozebranie ogrodzenia o długości 22,50 m wybudowanego bez pozwolenia na budowę na chodniku przy ul. R. w W. Według uzasadnienia, w toku oględzin ustalono wybudowanie przez niego cokołu betonowego o wysokości 0,20 m i szerokości 0,20 m, w którym osadził słupki z rury stalowej o średnicy 50 mm, do których przymocował barierę z rury stalowej. Cokół znajduje się w odległości 0,13 m od krawędzi jezdni.
Skarżący przyznał, że nie występował o pozwolenie na budowę ani nie zgłaszał zamiaru wykonywania robót budowlanych. Budowa ogrodzenia od strony ulicy wymagała zgłoszenia zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego. Ulica ta zgodnie z planem miejscowym nie jest przeznaczona pod tego rodzaju zabudowę.
W odwołaniu skarżący zaprzeczył, aby to on wybudował opisane w decyzji ogrodzenie oraz twierdził, że nie przyznał funkcjonariuszowi Straży Miejskiej lub osobom dokonującym oględzin tego faktu.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu stwierdził prawidłowe zastosowanie powołanych przepisów prawa budowlanego w ustalonym stanie faktycznym. Wbrew odwołaniu skarżący stwierdził w podpisanym przez siebie oświadczeniu, że nie kwestionuje treści protokołu oględzin oraz że nie występował o pozwolenie na budowę ani nie zgłaszał zamiaru wykonywania robót budowlanych.
W skardze do sądu administracyjnego skarżący powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu oraz dodał, że w wyniku postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuratora Rejonowego w W. pod sygn. akt [...] nie wykryto sprawcy samowoli budowlanej, w wyniku czego umorzono dochodzenie karne w tej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Ustalenie, że skarżący był sprawcą samowoli budowlanej, było dowolne i co najmniej przedwczesne. Notatka urzędowa strażnika miejskiego z dnia [...]r. nie stanowiła dowodu sprawstwa skarżącego w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA I SA 258/82 z 4.06.1982r. ONSA 1982/1/54). Jedynym dowodem w sprawie był protokół oględzin z dnia [...]r. W wielu sprawach można dostrzec małą dbałość organów o prawidłowe utrwalenie wyników oględzin. Oględziny stanowią czynność o podstawowym znaczeniu w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego i powinny w sposób obiektywny i pełny w zakresie istotnych okoliczności znaleźć odzwierciedlenie w protokole z tej czynności.
W dołączonym do akt protokole zaznaczono jednie, że fakt wybudowania przez skarżącego cokołu i bariery wynika z notatki Straży Miejskiej. Fakt ten, tj. istnienie notatki o określonej treści potwierdził skarżący, jak też przyznał niedokonanie zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych. Z całokształtu treści protokołu można było wysnuć domysł, że najprawdopodobniej to skarżący wbudował barierę, skoro protokół nie zawiera zastrzeżeń skarżącego wobec przeprowadzenia oględzin z jego udziałem i treści notatki strażnika, a w końcu wobec uznania go za stronę i żądania od niego wyjaśnień, przede wszystkim w kwestii posiadania uprawnienia do wybudowania bariery. Jednak fakt podstawowy dla poczynienia ustaleń umożliwiających wydanie decyzji, możliwy do stwierdzenia bezpośrednio i w sposób wyraźny, nie powinien być opisany w niejednoznacznym protokole z czynności procesowej dokonywanej z udziałem strony.
Warto zaznaczyć, że w dniu wydania decyzji organ złożył doniesienie karne o popełnieniu przez skarżącego przestępstwa z art. 90 prawa budowlanego. Organ ocenił zatem, że w sprawie nie występuje zagadnienie wstępne (art. 97 § 1 pkt 4, por. wyrok NSA SA/Wr 302/91 ONSA 1991/3-4/65). Była to ocena błędna, bowiem ustalenie sprawcy samowoli budowlanej umożliwia wydanie w tej sprawie decyzji lub skierowanie jej do właściwego podmiotu (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.), zaś kwestię sprawstwa miał w ocenie samego organu rozstrzygnąć prokurator lub sąd karny. Wydane w wyniku zakończenia postępowania karnego dokumenty urzędowe miały zatem stanowić istotny element materiału sprawy administracyjnej, czyli bez nich nie było możliwe rozpatrzenie sprawy (czyli przeprowadzenie i zakończenie postępowania wyjaśniającego). Opisane uchybienia procesowe miały istotne znaczenie, skoro w wyniku dochodzenia karnego nie wykryto sprawcy samowoli budowlanej, co wynika z treści dołączonych przez sąd akt karnych.
Wobec naruszenia art. 7, art. 68 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 97 § 1 pkt 4, art. 107 § 3 (także w kwestii prawnej – sąd wielokrotnie z uwagi na treść art. 50 ust. 1 prawa budowlanego wytykał brak w uzasadnieniach decyzji rozważań dlaczego zachodzi przypadek inny niż określony w art. 48, nawet w sytuacjach dla organu oczywistych) k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), należało orzec jak na wstępie.