Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę D. W., M. W., J. W. i M. W. na D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 października 2009 r. sygn. akt II SA/Wr 125/04.
Pismem z dnia 15 kwietnia 2013 r. D. i M. W. wnieśli o zwolnienie ich z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, który to wniosek na wezwanie referendarza sądowego uzupełnili poprzez złożenie w dniu 16 i 21 maja 2013 r. formularza wniosku PPF (k. 183 i k. 187 akt sądowych).
Postanowieniem z dnia 28 maja 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał wnioskodawcom prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Orzeczenie to doręczono wnioskodawcom w dniu 18 czerwca 2013 r., a w dniu 20 czerwca 2013 r. wnioskodawcy złożyli sprzeciw od tego postanowienia, na skutek czego utraciło ono moc.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Na wstępie należy powiedzieć, że sędzia sprawozdawca w niniejszej sprawie został objęty wnioskiem D. i M. W. o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie (k. 239 akt sądowych). Jednak wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega mimo tego rozpoznaniu, a to na zasadzie przepisu art. 20 § 3 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.: dalej: p.p.s.a.), który nakazuje sędziemu objętemu wnioskiem o wyłączenie spełnianie czynności niecierpiących zwłoki. W przekonaniu sądu, rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest w niniejszej sprawie taką czynnością, albowiem bez rozpoznania tego wniosku nie jest możliwe nadanie dalszego biegu zażaleniu skarżących na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II WSA we Wrocławiu (k. 234 akt sądowych).
Następnie trzeba podkreślić, że kwestia przyznania D. i M. W. prawa pomocy w niniejszej sprawie była już dwukrotnie rozpatrywana przez WSA we Wrocławiu, który postanowieniem z dnia 12 lipca 2012 r. odmówił przyznania prawa pomocy, podobnie orzekając postanowieniem z dnia 15 stycznia 2013 r. Dodatkowo należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny w wymienionych przypadkach prawomocnie oddalał zażalenia wnioskodawców – postanowienie z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt II OZ 845/12 i postanowienie z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 152/13.
Oceniając z powyższej perspektywy aktualnie złożony wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy godzi się zauważyć, że stanowi on w zasadzie powtórzenie danych, które zawierały poprzednie wnioski w tym zakresie. Na ocenę tego wniosku rzutować winno jednak w niniejszej sprawie to, że skargę inicjującą postępowanie sądowoadministracyjne odrzucono, co ogólnie rzecz biorąc rodzi po stronie skarżących możliwość wywiedzenia skargi kasacyjnej. W myśl art. 175 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. W tym stanie rzeczy, skoro wystąpiła niezdolność strony do samodzielnego prowadzenia sporu sądowego na etapie ewentualnego sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, należało przyznać wnioskodawcom prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.
Nadto sąd zważył, że w sprawie o sygnaturze akt II SA/Wr 217/12 wnioskodawcy nie zatrudniają adwokata z wyboru, co wypełnia w realiach niniejszej sprawy przesłankę z art. 246 § 3 p.p.s.a. Orzeczenie w tej części przyczyni się również do tego, że prawo strony do sądu wyrażone w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP zostanie urzeczywistnione.
Przechodząc natomiast do oceny wniosku w zakresie zwolnienia skarżących od kosztów sądowych, należało przyjąć, że kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy jest wnioskiem zmierzającym do weryfikacji poprzedniego postanowienia wskutek zmiany okoliczności prawnych lub faktycznych sprawy (art. 165 p.p.s.a.). Przesłanki wymienione w art. 246 p.p.s.a. mają charakter dynamiczny i ich późniejsze wystąpienie może powodować, również w przypadku uprzedniego prawomocnego oddalenia wniosku strony o przyznanie prawa pomocy, konieczność udzielenia tego prawa w odpowiednim zakresie. Jednakże sąd w niniejszej sprawie przyjmuje za Naczelnym Sądem Administracyjnym że ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy jest dopuszczalne, ale z uwagi na takie okoliczności, które powstały (wyszły na jaw) później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (zob. postanowienie z 4 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 564/08, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wobec tego należy przypomnieć, że stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z przytoczonym przepisem, obowiązkiem skarżących było wykazanie, że nie są oni w stanie ponieść w niniejszej sprawie kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a nadto wykazanie, że między poprzednim rozpoznaniem wniosku o przyznanie prawa pomocy, a datą złożenia ponownego wniosku w tym przedmiocie doszło do takiej zmiany okoliczności, która aktualnie uzasadniałaby przyznanie wnioskodawcom zwolnienia od kosztów sądowych.
W ocenie sądu rozpoznającego wniosek, ze złożonego przez skarżących wniosku na formularzu nie wynika, aby sytuacja majątkowa skarżących uległa pogorszeniu, które uzasadniałoby przyznanie im prawa pomocy. W poprzednio złożonych formularzach wnioskodawcy raz podali, że ich łączny dochód miesięczny wynosi 2.523 zł, a w kolejnym formularzu, że wynosi 1.849 zł. Obecnie zaś dochód skarżących to 2.400 zł. W aktualnie złożonym wniosku nie podano żadnych kwot wydatków na utrzymanie rodziny, a wnioskodawcy nie przedstawili ewentualnych dokumentów źródłowych na poparcie wysokości ponoszonych wydatków na utrzymanie. Podali natomiast, że przysługuje im prawo własności nieruchomości o powierzchni 2.588 m2.
W tym stanie rzeczy sąd stwierdził, że nie zostało przez skarżących wykazane, iż nie są w stanie ponieść kosztów sądowych w zainicjowanym przez siebie postępowaniu, a co za tym idzie nie wykazano istnienia takich okoliczności, które uzasadniałyby uchylenie lub zmianę prawomocnego postanowienia sądu w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy należało odmówić wnioskodawcom przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu działając na podstawie art. 246 § 1 i art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.