Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. organ nadzoru budowlanego na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 p.b. nakazał skarżącemu usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym budynku mieszkalnego wielorodzinnego poprzez wykonanie szczegółowo opisanych dwunastu robót budowlanych. W zakresie punktów 1 – 2 decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności (skucie odspojonych tynków, wymiana okładzin schodów). Dla pozostałych robót ustalono zróżnicowane terminy wykonania. Dla robót 3 – 10 do [...] maja 2016 r. (naprawa schodów zewnętrznych, remont klatki schodowej i świetlika, naprawa stropu w piwnicy i lokalu nr 10, naprawa podłogi na poddaszu, naprawa części dachu, naprawa rynien i obróbek blacharskich, naprawa wypraw tynkarskich kominów i wykonanie remontu kapitalnego balkonów) i dla robót 11 – 12 do [...] maja 2017 r. (uzupełnienie ubytków zapraw w spoinach ścian zewnętrznych, zaś po ustabilizowaniu się zarysowań wykonanie naprawy murów w obszarze występujących rys i pęknięć oraz remont elewacji zewnętrznej).
Roboty te nakazano wykonać w sposób opisany w ekspertyzie technicznej T. J. z kwietnia 2015 r.
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że organ podjął czynności po zawiadomieniu go o pękaniach ścian budynku w związku z robotami budowlanymi prowadzonymi na sąsiedniej działce.
Według ustaleń organu potrzebę wykonania remontu balkonów, dachu, elewacji, schodów, tynków stwierdzono już w protokole kontroli obiektu w 2009 r. (kontrola pięcioletnia). Dowód z oględzin i ekspertyzy technicznej potwierdził wieloletnie zaniedbania właściciela budynku w zakresie utrzymania należytego stanu technicznego. Natomiast rysy i pęknięcia na elewacji tylnej i wewnątrz lokali mogły powstać wskutek prowadzenia budowy na działce sąsiedniej.
Skarżący opracował ekspertyzę w wykonaniu decyzji z 2013 r., utrzymanej w mocy decyzją z dnia [...] marca 2014 r., od której skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego.
Formułując nakazy i terminy ich wykonania organ oparł się na treści ekspertyzy z kwietnia 2015 r. Według biegłego zarysowania nie grożą awarią budowlaną. Podobne ustalenia i oceny wynikają z protokołu okresowej kontroli z maja 2014 r. Stan techniczny budynku stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa mienia, przyczyniając się do niszczenia tego budynku, w tym elementów konstrukcyjnych. Organ podkreślił, że decyzja nie stwarza obowiązków, gdyż obciążały one właściciela z mocy art. 61 i art. 70 p.b. i to co najmniej od 2009 r.
Z uwagi na położenie budynku na obszarze zabytkowym, przed podjęciem robót remontowych należy uzyskać pozwolenie organu ochrony zabytków (MKZ). Odnośnie terminów wykonania robót organ uznał je za technicznie uzasadnione stopniem skomplikowania robót, zaś naprawa murów powinna nastąpić po ustabilizowaniu zarysowań, co zgodnie z ekspertyzą będzie wiadome po zamontowaniu mierników rozwarcia rys i w oparciu o wpisy w dzienniku obserwacji.
Organ pouczył, że wykonanie nakazów nie będzie wymagało odrębnego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Wyjaśnił ponadto, że w ramach sprawy nie mieściło się ustalanie przyczyn nienależytego stanu obiektu, a w szczególności zakresu odpowiedzialności inwestora prowadzącego budowę na sąsiedniej działce.
Od decyzji tej skarżący nie wniósł odwołania.
W dniu [...].05.2016 r. wpłynął do tego organu wniosek skarżącego o zmianę powyższej decyzji w zakresie terminu robót 3 – 11 do dnia [...].09.2018 r., gdyż robota nr 2 została wykonana. W uzasadnieniu podał, że zaprojektował remont budynku w szerszym zakresie od nakazanego i oczekuje na pozwolenie MKZ. Wykonał ponadto remont świetlika, uszczelnienie dachu i oczyszczenie rynien.
W dniu [...].10.2015 r. skarżący zawiadomił o wykonaniu nakazu nr 1.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. organ ten na podstawie art. 155 k.p.a. odmówił zmiany. W jego ocenie za zmianą decyzji nie przemawiał zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony. Interes strony jest słuszny, gdy jest usprawiedliwiony okolicznościami sprawy i akceptowalny w świetle porządku prawnego, godny wsparcia także przez interes społeczny. Interes skarżącego cech tych nie posiada. Omawiane interesy spełni terminowe wykonanie nakazu. Nastąpiło ono w nieznacznym zakresie. Pozostał nadal nienależyty stan techniczny obiektu, wywołujący określone zagrożenia. Z czasem wzrasta także koszt wykonania robót.
W ocenie organu nakazane roboty, chociaż liczne, nie były skomplikowane lub czasochłonne. Terminy ich wykonania zostały określone prawidłowo w decyzji. Niski stan zaawansowania skarżącego w realizację obowiązków ustawowych, nakazanych decyzją, nie uzasadnia przedłużania czasu wykonania nakazu. Pierwotnie wyznaczony termin miał długość 11 miesięcy, zaś skarżący wnosi o jego przedłużenie do 39 miesięcy, co nie jest odpowiednie do zakresu robót. Zwłoki nie usprawiedliwia zamiar wykonania remontu w szerszym zakresie od nakazanego. Jedynie w przypadku wykazania przez skarżącego większego zaangażowania w realizację nakazu będzie możliwe rozważenie zmiany w późniejszym czasie.
W odwołaniu skarżący przekonywał, że za zmianą decyzji pierwotnej przemawia jego słuszny interes. Wadliwy stan budynku wywołała gmina mająca większość udziałów we współwłasności i sprawująca zarząd. Uległo to zmianie dopiero od 2015 r. Nowy zarząd zalecił ekspertyzę stanu technicznego oraz rozpoczął wymagane remonty. Obecnie wykonano projekt budowlany i uzyskano pozwolenie konserwatorskie z dnia [...].08.2016 r. Część zarysowań i pęknięć powstała wskutek robót budowlanych na sąsiedniej działce. Jak wynika z ekspertyzy z kwietnia 2015 r. nastąpi kontynuowanie tego niekorzystnego oddziaływania. Proces propagacji rys ustanie w perspektywie minimum 5 lat, czyli najwcześniej w 2018 r. Uzasadnia to przesunięcie remontu elewacji do tego czasu, gdyż w naprawionej elewacji mogą pojawiać się nowe rysy, gdyby remont zakończył się wcześniej.
Ponadto niektóre roboty są powiązane technologicznie i nie powinny zostać wykonane w różnych terminach, przykładowo remont elewacji i balkonów należy wykonać jednocześnie, co obniży jego koszty. Remont dachu powinien zostać wykonany kompleksowo. Obecny stan budynków nie stwarza już zagrożeń. Należy przesunąć termin do [...].12.2018 r., chociaż i do tego czasu będą wykonywane niektóre roboty.
Zaskarżoną decyzją organ utrzymał powyższą decyzję w mocy. W ocenie organu słuszny interes strony to interes prawny, a przy tym niesprzeczny z interesem społecznym. Nienależyty stan techniczny budynku powstał wskutek zaniedbań właściciela. W decyzji pierwotnej wyznaczono racjonalne terminy wykonania nakazu. Nie został on zrealizowany w przeważającej części, co tylko pogarsza stan obiektu.
W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił naruszenie art. 155 k.p.a. oraz dowolne ustalenie, z naruszeniem art. 7, 77 i 80 k.p.a., że niewykonanie nakazu wywołało pogorszenie stanu budynku.
Wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów znanych z akt administracyjnych (pozwolenie konserwatorskie z [...].08.2016 r., kosztorys i faktura uszczelnienia świetlika, kosztorys i faktura dekarskich obróbek i szczelin w pokryciu papowym, ekspertyza z kwietnia 2015 r.).
Słuszny interes skarżącego wynika z podejmowania intensywnych działań w celu zrealizowania nakazu. Brak zagrożenia wynikającego ze stanu technicznego budynku umożliwia uznanie, że interes społeczny nie sprzeciwia się przesunięciu terminu robót do końca 2018 r. Skarżący nie był w stanie zgromadzić w terminie wyznaczonym środków finansowych na remont.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarżący przed wydaniem decyzji pierwotnej dostarczył właściwemu organowi dokumenty uzasadniające wydanie nakazu wykonania określonego zakresu robót budowlanych oraz określenie terminów wykonania poszczególnych robót. Zakres ten i ustanowione terminy akceptował, bowiem nie wniósł odwołania od decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r.
Obecnie w oparciu o okoliczności istniejące w dniu wydania tej decyzji i mu znane (ekspertyza) domaga się jej zmiany.
Wymaga więc wyjaśnienia, że argumentacja skarżącego mogłaby mieć znaczenie przy formułowaniu odwołania od decyzji pierwotnej, którego nie wniósł.
Argumentacja ta jest zmienna (w każdej instancji inna) oraz nieudokumentowana.
O ile za nowy czynnik przy dokonywaniu ocen uznać upływ czasu, to skarżący nie wyjaśnił, dlaczego czynności przygotowawczych do wykonania nakazu nie dokonał wcześniej. Skarżący nawet nie twierdził, że dokonywał zaleconych pomiarów i obserwacji rys. Obecnie zmienił koncepcję remontu, przyjętą przez siebie w 2015 r. i twierdzi, że do tej zmiany należy dostosować terminy wykonania robót, które uprzednio akceptował. Nie stanowiło nowej okoliczności przekonywanie obecnie, że stan techniczny budynku wynika z zaniedbań poprzedniego zarządcy przed rokiem 2015.
W ocenie Sądu przed rozważaniem szczegółowych przesłanek stosowania art. 155 k.p.a., organy powinny zastanowić się nad istotą zmiany decyzji ostatecznej. Zmiana ta nie może nastąpić w oparciu o okoliczności znane stronie przed wydaniem decyzji i rozważone przez organ, a które posłużyły do sformułowania rozstrzygnięcia odpowiedniego do nich akceptowanego przez stronę.
Tym niemniej Sąd aprobuje również oceny organów na temat nieistnienia słusznego interesu strony i braku interesu społecznego w przedłużaniu nienależytego stanu technicznego budynku.
Miał rację skarżący, że proces pogarszania się stanu technicznego obiektu wskutek przedłużania okresu zaniechania remontów, wynika jedynie z zasad doświadczenia życiowego i stanowi fakt powszechnie znany. Nie oznacza to, że organ nie mógł umieścić tego spostrzeżenia w uzasadnieniu decyzji oraz że stanowi to istotne uchybienie procesowe uzasadniające jej uchylenie. Z pewnością stopniowe wykonywanie nakazu i postęp czynności przygotowawczych zasługują na aprobatę, ale również nie uzasadniają uwzględnienia skargi. Wydanie tego nakazu uzasadniało stwierdzenie niewykonania przez właściciela obowiązków ustawowych, które nastąpiło w oparciu o ustalenia i oceny obiektywne, bez poszukiwania sprawców i zarzucania im zaniedbań, gdyż jak trafnie wskazał organ nie miało to znaczenia. Jednak również bez znaczenia jest argumentacja przeciwna, że dopiero ostatnio powstały subiektywne przesłanki do podjęcia zamiaru zrealizowania obowiązków.
Z tych względów i zgodnie z art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.