Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 5/17 (obecnie II SA/Wr 270/18) referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał A. B. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W dniu 30 maja 2018 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu tego żądania podała, że na skutek długotrwałego leczenia i rehabilitacji złamania kręgosłupa została zwolniona z pracy i jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Jest współwłaścicielką domu o powierzchni około 100 m², w którym mieszka jej ojciec, oraz zamieszkiwanego przez nią mieszkania "spółdzielczego" o powierzchni 60 m².
Skarżąca przesłała do akt sprawy dokumenty, w których potwierdzenie znajdują dane wynikające z jej oświadczeń. Dodatkowo wynika z nich, że w roku 2017 uzyskała dochód w kwocie 22.946,96 zł (brutto), natomiast swoje wydatki w kwocie około 1.442,32 zł miesięcznie aktualnie ponosi dzięki regularnej i dodatkowo doraźnej pomocy finansowej syna oraz korzystaniu z kredytu odnawialnego w kwocie 11.000 zł.
W sprawie zważono, co następuje.
Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częścio-wym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądo-wych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 tej samej ustawy). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów postępowania sądowego można wysnuć wniosek, że ich ponoszenie przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.
Z regulacji prawnych dotyczących zastępstwa procesowego wykonywanego na zasadach prawa pomocy można wysnuć wniosek, że istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu adwokata jest nieodpłatne korzystanie strony z profesjonalnego pełnomocnika, wskutek przejęcia przez budżet Państwa ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona skarżąca - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktycz-ny sprawy, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że w przypadku strony skarżą-cej zaistniała ustawowa przesłanka do przyznania jej prawa pomocy w zakresie obej-mującym ustanowienie adwokata, określona w art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowa-niu przed sądami administracyjnymi. W ocenie referendarza sądowego skarżąca w sprawie wykazała, że nie jest w stanie bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie ponosić kosztów profesjonalnego zastępstwa prawnego z wyboru. Świadczą o tym z jednej strony brak dochodu i majątku podlegającego spieniężeniu, a z drugiej strony sytuacja życiowa, w tym zdrowotna, skarżącej i jej wydatki, które realizuje miedzy innymi dzięki pomocy materialnej ze strony syna oraz zaciągniętemu kredytowi.
Istotne znaczenie w sprawie ma fakt, iż stan majątkowy i rodzinny skarżącego nie uległ zmianie w porównaniu ze stanem ustalonym w postanowieniu z dnia 26 czerwca 2017r., uzasadniającym przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił jak w sentencji.