Wyrok WSA we Wrocławiu z 10 czerwca 2020 r., II SA/Wr 237/20

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu

Rozpoznanie

w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 czerwca 2020 r.

Sprawa

sprawy ze skargi A w G. sp. z o.o. z/s w G. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni we W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za wprowadzenie ścieków z oczyszczalni do wód rzeki oddala skargę w całości.

Skład

Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis przewodniczący
Sędzia WSA Władysław Kulon
Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn sprawozdawca

Uzasadnienie

Decyzją z [...] ([...]) Dyrektor Zarządu Zlewni we W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako "organ") określił Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji w G. sp. z o.o. z siedzibą w G. opłatę stałą za 2020 r. w wysokości 38125 zł za wprowadzanie ścieków z oczyszczalni przy ul. K. w G. do wód rzeki O. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że nie uznał reklamacji Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w G. sp. z o.o. w G. (dalej jako "skarżąca") od informacji rocznej z 14 II 2020 r., gdyż w myśl art. 271 ust. 5 ustawy z dnia 20 VII 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566) – dalej jako "pr.w." dla ustalenia wysokości opłaty stałej za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi bierze się pod uwagę maksymalną ilość ścieków wprowadzonych do wód lub do ziemi wyrażoną w jednostce m³/s.

Organ zaznaczył przy tym, że skarżąca korzysta z usług wodnych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego przez Marszałka Województwa D. decyzją z [...] ([...]) na wprowadzenie do rzeki O. oczyszczonych ścieków komunalnych w ilości Qmaxh=1500 m³/h, Qśrd=15000 m³/d, Qmaxrok= 5490000 m³/rok. Dla potrzeb obliczenia opłaty stałej za usługę wodną oznaczało to konieczność przeliczenia na jednostkę m³/s parametru godzinowego z pozwolenia, tj. Qmaxh=1500 m³/h równoznacznego z 0,41667 m³/s. Organ powołał się przy tym na art. 552a pkt 4 pr.w., z którego wynika, że w przypadku pozwoleń wodnoprawnych, które nie określają zakresu korzystania z wód w m3/s, dla potrzeb ustalenia opłaty stałej za usługi wodne należy przeliczyć na m3/s parametr wyrażony w m3/h maksymalnego wprowadzania ścieków do wód lub do ziem. Organ zaznaczył, że opłata za wprowadzanie ścieków do wód została więc określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250 zł na dobę za 1 m³/s (zob. § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 XII 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne - Dz.U. z 2017 r., poz. 2502, ze zm. – dalej "rozporządzenie"), czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 366 dni i maksymalnego zrzutu ścieków określonego w pozwoleniu wodnoprawnym w ilości Qmaxh=1500 m³/h, a więc po przeliczeniu 0,41667 m³/s. W ocenie organu opłata stała za usługi wodne powiązana jest z maksymalną presją na środowisko wodne, czy to w formie maksymalnego poboru wody w jednostce czasu, czy maksymalnej ilości wprowadzanych ścieków w jednostce czasu. Opłata ta jest zatem odzwierciedleniem gotowości środowiska wodnego do udostępnienia zasobów wodnych, jak i przyjęcia ścieków w ramach usług wodnych.

W skardze na opisaną wyżej decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Podniosła, że ustalona w decyzji wysokość opłaty narusza art. 552a pkt 4 pr.w., poprzez jego zastosowanie, mimo że jest on niezgodny z art. 9 ust. 3 pr.w. i art. 5 ust. 1 i art. 9 ust. 1 dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 X 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz.U.UE.L.2000.327.1) – dalej jako "dyrektywa". Z powołanych przepisów wynika bowiem, że system usług wodnych oparty ma być na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych i korzystaniu z wód poza zwykłym i powszechnym korzystaniem, przy uwzględnieniu kosztów środowiskowych, kosztów zasobowych i analizy ekonomicznej. Tymczasem przewidziany w przepisach prawa krajowego obowiązek uwzględnienia maksymalnego chwilowego parametru odprowadzania ścieków przy ustalaniu opłaty rocznej jest przejawem nadmiernego fiskalizmu i nie stanowi rzeczywistego ekwiwalentu kosztów świadczenia usług wodnych. Skarżąca zarzuciła decyzji także naruszenie art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 kpa, poprzez nieodniesienie się do kwestii zgodności przepisów krajowych z prawem unijnym, mimo że skarżąca podnosiła taki zarzut w reklamacji. W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Zarazem, w przypadku powzięcia przez Sąd wątpliwości do wykładni przepisów unijnych, skarżąca wniosła o skierowanie pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości UE.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Pismem procesowym z 2 VI 2020 r. organ wniósł o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd nie stwierdził podstaw do uwzględnienia skargi.

Przede wszystkim nie było podstaw do uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów prawa procesowego. Jak wynika z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ppsa, naruszenie przepisów prawa procesowego (niebędące przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego) stanowi podstawę uchylenia decyzji tylko w przypadku, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wymagane jest zatem istnienie takiego związku pomiędzy uchybieniem procesowym, a treścią rozstrzygnięcia, który uzasadnia przypuszczenie, że konkretne uchybienie procesowe z wysokim stopniem prawdopodobieństwa wpłynęło na treść rozstrzygnięcia. W okolicznościach konkretnej sprawy Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień procesowych. Nie daje podstaw do uchylenia decyzji podnoszony w skardze zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 kpa, polegającego na pominięciu obowiązku odniesienia się przez organ do argumentacji zawartej w reklamacji, a kwestionującej niezgodność przepisów krajowych z prawem unijnym. Sąd zwraca uwagę, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że – w ocenie organu – obowiązujące przepisy prawa krajowego realizują cel w postaci zwrotu kosztów usług wodnych, gdyż opłata za korzystanie z usług wodnych jest powiązana z maksymalną chwilową presją na środowisko wodne. W takich warunkach nie sposób zakładać, że organ mógłby podzielić argument skarżącej, że tego rodzaju kryterium jest przejawem nadmiernego fiskalizmu i nie realizuje celu w postaci zwrotu kosztów usług wodnych wyrażonego w art. 5 ust. 1 i art. 9 ust. 1 dyrektywy.

Przechodząc do oceny zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego, to w myśl art. 271 ust. 5 pr.w., wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej m3/s.

W sprawie bezsporna jest zastosowana przez organ stawka jednostkowa opłaty (250 zł na dobę za 1 m3/s) oraz wyrażona w dniach jednostka czasu (366 dni w 2020 r.). Wysokość stawki jednostkowej za odprowadzanie ścieków wynika jednoznacznie z § 10 ust. 1 rozporządzenia. Przyjęta zaś jednostka czasu uwzględnia roczny okres odprowadzania ścieków, za który opłata jest w tym przypadku ustalana (od 1 I 2020 r. do 31 XII 2020 r.).

Istotą problemu jest natomiast okoliczność, że udzielone skarżącej pozwolenie wodnoprawne na odprowadzanie oczyszczonych ścieków nie określa maksymalnego parametru odprowadzania ścieków wyrażonego w m3/s.

Opisana wyżej sytuacja objęta jest obecnie zakresem zastosowania art. 552a pr.w.

Powołany przepis stanowi, że w przypadku gdy pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane nie określa zakresu korzystania z wód w m3/s, ustalenia wysokości opłaty stałej za usługi wodne, o których mowa w art. 271 ust. 2-5, dokonuje się z uwzględnieniem wyrażonych w m3/h maksymalnych ilości możliwych do:

1. pobrania wód podziemnych albo powierzchniowych,
2. odprowadzania do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast,
3. odprowadzania do wód - wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast,
4. wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi

• określonych w pozwoleniach wodnoprawnych albo pozwoleniach zintegrowanych i przeliczonych na m3/s.

Regulacja z art. 552a wprowadzona została mocą art. 1 pkt 88 ustawy z 11 IX 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2170), która weszła w życie dnia 23 XI 2019 r. Jednocześnie art. 9 ustawy zmieniającej stanowi, że przepisy art. 552a pr.w. stosuje się po raz pierwszy do opłat stałych za usługi wodne za rok 2020.

Organ miał zatem ustawowe podstawy, by obliczając wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód uwzględnić wyznaczony w pozwoleniu wodnoprawnym parametr maksymalnego dopuszczalnego zrzutu wyrażonego w jednostce m3/h i przeliczyć go na jednostkę m3/s.

W konsekwencji organ prawidłowo zastosował art. 271 ust. 5 w zw. z art. 552a pkt 4 pr.w. w zw. z art. 9 ustawy z 11 IX 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw. Mając na względzie określoną w rozporządzeniu jednostkową stawkę opłaty, wynoszącą 250 zł na dobę za 1 m³/s, ilość dni dopuszczalnego zrzutu w ciągu roku (366 dni w 2020 r.) oraz ilości wprowadzanych ścieków wyrażoną m3/s (0,41667 m3/s), wysokość opłaty stałej za 2020 r. powinna wynieść 38 125 zł i taką też wysokość organ ustalił.

Sąd nie stwierdził podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi podnoszącego niezgodność art. 552a pr.w. z celem określonym w art. 5 ust. 1 i art. 9 ust. 1 dyrektywy.

Jak wynika z art. 9 ust. 1 dyrektywy, Państwa Członkowskie uwzględniają zasadę zwrotu kosztów usług wodnych, włączając koszty ekologiczne i materiałowe, uwzględniając analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III oraz w szczególności zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci". Zarazem art. 5 ust. 1 dyrektywy stanowi, że każde Państwo Członkowskie zapewnia, że dla każdego obszaru dorzecza lub części międzynarodowego obszaru dorzecza leżącego na jego terytorium: analiza jego charakterystyk, przegląd wpływu działalności człowieka na stan wód powierzchniowych i podziemnych, oraz analiza ekonomiczna korzystania z wód są podjęte, zgodnie ze specyfikacjami technicznymi wymienionymi w załącznikach II oraz III, oraz że są wykonane najpóźniej w ciągu 4 lat od dnia wejścia w życie niniejszej dyrektywy.

Wskazane przepisy dyrektywy nie budzą wątpliwości interpretacyjnych Sądu, tak więc bezprzedmiotowe byłoby – sugerowane w skardze – występowanie w tej kwestii z pytaniem prawnym do Trybunału Sprawiedliwości UE. Z powołanych wyżej regulacji dyrektywy wynika obowiązek uwzględnienia przy gospodarowaniu wodami zasady zwrotu kosztów usług wodnych oczywiście przy uwzględnieniu kosztów ekologicznych i materiałowych oraz analiz ekonomicznych. Regulacje prawne zawarte w pr.w. realizują ten cel, co jednoznacznie wynika z art. 9 ust. 3 oraz art. 267 i n. Z kolei ani z art. 5 i art. 9, ani z innych przepisów dyrektywy nie wynika, by niedopuszczalne było przyjęcie parametru maksymalnej chwilowej presji na środowisko wodne jako jednego z kryteriów odpłatności za usługi wodne. Zbyt daleko idące jest stanowisko skarżącej, jakoby wymiar opłaty stałej w oparciu o maksymalny godzinowy parametr określony w pozwoleniu wodnoprawnym abstrahował całkowicie od jakichkolwiek kosztów usług wodnych, kosztów środowiskowych oraz kosztów zasobowych. W szczególności nie ma podstaw do uznania, że system opłat za usługi wodne uwzględniać powinien wyłącznie faktyczny zakres korzystania z usług wodnych. Należy zwrócić uwagę, że udzielenie pozwolenia wodnoprawnego konkretnemu podmiotowi zazwyczaj ogranicza możliwość udzielenia podobnego zezwolenia innym podmiotom i to niezależnie od tego, czy dotychczas udzielone pozwolenie wodnoprawne jest faktycznie wykorzystywane. Celem opłaty stałej jest właśnie uwzględnienie tego rodzaju obciążenia środowiska wodnego, sprowadzającego się do konieczności zapewnienia stałej gotowości środowiska do korzystania przez uprawniony podmiot z zasobów wodnych w pełnym zakresie wynikającym z posiadanego pozwolenia wodnoprawnego. System zwrotu kosztów usług wodnych, w myśl dyrektywy, odpowiadać ma wynikom analiz ekologicznych, materiałowych i ekonomicznych. Z argumentacji skargi nie wynika, by krajowy system zwrotu kosztów usług wodnych, w tym art. 552a pr.w., takim wynikom nie odpowiadał. Sąd nie ma zatem podstaw do uznania, że stosowane przez organ przepisy prawa krajowego naruszają art. 5 ust. 1 i art. 9 ust. 1 dyrektywy.

Mając powyższe na względzie Sąd orzekł na zasadzie art. 151 ppsa.