Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Burmistrz O., po rozpatrzeniu podania P. N. o wznowienie postępowania o uznanie go za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu żonę A. N. i małoletniego syna M., na podstawie art. 104, art. 145a i art. 149 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 3 pkt 7 lit. "f" ustawy z dnia 17 maja 1990r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz zmianie, niektórych ustaw /Dz.U. z 1990r. Nr 34 poz. 198 ze zm./ oraz art. 127 ust. 1 i 128 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. z 1992 Nr 4, poz. 16 ze zm./ odmówił wznowienia postępowania.
W motywach orzeczenia organ I instancji wskazał, iż ostateczną decyzją Burmistrza nr [...] z dnia [...]r. orzeczono o nie uznaniu za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu żony - A. N. wobec P. N. W dniu [...]r. P. N. wniósł o uznanie go za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu żonę i syna, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...]r. sygn. akt [...] orzekającego, że art. 128 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. Nr 4 poz. 16 z 1992r. ze zm./ w części, w jakiej stanowi: "i pozostawali z nim we wspólnym gospodarstwie domowym przed powołaniem go do służby wojskowej" jest niezgodny z art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 oraz art. 71 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został ogłoszony w Dz.U. Nr 48 poz. 506 z dniem 19 maja 2001r. i wszedł w życie z dniem 19 maja 2001r.
Podanie strony zostało uznane za wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego. Wnioskodawca zakończył odbywanie zasadniczej służby wojskowej.
Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4.04.1997r. /Dz.U. Nr 78 poz. 483 ze zm./ orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją przepisu ustawy, na podstawie którego została wydana ostateczna decyzja administracyjna stanowi podstawę do wznowienia postępowania w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania, w tym przypadku Kodeksu Postępowania Administracyjnego. Art. 145a Kodeksu Postępowania Administracyjnego stanowi, że strona może żądać wznowienia postępowania w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją określając, iż skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Wyżej cytowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego wszedł w życie z dniem 19.05.2001r. zatem termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania minął z dniem 19.06.2001r. Strona wniosła zaś podanie w dniu [...]r., a więc po terminie.
Z uwagi na nie zachowanie ustawowego terminu należało orzec jak na wstępie.
Powyższą decyzję zakwestionował P. N. Podał, iż gdy dowiedział się o wyroku Trybunału Konstytucyjnego wystosował pismo do Rzecznika Praw Obywatelskich bowiem nie wiedział czy złożyć odwołanie do Burmistrza czy w NSA, który wydał "ostateczną decyzję" w sprawie. Na odpowiedź Rzecznika czekał ponad 3 tygodnie.
Zgodnie z jego pouczeniem niezwłocznie złożył wniosek do Burmistrza. Okazało się jednak, że wniosek był spóźniony. W odpowiedzi Rzecznika na skierowane zapytanie nie było żadnej wzmianki na temat miesięcznego terminu złożenia odwołania.
Skarżący nie zgadza się z decyzją Burmistrza bowiem w trakcie odbywania służby wojskowej został poszkodowany. Teraz gdy okazało się, że wówczas wydana decyzja nie miała podstaw prawnych, Burmistrz twierdzi, iż spóźnił się z roszczeniami o 22 dni.
Wojewoda D. decyzją z dnia [...]r. Nr [...]wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 "a" § 2 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 127 i 128 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. z 1992r. Nr 4, poz. 16 z póź. zm./ oraz wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 maja 2001r. /Dz.U. Nr 48, poz. 506/ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy wyjaśnił, iż w dniu [...]r. wpłynął do Urzędu Miejskiego O. wniosek P. N. o uznanie go za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu żonę A. N. i syna M. Decyzją z dnia [...]r. Burmistrz O. odmówił wznowienia postępowania w sprawie uznania P. N. za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu żonę A. N. i syna M. Od tej decyzji, w ustawowym terminie zostało wniesione przez P. N. odwołanie w którym podnosi, że decyzja w pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów art. 128 ust. 2 cyt. ustawy opierając się o wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który orzekł niezgodność tego artykułu z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.
Rozpatrując sprawę ponownie organ odwoławczy zważył, iż w myśl art. 128 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony RP:
- 1. Żołnierzom zasadniczej służby wojskowej posiadającym na wyłącznym utrzymaniu członków rodziny w czasie odbywania służby przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5 zasiłek w kwocie najniższego wynagrodzenia za pracę pracowników, określonego przez ministra do spraw pracy na podstawie Kodeksu pracy.
- 2. Członkami rodziny żołnierza odbywającego zasadniczą służbę wojskową, pozostającymi na jego wyłącznym utrzymaniu, są jego żona, dzieci, rodzice oraz osoby, względem których żołnierza obciąża obowiązek alimentacyjny, o ile, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5, nie uzyskują oni dochodu lub uzyskiwany przez nich dochód z jakiegokolwiek tytułu jest niższy od najniższego wynagrodzenia za pracę pracowników, określonego przez ministra właściwego do spraw pracy na podstawie Kodeksu pracy, i pozostawali z nim we wspólnym gospodarstwie domowym przed powołaniem go do służby wojskowej.
W myśl wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 maja 2001r. cyt.:
Art. 128 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. z 1992r. Nr 4, poz. 16, Nr 40, poz. 174 i Nr 54, poz. 254 z 1994r. Nr 43, poz. 165, z 1996r. Nr 7, poz. 44, Nr 10, poz. 56, i Nr 106, poz. 496, z 1997r. Nr 6, poz. 31, Nr 28, poz. 153, Nr 80, poz. 495, Nr 88, poz. 554, Nr 121, poz. 770 i Nr 141, poz. 944, z 1998r. Nr 146, poz. 961 i Nr 162, poz. 1114 i 1126, z 1999r. Nr 50, poz. 500 oraz z 2000r. Nr 12, poz. 136 i Nr 109, poz. 1156/ w części, w jakiej stanowi: "i pozostawali z nim we wspólnym gospodarstwie domowym przed powołaniem go do służby wojskowej", jest niezgodny z art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 oraz art. 71 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
oraz art., 145a:
§ 1.Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.
§ 2.W sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Tak więc nie został spełniony wymóg art. 145a § 2 kpa, wobec powyższego orzeczono jak w sentencji.
W skardze na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...]skarżący powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie powołując się na dotychczasowe stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
W świetle przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności decyzji z prawem materialnym oraz przepisami postępowania administracyjnego.
Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej, chyba że wynika to z przepisu prawa.
Rozpatrując skargę Sąd dopatrzył się, iż decyzje obu instancji dotknięte są sankcją nieważności.
Organy administracji publicznej z urzędu zobowiązane są przestrzegać swej właściwości /art. 19 kpa/.
Naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje nieważność decyzji /art. 156 § 1 pkt 1 kpa/, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia.
W myśl art. 150 kpa "organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji".
Organ I instancji decyzją z dnia [...]r. Nr [...], powołując się na art. 104, art. 145a i art. 149 § 3 kpa w związku z art. 3 pkt 7 lit. "f" ustawy z dnia 17 maja 1990r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz zmianie niektórych ustaw /Dz.U. z 1990r. Nr 34, poz. 198 ze zm./ oraz art. 127 ust. 1 i art. 128 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U. z 1992r. Nr 4, poz. 16/ odmówił skarżącemu wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją tegoż organu z dnia [...]r. Nr [...] o nie uznaniu P. N. za posiadającego na wyłącznym utrzymaniu żony A. N. Podejmując tę decyzję organ I instancji pominął istotny fakt. Jak wynika bowiem z akt niniejszej sprawy od decyzji z dnia [...]r. Nr [...] zostało wniesione odwołanie. Z kolei organ odwoławczy decyzją z dnia [...]r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.
W świetle tego co zostało wykazane stwierdzić trzeba, iż decyzją z dnia [...]r. Nr [...] organ I instancji wydał z naruszeniem właściwości co w konsekwencji skutkuje stwierdzenie jej nieważności w trybie art. 156 § 1 pkt 1 kpa.
Przy rozpatrywaniu odwołania organ II instancji nie spostrzegł, że zaskarżona decyzja jest dotknięta wadą określoną w powołanym wyżej unormowaniu.
Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji organ odwoławczy dopuścił się rażącego naruszenia prawa /art. 156 § 1 pkt 2 kpa/.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ orzekł jak w sentencji wyroku.
Orzeczenie o kosztach zostało oparte na podstawie art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./ w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/.
Sąd nie orzekł o wykonaniu zaskarżonej decyzji gdyż jako orzeczenie negatywne nie ma ona przymiotu wykonalności /art. 152 - Prawo o postępowaniu /.../.