Uzasadnienie
Decyzją z dnia 9 października 2001 r. Starosta Powiatu w K. przyznał U. K. prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia 6 września 2001r. w wysokości 1493,20zł.
W dniu 25 lipca 2002 r. zapadła decyzja Starosty Powiatu w K. o utracie z dniem 6 czerwca 2002r. prawa do świadczenia przedemerytalnego przez U. K. Decyzją Starosty Powiatu w K. z dnia [...], Nr [...] na podstawie art. 6 pkt. 6c art. 28 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 104 Kpa orzeczono o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia za okres od 6 czerwca 2002r. do 30 czerwca 2002r. w kwocie 144,25zł w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.
W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż świadczenie przedemerytalne zostało wypłacone U. K. za okres od 06.06.2002e. do 30.06.2002r. mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, o których to okolicznościach pobierająca świadczenie była pouczona.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła U. K. Podnosiła w nim, iż zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca. Kwestionowała także jej zasadność i zgodność z prawem dowodząc, iż pozbawiono ją świadczenia podając jako przyczynę informację, zawartą w karcie rejestracyjnej. Odwołująca się wskazywał na okoliczność, iż w tejże samej karcie, na którą powołuje się organ zawarta jest informacja w punkcie 14, iż to pouczenie nie dotyczy osób pobierających zasiłki i świadczenia przedemerytalne i stąd też jej zdaniem uzyskanie w takcie pobierania świadczenia przedemerytalnego orzeczenie o niepełnosprawności, nie powinno mieć wpływu na jej świadczenie. Nadto podnosiła, iż działania organu podważają zaufanie obywateli do administracji państwowej i jej dobre imię.
Decyzją z dnia [...], Nr [...], Wojewoda [...] na podstawie art. 6c, art. 28 ust.1 i 2 pkt 1, art. 37k ust. 1, art. 37n ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 138 § 1 pkt 1KPA utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż podstawę matrialnoprawną rozstrzygnięcia stanowi art. 28 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, który stanowi, iż osoba, która pobrała nienależne świadczenie obowiązana jest do jego zwrotu w terminie 14 dni oraz ust. 2 pkt.1 tegoż artykułu, który określa pojęcie świadczenia nienależnego. Jednocześnie organ uzasadniał, iż U. K. otrzymała w dniu rejestracji informację dla osób rejestrujących się, która w punkcie II.3 zawierała pouczenie, iż status bezrobotnego ma osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia, co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy w przypadku osoby niepełnosprawnej, której stan zdrowia pozwala na podjęcie zatrudnienia.
Jednocześnie wskazywał organ, iż art. 37k ust. 1 ustawy przewiduje, iż świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, a prawo do świadczenia przedemerytalnego ustaje z dniem nie spełnienia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Zatem wobec faktu uznania U. K. za osobę całkowicie niepełnosprawną, nie spełniała ona ustawowych przesłanek do pobierania świadczenia przedemerytalnego, a więc jego wypłata w okresie od 6 czerwca 2002r. do 30 czerwca 2002r. stanowiła świadczenie nienależnie pobrane.
Z treścią powyższej decyzji nie zgodziła się U. K., która w złożonej skardze wniosła o jej zmianę. W wywodach skargi dowodziła, iż decyzja o uznaniu jej za osobę niepełnosprawną i przyznanie jej zasiłku pielęgnacyjnego spowodowała dla niej bardzo dotkliwe skutki zarówno pod względem finansowym jak i psychicznym. Pomimo przeprowadzonych rozmów telefonicznych z wieloma urzędnikami nie spowodowały wyjaśnienia sprawy, jedynie wydanie decyzji, która jest przedmiotem zaskarżenia.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] w O. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Skarga U. K. wniesiona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004r. i stąd też w oparciu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271) przedmiotowa sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny, którym jest na mocy § 1 pkt 9 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270).
Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180).
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym.
Przedmiotem oceny jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...], Nr [...], utrzymująca zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...], Nr [...], orzekająca o zwrocie przez U. K. nienależnego świadczenia przedemerytalnego, w mocy.
Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją wykazała, że nie odpowiada ona wymogom prawa. Zaskarżona decyzja wydana została bowiem z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i art. 77 §1 KPA, zobowiązujących organ orzekający do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego.
Za nienależnie pobrane świadczenie, w rozumieniu art. 28 ust. 2 ustawy z dnia z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, uważa się między innymi świadczenie wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach.
W świetle powyższego stwierdzić należy zatem, iż wydanie decyzji dotyczącej obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia winno zostać poprzedzone wyczerpującym postępowaniem wyjaśniającym zmierzającym do ustalenia i stwierdzenia zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 2 powołanej ustawy, w tym i także pouczenia pobierające świadczenie o okolicznościach powodujących ustanie jego prawa do tego świadczenia.
Zgodnie z art. 7 i art. 77§1 KPA w toku postępowania organ administracji publicznej zobowiązany jest pojąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Oznacza to zatem, iż to organ administracji publicznej, a nie strona postępowania ma obowiązek podjąć kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Nadto to właśnie organ administracji publicznej jako podmiot kierujący postępowaniem, a nie strona postępowania, obowiązany jest, zgodnie z art. 77 KPA, w sposób wyczerpujący zebrać, a następnie rozpatrzyć cały materiał dowodowy. (por wyrok WSA w Warszawie z 09.04.2004r., II SA 1631/03; podobnie wyrok NSA z 23.04. 2002r. syg. I SA 274/02; wyrok NSA z 01.04.2002r., syg. V SA 115/01)
Z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego płynęło zobowiązanie organu II instancji, zwłaszcza w związku z zarzutem zawartym w odwołaniu, iż odwołująca się nie była pouczona o obowiązku poinformowania o okolicznościach powodujących ustanie prawa do świadczenia, gdyż w karcie rejestracyjnej, której kserokopie posiada zawarta jest w punkcie 14 informacja, iż zobowiązanie do informowania organu o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie rejestracyjnej oraz zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w przypadkach niespełnienia warunków wymienionych w ustawie nie dotyczy osób pobierających zasiłki i świadczenia przedemerytalne. Wobec takiego zarzutu organ II instancji winien szczegółowo odnieść się do tego zarzutu i wyjaśnić, czy w istocie odwołująca się została właściwie pouczona o okolicznościach powodujących utratę statusu osoby bezrobotnej wobec uznanie wypłaconego świadczenia przedemerytalnego za nienależnie pobrane, zwłaszcza wobec rozbieżności zawartych w treści pisemnych informacji i pouczeń.
Zasada dwuinstancyjności postępowania wymaga, aby w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest jednak, by rozstrzygnięcia te poprzedzone zostały przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których jest prowadzone. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, ale jest zobowiązany ponownie merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, a więc rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji.
NSA w wyroku z dnia 05 maja 1998r. (IISA 451/98 – LEX 41859) podkreślił, iż obowiązkiem organów zatrudnienia jest nie tylko dążenie do tego by zasiłku dla bezrobotnych nie pobierały osoby nieuprawnione, ale również dążenie do tego, by osoby uprawnione otrzymały ten zasiłek przez taki okres i w takiej wysokości do jakiej rzeczywiście są uprawnione.
Załatwienie zatem sprawy administracyjnej przez wydanie decyzji opartej na niepełnym stanie faktycznym, a z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowym sporze, jest sprzeczne z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą prawdy obiektywnej i narusza art. 7 KPA oraz inne przepisy kodeksu postępowania administracyjnego normujące sposób dochodzenia do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy (m.in. art. 77 § 1, 80 KPA).
Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, iż ani organ I instancji, ani też organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazał metody wyliczenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi jako świadczenie nienależnie wypłacone skarżącej U. K. W świetle art. 107 § 3 Kpa prawidłowo sporządzone uzasadnienie powinno spełniać szereg wymogów odnośnie treści i formy. W zakresie uzasadnienia faktycznego winno znaleźć się wyjaśnienie okoliczności wskazujących na potrzebę lub konieczność wydania decyzji w danej sprawie wobec określonych podmiotów oraz ich wpływ na treść rozstrzygnięcia. W ustaleniach stanu faktycznego mieścić się będzie także wyjaśnienie zmierzające do ustalenia faktów i ich znaczenia, a więc również sposobu wyliczenia wysokości świadczenia podlegającego zwrotowi poprzez wskazanie kwoty stanowiącej podstawę dokonania jego obliczenia oraz sposób prowadzący do tego wyliczenia.
Stwierdzone uchybienia uniemożliwiają Sądowi dokonanie kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, co w konsekwencji powoduje konieczność jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji. Organ II instancji nie dostrzegł bowiem wadliwości postępowania przed organem I instancji, utrzymując zapadłą decyzję w mocy.
Wskazanie, co do dalszego postępowania przez organ wynika z powyższych rozważań prawnych.
Reasumując tego rodzaju wady decyzji administracyjnej powodują, że w sposób istotny narusza ona przepisy postępowania, które mogą mieć wpływ na wynik postępowania, a tym samym, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu...(Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją podlegały uchyleniu.
Rozstrzygnięcia w punkcie 2 wyroku dokonano na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.