Uzasadnienie
W dniu 11 czerwca 2002r. przeprowadzona została przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] kontrola posesji nr [...] w B. na której znajduje się budynek mieszkalny w stanie ruiny, którego ściana szczytowa uległa zawaleniu, a boczna odchyla się od pionu i grozi zawaleniem. Właścicielem budynku jest nie żyjący P. O. W wyniku powyższych ustaleń Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] wydał w dniu [...] decyzję, Nr [...], w której na podstawie art. 66 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane nakazał J. O. zamieszkałemu w D. nr [...], jako następcy prawnemu zmarłego właściciela zawalonego budynku mieszkalnego w B. nr [...], a to P. O., dokonanie w sposób skuteczny zabezpieczenia odchylonej od pionu ściany bocznej, stanowiącej zagrożenie dla życia ludzi i bezpieczeństwa mienia, jak również zabezpieczenie terenu i pozostałej części zawalonego budynku mieszkalnego przed dostępem osób postronnych.
Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji inspektor podniósł, iż w wyniku wieloletniego nie utrzymywania budynku mieszkalnego w B. nr [...] w należytym stanie technicznym budynek ten uległ zniszczeniu. Pozostały z niego jedynie szczątkowe fragmenty ściany bocznej znacznie odchylonej od pionu i grożącej zawaleniem. Po dokonaniu sprawdzenia stanu prawnego ustalono, iż figurującym w dokumentach właścicielem jest P. O., który zmarł, a jego syn – J. O. jest spadkobiercą ustawowym, a zatem z uwagi na to, że wyboczona ściana stanowi poważne zagrożenie koniecznym było nakazanie zabezpieczenia odchylonej od pionu ściany obecnemu właścicielowi.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. O. Wskazał w nim, iż ojciec zmarł 32 lata temu i nie zostało nigdy przeprowadzone postępowanie spadkowe i stąd też nie jest on prawnym właścicielem tych budynków. Podał także, iż ma 72 lata, a na terenie wsi [...] posiada własny dom.
Decyzją z dnia [...], Nr [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. działając na podstawie art. 138 § 1 Kpa utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] z dnia [...].
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że budynek mieszkalny jest w nienależytym stanie technicznym, wyglądem swoim powoduje oszpecenie otoczenia, a ściany częściowo zawalonego budynku zagrażają życiu, środowisku i bezpieczeństwu mienia sąsiednich nieruchomości. Odnosząc się do jedynego zarzutu zawartego w odwołaniu J. O. organ stwierdził, że nie przeprowadzenie postępowania spadkowego, przy nie przedłożeniu dowodu o odrzuceniu spadku, nie powoduje, iż nie doszło do ustawowego dziedziczenia zgodnie z art. 922 § 1 kodeksu cywilnego. J. O. jest następcą prawnym poprzedniego właściciela, wchodzi w jego prawa i obowiązki wiążące się z pozostawionym majątkiem i sprawowaniem nad nim zarządu, a tym samym zobowiązany jest usunąć zagrożenia, jakie niesie przedmiotowy budynek mieszkalny.
Z treścią powyższej decyzji nie zgodził się J. O. We wniesionej skardze ponowił zarzuty zawarte w odwołaniu, dodatkowo podnosząc, iż ojciec zmarł w trakcie postępowania związanego ze zdaniem gospodarstwa na Skarb Państwa, a także, iż jest emerytem pobierającym emeryturę w wysokości 1040zł, która pozwala mu na skromne życie i nie stać go na podejmowanie czynności sprowadzających się do rozbiórki tych gruzów.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasową argumentację, wskazując dodatkowo, iż skarżący nie powołuje w skardze żadnych nowych, a istotnych dla sprawy okoliczności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Skarga J. O. wniesiona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004r. i stąd też w oparciu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271) przedmiotowa sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny, którym jest na mocy § 1 pkt 9 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151KPA).
Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180).
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym.
Przedmiotem oceny, w rozpoznawanej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...], Nr [...], który działając na podstawie art. 138 § 1 Kpa utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] z dnia [...].
Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że nie odpowiada ona wymogom prawa. Zaskarżona decyzja wydana została bowiem z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i art. 77 §1 KPA, zobowiązujących organ orzekający do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego.
Zgodnie z art. 7 i art. 77§1 KPA w toku postępowania organ administracji publicznej zobowiązany jest pojąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Oznacza to zatem, iż to organ administracji publicznej, a nie strona postępowania ma obowiązek podjąć kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Nadto to organ właśnie administracji publicznej jako podmiot kierujący postępowaniem, a nie strona postępowania, obowiązany jest, zgodnie z art. 77 KPA, w sposób wyczerpujący zebrać, a następnie rozpatrzyć cały materiał dowodowy. (por wyrok WSA w Warszawie z 09.04.2004r., II SA 1631/03; podobnie wyrok NSA z 23.04. 2002r. syg. I SA 274/02; wyrok NSA z 01.04.2002r., syg. V SA 115/01).
Stosownie do art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 z późn. zm.) budynkiem jest obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundament i dach. Organy obu instancji przyjmują, iż sporny obiekt jest budynkiem mieszkalnym, pomimo, że z protokołu kontroli z dnia 11 czerwca 2002r. powyższe wyraźnie nie wynika. W przedmiotowym protokole zawarty jest zapis, że na posesji nr [...] w B. usytuowany jest budynek mieszkalny w stanie ruiny, w którym ściana szczytowa uległa zawaleniu, a ściana boczna odchyliła się od pionu. W sporządzonym protokole brak jest adnotacji o tym czy obiekt ten posiada jeszcze dach, czy zachowane zostały przegrody, ani czy jest użytkowany. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy niezbędnym jest dokonanie jednoznacznych i konkretnych ustaleń czy budowla ta może być w ogóle uznana za budynek mieszkalny w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, czy jest on użytkowany, czy nadaje się np. do remontu lub odbudowy. W zależności, bowiem od poczynionych ustaleń stanu faktycznego zastosowane winny być przez organ różne normy prawa budowlanego.
Wskazać należy, iż art. 66 ustawy – Prawo budowlane dotyczy wyłącznie nakazania przez organ nadzoru budowlanego właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w przypadkach w tym przepisie wskazanych. W zależności od ustalonych potrzeb organ może nakazać w oparciu o tenże przepis min. wykonanie stosownych robót w celu zapewnienia prawidłowego użytkowania obiektu, a w konsekwencji utrzymania zasobów budowlanych we właściwym stanie technicznym i stąd też w przedmiotowej sprawie zachodziła konieczność wyjaśnienia czy obiekt usytuowany na posesji nr [...] w B. może być uznany za budynek mieszkalny.
Z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego płynęło także zobowiązanie dla organu II instancji. Zasada dwuinstancyjności postępowania wymaga bowiem, aby w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest jednak, by rozstrzygnięcia te poprzedzone zostały przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których jest prowadzone. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, ale jest zobowiązany ponownie merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, a więc rozpatrzyć wszystkie żądania strony, a także ocenić je mając na uwadze obowiązujące przepisy prawa.
Załatwienie zatem sprawy administracyjnej przez wydanie decyzji opartej na niepełnym stanie faktycznym, a z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowym sporze, jest sprzeczne z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą prawdy obiektywnej i narusza art. 7 KPA oraz inne przepisy kodeksu postępowania administracyjnego normujące sposób dochodzenia do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy (m.in. art. 77 § 1, 80 KPA).
Stwierdzone uchybienia w zakresie ustaleń stanu faktycznego uniemożliwiają Sądowi dokonanie kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, co w konsekwencji powoduje konieczność jej uchylenia oraz poprzedzającej ja decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...], Nr [...] z dnia [...].
Wskazanie, co do dalszego postępowania przez organ wynika z powyższych rozważań prawnych.
W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu...(Dz. U Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w pkt 2 i 3 oparto na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 55 ust.