Uzasadnienie
Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...], Nr [...], wydaną na podstawie art.51 ust.1 pkt.2 i ust.4 w związku z art. 50 ust.1 pkt.3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. Nr 89, poz.414 ze zm./ nakazano M. R. przedłożenie w terminie do dnia 31 grudnia 1998 r.:
- - pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie przełożenia trasy rowu R-18 na działce nr [...] w S. B., przebudowę przepustu w ciągu drogi gruntowej, stanowiącej własność Gminy Stare B. oraz zmianę usytuowania wylotu wody z rowu do rzeki S.
- - inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej rowu R-18.
W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia 22 kwietnia 1998 r., Oddział Ochrony Środowiska i Rolnictwa w W. przekazał pismo Wójta Gminy S. B., znak [...] z dnia [...], dotyczące zgłoszenia samowoli budowlanej tj. przemieszczenia trasy rowu melioracyjnego R-18 na posesji przy ulicy G. nr [...] w S. B. przez M. R. W dniu 21 maja 1998r. organ przeprowadził oględziny nieruchomości zlokalizowanych przy ulicy G. [...] i ulicy G. nr [...] w S. B. stwierdzając protokolarnie fakt wykonania przez M. R. rowu melioracyjnego na posesji przy ulicy G. nr [...] (działka nr [...]), bezpośrednio przy granicy działek nr [...] i nr [...], zmieniając tym samym trasę uprzednio istniejącego rowu.
Zgodnie z oświadczeniem M. R. został wykopany w maju 1995, a w roku 1997 został obetonowany (w wyniku powodzi w lipcu 1997 roku nastąpiło uszkodzenie skarp rowu/.
Biorąc pod uwagę tak oględziny z dnia 21 maja 1998r., jak i oględziny z dnia 1 października 1998r. organ stwierdził, iż szerokość w dnie przedmiotowego rowu wynosi 52 cm, odległość pomiędzy osią studni zlokalizowanej na działce nr [...] a osią rowu melioracyjnego - 283 cm. (pomiaru dokonano na wysokości osi studni), natomiast odległość rowu R-18 od budynku nr [...] na działce nr [...] wynosi około 5,5 m.
W dalszej części uzasadnienia organ powołał się na przepis art.29 ust.2 pkt.4 oraz art.30 ust.1 pkt.1 Prawa budowlanego, który obliguje inwestora zamierzającego przystąpić do robót budowlanych, określonych w art.29 ust.2pkt.4, do zgłoszenia tego zamiaru właściwemu organowi.
Organ przytoczył w tym miejscu treści art.91 ust.4 pkt.1 ustawy - Prawo wodne z dnia 24 października 1974r. (Dz.U. nr 38 poz. 230 ze zm..), który definiuje określenie "urządzenie melioracji wodnych szczegółowych.
Zdaniem organu, skoro omawiany rów R-18 spełnia powyższe kryteria- szerokość w dnie 0,52 m. - należy go zaliczyć do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych.
W konsekwencji organ stwierdził, że roboty budowlane związane z przemieszczeniem i wykonaniem przedmiotowego rowu melioracyjnego R-18 w nowym miejscu, to jest w granicach działki nr [...] w bezpośrednim zbliżeniu do granicy działek nr [...] i [...], podlegają wymogowi zgłoszenia właściwemu organowi.
W przedmiotowym przypadku właściwym organem do zgłoszenia robót budowlanych związanych z przełożeniem trasy rowu melioracyjnego R-18 był wójt Gminy S. B., a wynika to z porozumienia obowiązującego od dnia 1 stycznia 1995 r., zawartego miedzy Kierownikiem Urzędu Rejonowego Rządowej Administracji Ogólnej w W. a Wójtem Gminy S. B. Zgodnie z pismem Wójta Gminy S. B. z dnia [...] - fakt ustnego zgłoszenia przez M. R. zamiaru przemieszczenia trasy rowu R-18 miał miejsce w maju 1995 r. i na okoliczność przyjęcia wniesionego ustnie zgłoszenia sporządzono protokół (art.63 & 1 k.p.a./, którego kserokopia jest dołączona do przedmiotowego oświadczenia. W protokole tym wskazano osobę dokonująca zgłoszenia tj. M. R., jej adres oraz przedmiot zgłoszenia, a także nałożono na zgłaszającą obowiązek uzyskania zgody na przejście przez drogę gminną i uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na zmian trasy rowu melioracyjnego R-18.
Notatka służbowa z dnia 29 maja 1995 r. potwierdza uzyskanie zgody Urzędu Gminy na wykonanie nowego przepustu w ciągu drogi gruntowej stanowiącej własność tegoż Urzędu - przez M. R. W dalszej części uzasadnienia organ odwołując się do przepisu art.50 Prawa wodnego, stwierdził, iż zasadnym było warunkowanie przystąpienia do wykonania robót, związanych z przełożeniem trasy rowu R-18 przez organ przyjmujący zgłoszenie - tj. Wójta Gminy S. B., uprzednim uzyskaniem przez M. R. pozwolenia wodnoprawnego na zmianę trasy rowu i zbliżenie go do granic działek [...] i [...].
Mając na uwadze, iż roboty budowlane polegające na przemieszczeniu trasy rowu melioracyjnego R-18 w nowe położenie, wykonano w ocenie organu, w sposób odbiegający od warunków określonych w zgłoszeniu, tj. inwestor nie przedłożył pozwolenia wodnoprawnego na zmianę trasy rowu, jak i powołując się na przepis art. 51 ust.1 pkt 2 i ust. 4 w związku z art.50 ust.1 pkt.3 Prawa budowlanego, organ orzekł jak wyżej.
Organ odwoławczy nie uwzględnił odwołania R. i K. P. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko oraz argumentację organu pierwszej instancji, stwierdzając, że organ ten kierując się dyspozycją zawartą w art. 51 ust.1 pkt.2 i ust.4 Prawa budowlanego i na jej podstawie wydając decyzję z dnia 19 października 1998 r. przyjął właściwy tryb rozpatrywania sprawy.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego R. i K. P. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżący nie godzą się z zastosowanym przez organy w zaskarżonych decyzjach trybem postępowania w przedmiocie spornego rowu melioracyjnego.
Zdaniem skarżących, skoro Wójt Gminy zgłosił do Urzędu Rejonowego samowolę budowlaną przedmiotowego rowu melioracyjnego, to zgodnie z art.48 Prawa budowlanego, samowolnie wybudowany obiekt budowlany podlega rozbiórce. Skarżący podkreślili, że Prawo budowlane nie przewiduje sankcjonowania samowoli budowlanej, gdy zaś z akt sprawy wynikało, że nie było prawidłowego zgłoszenia wykonywania spornych robot budowlanych.
Nadto skarżący zarzucają organowi odwoławczemu, iż wydając zaskarżoną decyzję zmienił swoje stanowisko w porównaniu z decyzją kasacyjną z dnia 21 sierpnia 1998 r., Nr 161/98.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.
Działając zatem w granicach kompetencji wynikających z art.1 & 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. 153, poz.1269/ w związku z art.3 & 2 pkt.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/,
Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art.145 lub art.151 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stosownie do zapisu art. 134 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.
Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji narusza przepisy prawa w zakresie wskazanym w art. 145 & 1 pkt.1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz.1270/, co powoduje, iż decyzje te podlegają usunięciu z obrotu prawnego.
Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm./ - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, co oznacza, że cyt. wyżej ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma zastosowanie w niniejszej sprawie.
Podstawową kwestią w niniejszej sprawie jest udzielenie odpowiedzi, czy organ pierwszej instancji miał dostateczną podstawę do wydania decyzji z dnia [...], Nr [...] w oparciu o przepis art.51 ust.1 pkt.2 i ust.4 w związku z art.50 ust.1 pkt.3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane /w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji/, nakazującej M. R. przedłożenie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie przełożenia trasy rowu R-18 na działce nr [...] w S. B., przebudowę przepustu w ciągu drogi gruntowej, stanowiącej własność Gminy S. B. oraz zmianę usytuowania wylotu wody z rowu do rzeki S. oraz przedłożenie inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej rowu R-18.
Trafne jest stanowisko organów, że rów melioracyjny zgodnie z art.91 ust.4 pkt.1 ustawy Prawo wodne z dnia 24 października 1974r. /wg stanu prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji/, zaliczony został do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych.
Oznacza to zgodnie z art.30 ust.1 pkt.1 w związku z art.29 ust.2 pkt.4 w/w Prawa budowlanego, że wykonanie jak i remont powyższego rowu melioracyjnego wymagało od inwestora zgłoszenia właściwemu organowi zamiaru wykonania przedmiotowych robót budowlanych.
Lektura akt sprawy wskazuje, że w niniejszej sprawie miało miejsce zgłoszenie zamiaru wykonania przedmiotowego rowu, dokonane przez M. R. w dniu [...] w Urzędzie Gminy S. B. Fakt ten znajduje swoje odzwierciedlenie w sporządzonym na tę okoliczność protokole z dnia 5 maja 1995 r. przez M. I. podinspektora w Urzędzie Gminy S. B. Istotne jest przy tym, iż z akt sprawy nie wynika by zgłoszony został przez Wójta Gminy S. B. sprzeciw w trybie art. 30 ust. 2 Prawa budowlanego.
Wbrew zatem zarzutowi skarżących, w okolicznościach niniejszej sprawy nie można przyjąć by sporny rów wykonany został przez M. R. jako samowola budowlana.
Zgodnie z art.75 & 1 k.p.a. - jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
Użyte w cyt. wyżej przepisie sformułowanie " w szczególności" oznacza, że nie jest to zamknięte wyliczenie środków dowodowych dopuszczalnych w postępowaniu administracyjnym, a wyliczenie przykładowe. Dopuszczalne są zatem w postępowaniu administracyjnym środki dowodowe nienazwane, jeżeli mogą przyczynić się do wykrycia prawdy obiektywnej, a nie są sprzeczne z prawem (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz. B. Adamiak, J. Borkowski, Wyd.C.H. Beck, Warszawa 1998, str. 408).
Oznacza to zatem, że opisany wyżej protokół z dnia 5 maja 1995 r., spełniający wymogi określone w art.68 & 1 k.p.a., stanowi dowód zgłoszenia przez M. R. właściwemu organowi zamiaru wykonania spornego rowu melioracyjnego.
Wskazać przy tym należy, że w myśl Porozumienia z dnia 17 lutego 1995 r. zmieniającego porozumienie z dnia 6 października 1993 r. zawarte pomiędzy Kierownikiem Urzędu Rejonowego Rządowej Administracji Ogólnej w
W. a Wójtem Gminy S. B. /Dz.Urz.Województwa Wałbrzyskiego z 1995 r., Nr 5, poz. [...]/, Wójt Gminy S. B. uprawniony był od 1 stycznia 1995 r. do przyjmowania zgłoszeń o zamiarze budowy oraz wykonywania robót budowlanych nie objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę / art.30 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane/, jako, że w/w Kierownik Urzędu przekazał temuż Wójtowi do prowadzenia sprawy z tegoż zakresu.
Niesporne jest w sprawie, że zaskarżone decyzje wydane zostały w wyniku wszczęcia postępowania zainicjowanego pismem skarżących z dnia 26 stycznia 1998r., w którym to piśmie proszą o interwencję Urząd Gminy S. B. w sprawie wykonanego przez Marie Rakoć /zmiana trasy/ rowu melioracyjnego.
Jak to już wyżej Sąd zauważył, organ pierwszej instancji wydając decyzję z dnia [...], Nr [...], rozstrzygniecie swoje oparł na przepisie art. 51 ust.1 pkt. 2 i ust. 4 w związku z art. 50 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Z przepisów tych wynika, iż w sytuacji, gdy roboty budowlane wykonane zostały w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu bądź w przepisach, to organ wydaje decyzję nakładającą obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem.
Niewątpliwe jest w sprawie, że wykonanie spornego rowu melioracyjnego nie wymagało pozwolenia na budowę.
Jeżeli tak, to organ stosując w/w przepis art. 50 ust. 1 pkt. 3 Prawa budowlanego, winien był wykazać, iż wykonane przez M. R. roboty budowlane związane ze spornym rowem melioracyjnym w sposób istotny odbiegały od ustaleń i warunków określonych w przepisach, wskazując przy tym te przepisy.
Jednakże tak organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy nie spełniły tego wymogu, naruszając nie tylko w/w przepisy Prawa budowlanego, lecz także przepis art.107 & 3 k.p.a.
Organ pierwszej instancji nałożył na M. R. obowiązek wykonania określonych czynności, w tym przedłożenia pozwolenia wodnoprawnego, nie wskazując przepisu z którego wynika taki obowiązek.
Organ ten powołuje się wprawdzie na przepis art. 50 ustawy Prawo Wodne z dnia 24 października 1974 r. (Dz.U. Nr 38, poz. 230 ze zm.), jednakże przepis ten w żadnym momencie nie odwołuje się do pozwolenia wodnoprawnego.
W konsekwencji stwierdzić należy, że skoro organy nie wykazały, że M. R. sporne roboty budowlane wykonała w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach /art. 50 ust. 1 pkt. 3/, to tym samym brak było dostatecznych podstaw do wydania decyzji nakazującej M. R. wykonanie określonych czynności z powołaniem się na przepis art. 51 ust. 1 pkt. 2 w związku z ust. 4 Prawa budowlanego.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny opierając się na przepisie art. 145 & 1 pkt. 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt. I i II sentencji.
Orzeczenie o kosztach znajduje swoje uzasadnienie w treści art. 200 w/w ustawy.
Uchylenie zaskarżonych decyzji powoduje, że w dalszym ciągu pozostaje do rozpatrzenia zgłoszone przez skarżących w w/w piśmie z dnia 26 stycznia 1998 r. żądanie w przedmiocie wykonanego przez M. R. spornego rowu melioracyjnego.
Podkreślić należy, że w chwili obecnej, zgodnie z przepisem art.83 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz.U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 ze zm./, zadania i kompetencje określone w art. 50, jak i w art. 51 objęte są właściwością powiatowego inspektora nadzoru budowlanego jako organu pierwszej instancji.
Organem wyższego stopnia w stosunku do powiatowego inspektora nadzoru budowlanego jest zaś wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego /art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego/, co oznacza, że w województwie d. organem drugiej instancji jest D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W.