Uzasadnienie
Sygn. akt 3 II SA /Wr 2888/2001
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. ustalił u W. M. brak podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych w postaci pylicy płuc, choroby narządu ruchu zawodowego uszkodzenia słuchu - wymienionych kolejno w pozycjach 2, 12 i 15 wykazu chorób zawodowych,stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] na mocy art. 134 kpa D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2001 r. skargi W. M. na wymienione postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wyrokiem sygn. akt II SA/ Wr 1281/99 oddalił skargę.
Po wydaniu wyroku, do Powiatowego Inspektora Sanitarnego w J. wpłynęły w dniu 14 sierpnia 2001 r. pisma W. M. z dnia [...], do których załączono odpis zapadłego w dniu 4 lipca 2001 r. orzeczenia NSA Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu sygn. akt II SA/Wr 1281/99 oddalającego skargę na postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a nadto - opinię z dnia 20 lipca 2000 r. wydaną przez biegłych lekarzy Sądu Wojewódzkiego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. w sprawie sygn. akt IX2U 1569/00 wraz z opinią uzupełniającą, sporządzoną 5 października 2000 r., kserokopię umowy o pracę na stanowisku ślusarza z dn. 9 grudnia 1968 r. zawartą z Fabryką Narzędzi Rolniczych w J. oraz świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z marca 1995 r., wystawione przez A S.A. w J. W przedmiotowych pismach W. M. wniósł o " ponowny bieg sprawy z badań Katedry medycyny wyższej instancji ", podając okresy zatrudnienia, wskazując na fakt pozostawania rencistą III grupy, wykonywania pracy w zapyleniu, utratę słuchu wskutek przekroczenia normy hałasu oraz przeprowadzone końcowo badanie i wydane opinie przez biegłych lekarzy Sądu Wojewódzkiego. Wymieniając dalej liczne schorzenia stwierdził, ze zostały spowodowane warunkami, w pracy przemysłowej.
Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. po zapoznaniu się z materiałami postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia chorób zawodowych u W. M., w szczególności z pismami strony z dnia 8 sierpnia 2001 r., na podstawie art. 149 §3 kpa decyzją
Sygn. akt 3 II SA /Wr 2888/2001 z dn. [...] Nr [...] odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia chorób zawodowych przytaczając w uzasadnieniu, iż po ponownym wnikliwym i wszechstronnym przeanalizowaniu całości materiałów sprawy, w tym załączników do wspomnianych na wstępie pism z dnia 8 sierpnia 2001 r., stwierdzić należy, że zachodzi brak jakichkolwiek przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania na podstawie art.145 § 1 kpa. Wprawdzie w jednym z załączników - opinii biegłych Sądu Wojewódzkiego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. z dnia 20 lipca 2000 r. sygn. akt IX 2 U 1569/001-303321-lekarze stwierdzili u strony obustronny niedosłuch, ale nie wykazali związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy uprzednim zatrudnieniem i świadczoną przez niego pracą a zaistniałym "obustronnym niedosłuchem".
Po rozpatrzeniu wniesionego w ustawowym terminie odwołania organ drugiej instancji – D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. w decyzji podjętej [...] Nr [...] - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, iż skarżący nie przedstawił żadnych przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania w myśl art. 145 § 1 kpa. Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. wydał decyzję ostateczną w 1999 r. Dostarczone przez skarżącego w 2001 r. opinie biegłych lekarzy Sądu Wojewódzkiego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. - w przeświadczeniu organu odwoławczego - nie wniosły nic nowego do sprawy.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu W. M. stwierdził, że "Katedra Medycyny" uznała istniejące schorzenia za nabyte w ciągu 14 lat pracy w szkodliwych warunkach w Zakładach B w J. Sanepid oraz Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. nie posiadali badań biegłych lekarzy z Sądu Wojewódzkiego, tzn. opinii wydanych w 2000 roku - z dnia 20 lipca oraz uzupełniającej z dnia 5 października, które w przekonaniu strony są prawidłowe i uzasadnione wyrokiem sądowym.Wnosząc o " przyznanie choroby zawodowej" wymienił zespół rozpoznanych u niego i leczonych wcześniej chorób, podnosząc przy tym okoliczności dotyczące czasu pracy, stanowisk na jakich był zatrudniany, szkodliwych warunków pracy tj. narażenia na hałas ponadnormatywny, zapylenie, gorący mikroklimat, a nadto fakt orzeczenia o trwałej niezdolności do pracy i pobierania renty w II grupie inwalidzkiej.Na poparcie twierdzeń 2
Sygn. akt 3 II SA /Wr 2888/2001 i wniosków skargi skarżący załączył opinię lekarską Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. z dnia [...], zaświadczenia lekarskie z Poradni Ogólnej Gminnego Zespołu Zakładów Opieki Podstawowej w P. datowane na [...] i [...] opinię biegłych lekarzy Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. z [...], opinię komisyjnego badania przez biegłych lekarzy z [...], nadto kartę wypisową z Kliniki Chorób Zawodowych w S. z [...], opinie biegłych lekarzy Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z [...], charakterystykę stanowiska pracy.
W odpowiedzi na skargę D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Skarga podlega uwzględnieniu z racji stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W szczególności organy obu instancji dokonały wadliwej wykładni art. 149 § 3 kpa, wskazanego jako podstawę prawną zaskarżonych decyzji, rozstrzygających o odmowie wznowienia postępowania z braku przesłanek uzasadniających wznowienie twierdząc, że dołączone przez stronę skarżącą opinie biegłych lekarzy nic do sprawy nie wniosły.
Zgodnie z art. 149 § 1 kpa wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, które stosownie do § 2 tego artykułu stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W tym świetle, zważywszy również na regulację zawartą w art. 151 kpa, dopiero wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania stwarza możliwość zbadania istnienia oraz zasadności podstaw wznowienia, o których mowa w art. 145 § 1 i art. l45a kpa. Nie może być natomiast uznane za przesłankę odmowy wznowienia postępowania, w myśl art. 149 § 3 kpa, ustalenie braku omawianych podstaw. W takim wypadku bowiem, jak wyrażono to wprost w art. 151 § 1 pkt 1 kpa, organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 (a zatem po uprzednim dokonaniu wznowienia), gdy stwierdzi brak podstaw do uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a - wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej. W doktrynie oraz judykaturze przyjął 3
Sygn. akt 3 II SA /Wr 2888/2001 się jednolity pogląd, iż wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania na gruncie art. 149 § 3 jest możliwe wyłącznie w wypadku, gdy wznowienie nie jest dopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych oraz w razie złożenia podania z przekroczeniem terminu określonego w art. 148 § 1 i § 2 lub art. 145a § 2 kpa, jeśli nie uległ on przywróceniu. Niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych zachodzi w sytuacji wniesienia żądania przez osobę nie będącą stroną lub innym podmiotem uprawnionym do żądania wznowienia, strona nie ma zdolności do czynności prawnych, a działa bez przedstawiciela ustawowego. Odmowa wznowienia z przyczyn przedmiotowych następuje, gdy w sprawie nie została wydana decyzja ostateczna lub w której organ działał w innej formie, przykładowo - umowy cywilnej, czynności materialno - technicznych, w formie zaświadczenia, gdy sytuacja jednostki jest kształtowana z mocy prawa,, jeśli strona opiera żądanie na postawie rażącego naruszenia prawa (por. np. wyrok NSA z 8 lipca 1999r. I SA 1611/98, LEX Nr 48572).
Na tle niniejszej sprawy należy zauważyć, iż organy administracji zupełnie pominęły kwestię rozważenia, czy strona skarżąca dochowała termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, tj. termin jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 kpa).
Ponadto budzi wątpliwości kwalifikacja prawna podania strony skarżącej, jaką przyjęły organy obu instancji - z powodu niejasności zawartych w nim sformułowań. Kodeks postępowania administracyjnego, w ramach nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych, oprócz instytucji wznowienia postępowania, dotyczącej wad kwalifikowanych, przewiduje także możliwość wzruszenia decyzji ostatecznych prawidłowych lub dotkniętych wadami niekwalifikowanymi, o czym mowa jest w art. 154 kpa, zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Rzeczą organów wobec powyższego, było zwrócenie się do strony skarżącej o sprecyzowanie treści i zakresu żądania ze wskazaniem rzeczywistej podstawy prawnej, na jakiej je opiera. Przedmiot postępowania wszczętego na żądanie strony (art.61§ 1 kpa) wyznacza strona w podaniu (art. 63§ 1 i 3 kpa), a jej oświadczenie woli w tej materii, tzn. co do trybu, przesłanek oraz zakresu postępowania, nie może być przez organ dorozumiane i jest wiążące. W tym celu należało stronie skarżącej udzielić stosownej pomocy, wskazówek oraz wyjaśnień 4
Sygn. akt 3 II SA /Wr 2888/2001 wzywając ją do sprecyzowania żądania. Zaniechanie takich działań należy bezsprzecznie ocenić w kategoriach istotnych naruszeń zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego - wyrażonej w art. 8 zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz ustanowionej w art.9 zasady udzielania stronom należytej i wyczerpującej informacji faktycznej i prawnej, co przyczyniło się tym samym do sprzeniewierzenia się regule art.7, nakładającej na organy obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Z przytoczonych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), orzeczono jak w sentencji.
W dalszym postępowaniu należy - uwzględniając poczynione wyżej wywody oraz dokonaną wykładnię norm prawnych - stosownie pouczyć i wezwać stronę skarżącą do sprecyzowania żądania, a w razie wskazania przez nią na tryb wznowienia postępowania - także do wyjaśnienia okoliczności związanych z ustaleniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa.