Uzasadnienie
J. Z. wniósł w dniu 17 listopada 2000 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego O/Z we Wrocławiu skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...] o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, przyznanych przez ZW ZBoWiD w O. z tytułu utrwalania władzy ludowej od 2 listopada 1950 r. do 18 lutego 1951 r. Opierając się na treści art. 1 ust. 2 pkt 6 oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych okresu powojennego – zwanej dalej "ustawą" (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, iż J. Z. w czasie służby w W.P. od grudnia 1947 r. do lutego 1948 r. nie brał udziału w walkach z oddziałami, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy, stąd wniosek, iż uprawnienia otrzymał wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej.
Skoro tak, po myśli zacytowanych wyżej przepisów należało J. Z. pozbawić uprawnień kombatanckich. W skardze oraz w kolejnym piśmie, które wpłynęło do Sądu 15 grudnia 2000 r. J. Z. zwrócił się o dokładne zbadanie ilości miesięcy walki z bandami, kwestionując wyliczenia podane w zaskarżonej decyzji. Koledzy strony, z tej samej jednostki, służyli krócej a mimo to dostali uprawnienia. Skarżący dołączył zaświadczenie nr [...] WKU w B. oraz kserokopię książeczki wojskowej na okoliczność pełnionej służby. Na pytanie Sądu J. Z. oświadczył, iż nie posiada – poza przesłaną – innej dokumentacji i wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W ślad za tym, w dniu 18 stycznia 2001 r., do Sądu wpłynęła prośba kierowana do tegoż Kierownika "o rozpatrzenie sprawy", w której został opisany epizod ze służby skarżącego, świadczący o udzielanej pomocy osobom prześladowanym.
Ponadto J. Z. podniósł, iż nie może ponieść kary w postaci "wyrzucenia z kombatantów" za to tylko, że został wcielony do K.B.W. [...] Pułku w K. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, gdyż z materiału dowodowego (odtworzenie akt nastąpiło postanowieniem z dnia 12 lutego 2002 r.) nie wynika, by J. Z. brał udział w walkach z UPA, czy z Wehrwolfem. W okresie zaliczonym przez były ZBoWiD jako działalność kombatancka, tj. od 23 czerwca 1950 r. do 4 listopada 1952 r. skarżący pełnił służbę w L.W.P.
Podczas rozprawy, która odbyła się 8 grudnia 2003 r., ze względu ma fakt śmierci J. Z., Sąd postanowił zwrócić się do żony zmarłego – K. Z. o złożenie oświadczenia, czy wstępuje do sprawy w charakterze skarżącej. Pytana, w oświadczeniu z dnia 19 grudnia 2003 r., zgłosiła swe przystąpienie do sprawy w charakterze skarżącej, popierając skargę zmarłego męża.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skargę należało odrzucić.
Zgodnie z treścią art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Paragraf drugi cytowanego artykułu wskazuje natomiast, iż przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.
Podobną regulację zawierał art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.), który to przepis obowiązywał w dacie składania skargi przez J. Z. Obowiązek wyczerpania, przed wniesieniem skargi do Sądu, środków odwoławczych wynika z założenia, że Sąd nie wyręcza organów administracji wyższego stopnia i nie narusza podstawowej zasady dwuinstancyjności postępowania. W uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 9 grudnia 1996 r., nr OPS 4/96 (ONSA z 1997 r., nr 2, poz.
44) wyrażono trafny pogląd, że w "sprawie, w której naczelny organ administracji państwowej wydaje decyzję w pierwszej instancji w postępowaniu określonym przepisami postępowania administracyjnego, skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego można wnieść, stosownie do art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sadzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.), po wyczerpaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, określonego w art. 127 § 3 k.p.a."
Analiza akt sprawy dowodzi, iż J. Z. nie skorzystał z przysługującego mu prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, mimo iż takie pouczenie zostało zawarte w decyzji z dnia [...]. Wniósł natomiast w dniu 17 listopada 2000 r., bezpośrednio do Sądu, skargę na pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Na pytanie Sądu wyjaśnił w piśmie, które wpłynęło do Sądu w dniu 11 stycznia 2001 r., iż nie składał wcześniej wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W piśmie tym zawarł jednocześnie wniosek o takie rozpatrzenie. W ślad za tym wpłynęła do Sądu w dniu 18 stycznia 2001 r. prośba skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, kierowana do Kierownika Urzędu. Powyższe dokumenty, powoływanie się przez stronę na decyzję z dnia [...], która jako jedyna została nadesłana zarówno przez stronę, jak i organ, wyraźnie wskazują, że J. Z. nie skorzystał z przysługującego środka zaskarżenia.
Mylące w tej sprawie może być stanowisko organu, który przesyłając całość posiadanych dokumentów, odtworzonych postanowieniem z 12 lutego 2002 r., wspomina o dwóch wydanych przez siebie decyzjach. Przeczy temu jednak zarówno oświadczenie strony z dnia 11 stycznia 2001 r., jak i fakt złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy dopiero w dniu 18 stycznia 2001 r. a więc w czasie gdy toczyło się już postępowanie przed Sądem. W tej sytuacji powyższe stanowisko organu może być traktowane jedynie jako omyłka.
Skoro – jak wykazano powyżej – J. Z. zaskarżył pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie, bez wyczerpania trybu z art. 127 § 3 k.p.a., skarga wniesiona w takich okolicznościach, jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu, zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 cytowanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W tym stanie rzeczy Sąd postanowił, jak w sentencji.